Η προσωρινή εκεχειρία επέτρεψε τη μεταφορά βοήθειας και την απομάκρυνση αμάχων από τη ρωσοκρατούμενη Ολέσκι. Ωστόσο, πληροφορίες ότι οι κάτοικοι ίσως μεταφερθούν μέσω Ρωσίας ή της κατεχόμενης Κριμαίας προκαλούν φόβους για το αν θα φτάσουν σε ουκρανικό έλεγχο.
Μια σχεδιαζόμενη ανθρωπιστική επιχείρηση απομάκρυνσης από την υπό ρωσική κατοχή πόλη Όλεσκι, στην περιοχή Χερσώνα της νότιας Ουκρανίας, έχει προκαλέσει φόβους για βίαιη μετακίνηση πληθυσμού, καθώς υπάρχουν αναφορές ότι άμαχοι που αναζητούν ασφάλεια μπορεί αρχικά να μεταφερθούν μέσω εδαφών που ελέγχει η Ρωσία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η ανθρωπιστική αποστολή, η οποία συμφωνήθηκε με τη συμμετοχή της Πρώτης Κυρίας των ΗΠΑ Μελάνια Τραμπ, προβλέπει προσωρινή κατάπαυση του πυρός, αποστολές βοήθειας και προετοιμασίες για την απομάκρυνση αμάχων.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, όσοι κάτοικοι δεχθούν να φύγουν ενδέχεται αρχικά να μεταφερθούν με λεωφορεία στη ρωσοκρατούμενη Κριμαία ή στη Ρωσία, προτού τους επιτραπεί να συνεχίσουν το ταξίδι τους, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για τον κίνδυνο εξαναγκαστικής απέλασης.
Η προοπτική αυτή ξυπνά μνήμες από τις εξαναγκαστικές μετακινήσεις Ουκρανών αμάχων από τη Μαριούπολη και άλλες κατεχόμενες περιοχές στις ακτές της Αζοφικής Θάλασσας το 2022.
Οι πρώτες 30 ώρες της εκεχειρίας
Η προσωρινή εκεχειρία τέθηκε σε ισχύ την Τρίτη και αναμένεται να διαρκέσει έως την 1η Νοεμβρίου.
Ο Ουκρανός Συνήγορος των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ντμίτρο Λουμπινέτς δήλωσε την Τετάρτη ότι οι πρώτες 30 ώρες κύλησαν «χωρίς ούτε ένα περιστατικό», προσφέροντας μια σπάνια ανάπαυλα για τους περίπου 2.000 αμάχους που παραμένουν στην Όλεσκι, εν μέσω σοβαρών ελλείψεων σε τρόφιμα, φάρμακα και άλλα είδη πρώτης ανάγκης.
Η εκεχειρία έχει επιτρέψει επίσης σε ορισμένους Ουκρανούς που εκτοπίστηκαν από την περιοχή Χερσώνα να επισκεφθούν τα σπίτια και τα αγαπημένα τους πρόσωπα σε απελευθερωμένες περιοχές για πρώτη φορά έπειτα από χρόνια, καθώς οι αδιάκοπες ρωσικές επιθέσεις με drones, συμπεριλαμβανομένης της σκόπιμης στοχοποίησης αμάχων σε αυτό που έχει πλέον χαρακτηριστεί ως «ανθρώπινο σαφάρι», καθιστούσαν τέτοια ταξίδια υπερβολικά επικίνδυνα.
Η Euronews επικοινώνησε με Ουκρανούς αξιωματούχους για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις ρυθμίσεις της εκκένωσης, όμως εκείνοι αρνήθηκαν να σχολιάσουν, επικαλούμενοι την ευαίσθητη φύση της επιχείρησης και την εύθραυστη εκεχειρία.
Απόηχοι των βίαιων απελάσεων από τη Μαριούπολη
Το 2022, άμαχοι που εγκατέλειπαν τη Μαριούπολη και άλλες κατεχόμενες περιοχές κατά μήκος των ακτών της Αζοφικής Θάλασσας μεταφέρθηκαν σε εδάφη υπό ρωσικό έλεγχο, όπου πολλοί υπέστησαν υποχρεωτικούς ελέγχους ασφαλείας, γνωστούς ως «filtration», με ανακρίσεις, σωματικούς ελέγχους και συλλογή βιομετρικών δεδομένων.
