Βλάβη στο σύστημα πληροφορικής σταμάτησε τρένα στη γραμμή υψηλής ταχύτητας Μαδρίτη-Σεβίλλη, αλλά η σύγκρουση έγινε αφού το κέντρο ελέγχου της Adif έδωσε εντολή σε ένα AVE να συνεχίσει
Η σύγκρουση μεταξύ ενός τρένου AVE της Renfe και ενός συρμού της Iryo, που σημειώθηκε την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου στα όρια του δήμου Ούρδα (Τολέδο), προκάλεσε τουλάχιστον 68 νεκρούς και πάνω από 180 τραυματίες, πολλοί από τους οποίους εξακολουθούν να νοσηλεύονται την Πέμπτη, σύμφωνα με τους μέχρι στιγμής επίσημους απολογισμούς.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το δυστύχημα συνέβη στις 8:53, στο χιλιόμετρο 118 της γραμμής υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης–Σεβίλλης, όταν το AVE προσέκρουσε στο πίσω μέρος του τρένου Iryo που παρέμενε ακινητοποιημένο στην ίδια γραμμή. Πρόκειται για τη δεύτερη μεγάλη σιδηροδρομική τραγωδία στην ισπανική υψηλή ταχύτητα σε λιγότερο από έναν χρόνο, μετά το δυστύχημα στο Άδαμουθ (Κόρδοβα) τον Ιανουάριο του 2026, που κόστισε τη ζωή σε 46 ανθρώπους.
Παρότι δεν υπάρχει ακόμη οριστικό συμπέρασμα για τα αίτια, η έρευνα επικεντρώνεται σε μια βλάβη στο σύστημα σηματοδότησης και, κυρίως, στην εντολή που δόθηκε από το κέντρο ελέγχου της Adif στο σταθμό Ατότσα ώστε το AVE να ξαναρχίσει την πορεία του.
Τι δεν λειτούργησε στο σύστημα ασφαλείας;
Το πρώτο συμβάν καταγράφηκε γύρω στις 8:30 το πρωί, όταν ένα πρόβλημα λογισμικού στις επικοινωνίες προκάλεσε την κατάρρευση του συστήματος ασφαλείας LZB σε τμήμα περίπου 63 χιλιομέτρων της γραμμής Μαδρίτης–Σεβίλλης. Το σύστημα αυτό επιτρέπει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ της σιδηροδρομικής υποδομής και των τρένων, ώστε να εποπτεύεται η κυκλοφορία και να διατηρούνται οι αποστάσεις ασφαλείας.
Η βλάβη επηρέασε έξι συρμούς, οι οποίοι αναγκάστηκαν να σταματήσουν ή να προσαρμόσουν την πορεία τους. Ανάμεσά τους ήταν το Iryo 6076, με 147 επιβάτες, ανάμεσά τους και ένα βρέφος, και το AVE 2080 της Renfe, με 397 ταξιδιώτες. Το LZB λειτουργεί σε αυτή τη γραμμή από τα εγκαίνιά της τη δεκαετία του 1990 και προβλέπεται να αντικατασταθεί από το ευρωπαϊκό σύστημα ERTMS, πιο σύγχρονο.
Ωστόσο, η βλάβη στο λογισμικό δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει το δυστύχημα. Όταν αποτυγχάνει η κύρια σηματοδότηση, υπάρχουν εναλλακτικές διαδικασίες για τη διαχείριση της κυκλοφορίας. Η έρευνα προσπαθεί να διαπιστώσει γιατί αυτά τα μέτρα δεν απέτρεψαν το να βρεθούν δύο τρένα στο ίδιο τμήμα γραμμής.
Τι εντολή δόθηκε στο AVE από το κέντρο ελέγχου του Ατότσα;
Αυτό είναι ένα από τα κεντρικά σημεία των ερευνών. Σύμφωνα με την ανασύνθεση που έδωσε στη δημοσιότητα το υπουργείο Μεταφορών και τις ηχογραφήσεις των επικοινωνιών που δημοσίευσε η εφημερίδα «El País», στις 8:36 ένας ελεγκτής της Adif έδωσε άδεια στον μηχανοδηγό του AVE να ξαναρχίσει την πορεία υπό το σύστημα αποκλεισμού με πλευρική σηματοδότηση (BSL).
Στις οδηγίες περιλαμβανόταν η ένδειξη να συνεχίσει με «κανονική πορεία», παρότι το κύριο σύστημα σηματοδότησης είχε τεθεί εκτός λειτουργίας. Ο μηχανοδηγός ζήτησε επιβεβαίωση της εντολής και ο ελεγκτής την επανέλαβε.
Η διαφορά είναι καθοριστική: η κυκλοφορία με «πορεία με ορατότητα» υποχρεώνει τον οδηγό να προσαρμόζει την ταχύτητα ώστε να μπορεί να σταματήσει το τρένο μπροστά σε οποιοδήποτε εμπόδιο και, σε αυτές τις συνθήκες, προβλέπει όριο 40 χιλιομέτρων την ώρα.
Αντίθετα, η άδεια για συνέχιση με κανονική πορεία επέτρεψε στο AVE να κινηθεί με σημαντικά υψηλότερη ταχύτητα.
