Τα συνδικάτα υποστηρίζουν ότι η δέσμευση της Επιτροπής πως η εργατική νομοθεσία μένει «ανεπηρέαστη» δεν κλείνει τα κενά του εμβληματικού 28ου καθεστώτος. Οι νομοθέτες δεν συμφωνούν για το πώς θα τα διορθώσουν.
Το σχέδιο της ΕΕ για μια ενιαία, ψηφιακή εταιρική μορφή έχει σκοντάψει σε ένα ερώτημα που διχάζει τους νομοθέτες εδώ και εβδομάδες: ποιας χώρας τα εργασιακά δικαιώματα ισχύουν όταν μια εταιρεία συστήνεται σε ένα κράτος αλλά απασχολεί εργαζομένους σε άλλο;
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το Συμβούλιο ενέκρινε τη διαπραγματευτική του θέση στις 23 Οκτωβρίου. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι ψηφοφορίες της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων για την EU Inc. ακυρώθηκαν δύο φορές μέσα στον Οκτώβριο, επειδή οι πολιτικές ομάδες δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν για τη συμμετοχή των εργαζομένων. Νέα ψηφοφορία στην επιτροπή έχει προγραμματιστεί για τις 5 Νοεμβρίου και η ολομέλεια για τις 12 Νοεμβρίου.
Η Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ETUC) υποστηρίζει ότι η διαβεβαίωση της Επιτροπής πως το εργατικό δίκαιο δεν επηρεάζεται απαντά μόνο σε ένα μέρος του προβλήματος.
Ατομικά δικαιώματα έναντι συλλογικών
Ειδικοί στο εργατικό δίκαιο γενικά συμφωνούν ότι τα συνήθη ατομικά δικαιώματα στην εργασία διατηρούνται. Σύμφωνα με τους κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου της ΕΕ, η επιλογή του δικαίου άλλης χώρας κατά κανόνα δεν μπορεί να στερήσει από έναν εργαζόμενο τις υποχρεωτικές προστασίες της χώρας όπου εργάζεται συνήθως.
Το κενό, λένε τα συνδικάτα, αφορά τα δικαιώματα που συνδέονται με την ίδια την εταιρεία, ιδίως τη συμμετοχή των εργαζομένων στο διοικητικό συμβούλιο. Με βάση την πρόταση της Επιτροπής, τα δικαιώματα συμμετοχής για μια EU Inc. ακολουθούν την έδρα εγγραφής της εταιρείας. Επειδή μια εταιρεία μπορεί να εγγράφεται σε ένα κράτος χωρίς να έχει εκεί κεντρικά γραφεία ή εργαζομένους, οι ιδρυτές θα μπορούσαν ουσιαστικά να επιλέγουν το καθεστώς συμμετοχής από τη στιγμή της σύστασης.
«Βλέπουμε πράγματι αυτόν τον κίνδυνο», δήλωσε στην Euronews η αναπληρώτρια γενική γραμματέας της ETUC Ιζαμπέλ Σέμαν, παραπέμποντας σε στοιχεία από υπάρχουσες ευρωπαϊκές εταιρείες. Όπως είπε, η πρακτική είναι ήδη καθιερωμένη: «Έχουμε ήδη στοιχεία ότι οι επιχειρήσεις αναζητούν εταιρείες-γραμματοκιβώτιο».
Ανέφερε στοιχεία από το European Trade Union Institute, σύμφωνα με τα οποία το 63% των υφιστάμενων Ευρωπαϊκών Εταιρειών (SE) είναι κενές «εταιρείες-ράφι».
Τι ζητούν τα συνδικάτα
Η ETUC ζητά οι δικλίδες ασφαλείας να ενσωματωθούν σε δεσμευτικά άρθρα και όχι σε αιτιολογικές σκέψεις, οι οποίες καθοδηγούν την ερμηνεία αλλά δεν είναι εκτελεστές. Τα βασικά της αιτήματα είναι:
- Κανόνας με βάση τον τόπο εργασίας. Τα συλλογικά δικαιώματα και τα δικαιώματα συμμετοχής θα πρέπει να ισχύουν εκεί όπου οι εργαζόμενοι απασχολούνται συνήθως. «Η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν υπάρχει για να υποβαθμίσει την υφιστάμενη προστασία των εργαζομένων», ανέφερε η Σέμαν.
- Ρήτρα μη οπισθοδρόμησης. Όπου ισχύουν περισσότερα από ένα εθνικά καθεστώτα, θα πρέπει να υπερισχύει το υψηλότερο επίπεδο συμμετοχής.
- Συνεκτίμηση συνολικού εργατικού δυναμικού. Οι εργαζόμενοι σε υποκαταστήματα, θυγατρικές και ελεγχόμενες εταιρείες ομίλου θα πρέπει να προσμετρώνται στα εθνικά όρια για τη συνδιαχείριση, ώστε οι εταιρείες να μην μπορούν να «σπάνε» το προσωπικό τους για να μένουν κάτω από τα όρια.
- Ρήτρα κατά της καταστρατήγησης. Θα πρέπει να καλύπτει τεχνητές εταιρικές δομές, όχι μόνο «καθαρά τεχνητές» ρυθμίσεις.
- Δεδομένα και επιβολή. Οι επιθεωρητές εργασίας και τα συνδικάτα θα έχουν πρόσβαση σε στοιχεία για το εργατικό δυναμικό. Οι εργαζόμενοι και τα συνδικάτα θα μπορούν να προσφεύγουν στη χώρα εργασίας, ενώ σε περιπτώσεις σοβαρής κατάχρησης θα μπορεί να αφαιρείται το καθεστώς EU Inc.