Η οργάνωση «Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων» («Human Rights Watch») τεκμηρίωσε περιπτώσεις στις οποίες οι άμαχοι δεν είχαν ουσιαστικά άλλη επιλογή από το να ταξιδέψουν στη Ρωσία ή σε περιοχές υπό ρωσική κατοχή, ενώ η «Διεθνής Αμνηστία» («Amnesty International») κατέγραψε μαρτυρίες για ξυλοδαρμούς, ηλεκτροσόκ και απειλές εκτέλεσης κατά τη διάρκεια κρατήσεων που σχετίζονταν με τη διαδικασία «filtration». Και οι δύο οργανώσεις κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι εξαναγκαστικές μετακινήσεις της Ρωσίας συνιστούν εγκλήματα πολέμου και ενδέχεται να συνιστούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Το προηγούμενο αυτό εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο όσοι εγκαταλείψουν την Όλεσκι θα μπορούν να επιλέξουν τον προορισμό τους και να συνεχίσουν το ταξίδι τους χωρίς περιορισμούς. Η διέλευση από τη Ρωσία ή την κατεχόμενη Κριμαία δεν συνιστά από μόνη της εξαναγκαστική απέλαση. Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν οι αναχωρήσεις είναι πραγματικά εθελοντικές και αν οι άμαχοι διατηρούν την ελευθερία μετακίνησης.
Οι διαβεβαιώσεις της Μόσχας τροφοδοτούν νέες ανησυχίες
Η Ρωσία έχει απορρίψει τις υποψίες ότι οι κάτοικοι θα μπορούσαν να απομακρυνθούν βίαια από την Όλεσκι, επιμένοντας ότι κάθε εκκένωση θα πραγματοποιηθεί μόνο με τη συγκατάθεσή τους.
Ωστόσο, η επίτροπος ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Ρωσίας Γιάνα Λαντρατόβα ενίσχυσε αυτές τις ανησυχίες, υποστηρίζοντας ότι η Όλεσκι αποτελεί ρωσικό έδαφος και ότι εκεί εφαρμόζεται αποκλειστικά η ρωσική νομοθεσία.
Η πόλη εξακολουθεί να αναγνωρίζεται διεθνώς ως τμήμα της Ουκρανίας και οι αξιώσεις κυριαρχίας της Μόσχας δεν μεταβάλλουν το καθεστώς της βάσει του διεθνούς δικαίου.
Η Λαντρατόβα υποστήριξε ότι οι κάτοικοι πρέπει να είναι ελεύθεροι να αποφασίσουν αν θα φύγουν και πού θα πάνε. Ανέφερε ότι η αποστολή θα διανείμει τρόφιμα, φάρμακα και είδη υγιεινής και θα βοηθήσει όσους επιθυμούν να αναχωρήσουν, αν και ισχυρίστηκε ότι σχετικά λίγοι κάτοικοι θέλουν να φύγουν.
Χρόνια απομόνωσης και ανθρωπιστική κρίση
Η Όλεσκι, απέναντι από την πόλη της Χερσώνας που ελέγχεται από την Ουκρανία, στην άλλη όχθη του ποταμού Δνείπερου, βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή από τις πρώτες ημέρες της ευρείας κλίμακας εισβολής της Μόσχας, τον Φεβρουάριο του 2022.
Σύμφωνα με το «Ινστιτούτο για τη μελέτη του πολέμου» («Institute for the Study of War» - ISW), οι ρωσικές κατοχικές αρχές σταμάτησαν τις αποστολές τροφίμων και άλλων βασικών ειδών στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, και έκτοτε, από τον Μάιο του 2026, δεν φτάνουν στην πόλη ούτε τρόφιμα ούτε φάρμακα.
Το αμερικανικό think tank ανέφερε ότι η Μόσχα απέρριψε ουκρανικές προτάσεις για τοπικές ανθρωπιστικές εκεχειρίες τον Μάιο, τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο, γεγονός που ανάγκασε τις ουκρανικές δυνάμεις να παραδίδουν τρόφιμα με drones. Θεωρεί υπεύθυνες τις ρωσικές κατοχικές αρχές για την ανθρωπιστική κρίση, κατηγορώντας τες ότι επανειλημμένα παρεμποδίζουν τη διέλευση βοήθειας και τις οδούς εκκένωσης.
Για τους κατοίκους που έχουν απομείνει στην Όλεσκι, η αβεβαιότητα παραμένει.
Η επιτυχία της επιχείρησης θα εξαρτηθεί όχι μόνο από το αν θα διατηρηθεί η εκεχειρία και αν η βοήθεια θα φτάσει στην πόλη, αλλά και από το αν όσοι επιθυμούν να φύγουν θα μπορέσουν να το κάνουν ελεύθερα και να φτάσουν στον προορισμό της επιλογής τους.