Ο υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, χαρακτήρισε την απόφαση του κέντρου ελέγχου «ανεξήγητη» και υποστήριξε ότι ο συρμός δεν θα έπρεπε να είχε ξαναρχίσει την κυκλοφορία υπό αυτές τις συνθήκες.
Τα 17 κρίσιμα λεπτά: Τι συνέβη πριν από τη σύγκρουση;
Η ανασύνθεση των επικοινωνιών επιτρέπει να καθοριστεί μια αλληλουχία γεγονότων που θα είναι καθοριστική για την έρευνα:
8:30. Μια βλάβη στο λογισμικό θέτει εκτός λειτουργίας το σύστημα LZB και αναγκάζει σε ακινητοποίηση αρκετά τρένα της γραμμής υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης–Σεβίλλης.
8:36. Το κέντρο ελέγχου της Adif στο Ατότσα επιτρέπει στο AVE 2080 να ξαναρχίσει την πορεία του υπό το σύστημα αποκλεισμού με πλευρική σηματοδότηση (BSL) και με κανονική πορεία.
8:41. Η οδηγός του Iryo ενημερώνει το κέντρο ελέγχου ότι το τρένο της παραμένει ακινητοποιημένο στην είσοδο της Ούρδα λόγω απώλειας μετάδοσης. Ο ελεγκτής της δίνει επίσης άδεια να ξαναρχίσει την πορεία.
8:48. Η οδηγός του Iryo καλεί εκ νέου το Ατότσα για να προειδοποιήσει ότι δεν καταφέρνει να επανεκκινήσει το σύστημα LZB και παραμένει σταματημένη. Σύμφωνα με τα ηχητικά που δημοσίευσε η «El País», δεν διαβιβάζεται στο AVE η ανάγκη να σταματήσει.
8:53. Το AVE προσκρούει στο πίσω μέρος του Iryo, έχοντας διανύσει περίπου 25 χιλιόμετρα από τη στιγμή που έλαβε την άδεια να συνεχίσει.
Οι μέχρι τώρα γνωστές ηχογραφήσεις θέτουν ένα θεμελιώδες ερώτημα: γιατί δεν δόθηκε εντολή να μειώσει ταχύτητα ή να σταματήσει το AVE αφού το κέντρο ελέγχου είχε λάβει τις ειδοποιήσεις από το Iryo;
Οι επικοινωνίες, τα αρχεία κυκλοφορίας και τα μαύρα κουτιά των δύο τρένων θα είναι καθοριστικά για την ανασύνθεση των αποφάσεων που ελήφθησαν σε αυτά τα 17 λεπτά.
Θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί το δυστύχημα;
Πρόκειται για ένα από τα βασικά ερωτήματα που θα πρέπει να αποσαφηνίσουν οι δικαστικές και τεχνικές έρευνες. Η κυβέρνηση αποδίδει αρχικά το συμβάν σε ένα πιθανό ανθρώπινο λάθος στο κέντρο ελέγχου της Adif, αλλά οι ευθύνες δεν έχουν ακόμη αποδοθεί.
Οι ερευνητές θα πρέπει να εξετάσουν αν εφαρμόστηκαν σωστά τα πρωτόκολλα κυκλοφορίας, ποιες πληροφορίες είχαν στη διάθεσή τους οι χειριστές στο Ατότσα και γιατί δεν τροποποιήθηκε η άδεια που είχε δοθεί στο AVE όταν επιβεβαιώθηκε ότι το Iryo παρέμενε ακινητοποιημένο.
Θα πρέπει επίσης να διαπιστωθεί αν υπήρξαν πρόσθετες αστοχίες στα συστήματα προστασίας και επίβλεψης της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας. Επομένως, δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί ότι τα αίτια του δυστυχήματος έχουν πλήρως διευκρινιστεί ούτε να αποδοθεί όλη η ευθύνη σε ένα μόνο πρόσωπο πριν ολοκληρωθούν οι έρευνες.
Τι διερευνά η Δικαιοσύνη;
Το Πρωτοδικείο και Ανακριτικό Δικαστήριο 2 του Οργκάθ (Τολέδο) έχει αναλάβει τη δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης, η οποία τελεί υπό καθεστώς μυστικότητας. Μεταξύ των πρώτων μέτρων που αποφασίστηκαν είναι ο περιορισμός της πρόσβασης σε ζώνη δύο χιλιομέτρων της γραμμής υψηλής ταχύτητας γύρω από το σημείο του δυστυχήματος.
Η δικαστική αρχή επίσης έχει απαγορεύσει την απομάκρυνση υλικών και συντριμμιών από την πληγείσα περιοχή χωρίς άδεια και έχει διατάξει τη δέσμευση και φύλαξη των μαύρων κουτιών των τρένων.
Παράλληλα, η Δικαστική Αστυνομία θα πρέπει να συλλέξει στοιχεία στο κέντρο ελέγχου της Adif στο Ατότσα, συμπεριλαμβανομένων των επικοινωνιών και των δεδομένων που σχετίζονται με την κυκλοφορία των συρμών. Ταυτόχρονα θα διεξαχθεί ανεξάρτητη τεχνική έρευνα για να διαπιστωθούν τα αίτια του δυστυχήματος και να διατυπωθούν ενδεχόμενες προτάσεις για την ασφάλεια.