Τα κενά που βλέπουν τα συνδικάτα
Η εντολή του Συμβουλίου προσθέτει μια προαιρετική δικλίδα ασφαλείας για τα υποκαταστήματα. Οι χώρες υποδοχής που έχουν κανόνες συμμετοχής μπορούν να επιλέξουν την εφαρμογή της. ξένη εταιρεία, της οποίας το εργατικό δυναμικό σε υποκατάστημα υπερβαίνει το αντίστοιχο όριο, θα πρέπει είτε να δημιουργήσει τοπική θυγατρική είτε να παραχωρήσει ισοδύναμα δικαιώματα. Τα συνδικάτα θεωρούν ότι αυτό δεν αρκεί, επειδή είναι προαιρετικό, καλύπτει τα υποκαταστήματα και όχι κάθε εταιρική δομή ομίλου και μπορεί να κρατήσει τους εργαζομένους μακριά από το διοικητικό συμβούλιο της μητρικής εταιρείας.
Η διάταξη κατά της κατάχρησης, η οποία επιτρέπει στις εθνικές αρχές να ενεργούν κατά «καθαρά τεχνητών» ρυθμίσεων, εφαρμόζεται κατά περίπτωση και εκ των υστέρων. Μια εταιρεία με κάποια πραγματική δραστηριότητα στη χώρα εγγραφής της μπορεί να ξεφύγει, ακόμη κι αν επέλεξε αυτή τη χώρα εν μέρει για να αποφύγει τη συνδιαχείριση.
Άλλες ανησυχίες αφορούν την ταχύτητα της διαδικασίας. Η Σέμαν ανέφερε ότι «οι 48 ώρες είναι υπερβολικά λίγος χρόνος για να γίνουν οι προληπτικοί έλεγχοι που κάθε επιχείρηση οφείλει να πραγματοποιεί» και προειδοποίησε ότι οι γρήγορες διαγραφές μπορεί να αφήσουν τους εργαζομένους χωρίς τρόπο να εντοπίσουν απλήρωτους μισθούς και ασφαλιστικές εισφορές.
Ένα άλλο επίμαχο σημείο είναι τα stock options. Η ETUC υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να υποκαθιστούν τον μισθό: «Δεν μπορείς να πληρώσεις τον λογαριασμό του ηλεκτρικού με αυτά», είπε η Σέμαν. «Αν θέλεις να κρατήσεις ταλέντα, πρέπει να πληρώνεις αυτά τα ταλέντα». Το σχέδιο του Κοινοβουλίου προβλέπει ότι τα προγράμματα δικαιωμάτων προαίρεσης θα είναι προαιρετικά και δεν θα μπορούν να αντικαθιστούν τους μισθούς ή να μειώνουν τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης.
Startups: «να το κάνουμε σωστά»
Οι οργανώσεις νεοφυών επιχειρήσεων απορρίπτουν την ιδέα ότι επιδιώκουν την αποδυνάμωση της εργασιακής προστασίας. Ο Σάιμον Σέφερ, διευθύνων σύμβουλος του δικτύου startups Factory, υπέγραψε επιστολή της 15ης Οκτωβρίου με την οποία προειδοποιεί τους ηγέτες της ΕΕ ότι οι διαπραγματεύσεις αδειάζουν το περιεχόμενο της πρότασης. Προτεραιότητά του είναι να διατηρηθεί η ελευθερία επιλογής διοικητικής έδρας, την οποία θεωρεί ως το στοιχείο που κάνει την EU Inc. πραγματική εναλλακτική απέναντι στο Delaware.
Για την απάτη, ήταν ξεκάθαρος. «Συμφωνούμε με κάθε προσπάθεια και μέτρο για την αποτροπή της απάτης», είπε. «Είμαστε απολύτως σύμφωνοι με τα συνδικάτα ότι δεν θέλουμε να καταχραστούμε τα δικαιώματα των εργαζομένων», πρόσθεσε.
Υποστηρίζει ότι στοχευμένοι κανόνες, όπως η απαγόρευση χρήσης stock options με τρόπο που να ρίχνει τις αποδοχές κάτω από τον κατώτατο μισθό, είναι καλύτεροι από τον αποκλεισμό ολόκληρων κλάδων. Ο Σέφερ δήλωσε ότι είναι έτοιμος να δεχθεί καθυστέρηση του φακέλου, αν επιδεινωθεί. «Για εμάς, το να το κάνουμε σωστά είναι αυτή τη στιγμή σχεδόν πιο σημαντικό από την ίδια την ταχύτητα», είπε.
Τι ακολουθεί;
Το αγκάθι είναι το εναλλακτικό σενάριο, αν η διοίκηση και οι εργαζόμενοι δεν μπορέσουν να συμφωνήσουν για τη συμμετοχή. Οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Πράσινοι θεωρούν αδιαπραγμάτευτη μια προστατευτική προεπιλογή, ενώ η Renew και βουλευτές φιλικοί προς τις επιχειρήσεις αντιτίθενται στην εξαγωγή ενός εθνικού μοντέλου συνδιαχείρισης πέρα από τα σύνορα. Συμβιβασμός που κυκλοφορεί στο Κοινοβούλιο θα υποχρέωνε τις εταιρείες να δημιουργούν τοπική θυγατρική μόλις υπερβαίνουν ένα όριο στη χώρα υποδοχής, αλλά αυτό θα μπορούσε να αφήσει ανέπαφο το διοικητικό συμβούλιο της μητρικής. Αν η ψηφοφορία της 5ης Νοεμβρίου τελικά γίνει, θα δείξει αν η απόσταση μπορεί να καλυφθεί.