Στη Βουδαπέστη ο Αιγύπτιος πρόεδρος - Στο επίκεντρο τα οικονομικά ζητήματα

Στην άφιξη του προέδρου της Αιγύπτου έδωσαν το παρών και Αιγύπτιοι θρησκευτικοί εκπρόσωποι που ζουν και δραστηριοποιούνται στην Ουγγαρία πέρα από τον αντιπρόεδρο της ουγγρικής κυβέρνησης. Ο πρωθυπουργός Πέτερ Μάγκιαρ, που επιστρέφει από την Τσεχία, θα έχει την Παρασκευή συνομιλίες με τον αιγύπτιο αρχηγό του κράτους.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Παρότι ο Αιγύπτιος ηγέτης προφανώς δεν επισκέπτεται τη Βουδαπέστη μόνο γι’ αυτό, από τα συγκεκριμένα θέματα των συνομιλιών είναι γνωστή μόνο η υπόθεση των σιδηροδρομικών βαγονιών που κατασκευάζει η Dunakeszi Járműjavító.

Ένα από τα εκκρεμή ζητήματα στις διμερείς σχέσεις είναι η αιγυπτιακή παραγγελία σιδηροδρομικών βαγονιών που συνδέεται με τη Dunakeszi Járműjavító. Από τα 1.350 οχήματα, σύμφωνα με τις τελευταίες δημόσιες εκθέσεις, η παράδοση 284 δεν πραγματοποιήθηκε, ενώ οι ουγγρικές εταιρείες που συμμετείχαν στην υλοποίηση της σύμβασης τέθηκαν σε καθεστώς εκκαθάρισης το φθινόπωρο του 2025. Οι διαβουλεύσεις λοιπόν αφορούν τις υπόλοιπες παραδόσεις, τις τιμές και τον συμψηφισμό των ήδη καταβληθέντων προκαταβολών, γεγονός που όμως δεν σημαίνει ότι πρωταρχικός στόχος της προεδρικής επίσκεψης είναι η διευθέτηση αυτού του θέματος. Προφανώς θα τεθούν επίσης ζητήματα μετανάστευσης και τα προβλήματα ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, καθώς και οι δυνατότητες περαιτέρω οικονομικής συνεργασίας.

Σχέσεις που αναγεννιούνται

Ένα από τα πιο διαχρονικά χαρακτηριστικά των ουγγροαιγυπτιακών σχέσεων είναι ο σιδηρόδρομος: οι συρμοί ουγγρικής κατασκευής ήταν ήδη γνωστοί στις όχθες του Νείλου, πριν ακόμη ο Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ αναλάβει την ηγεσία της χώρας. Η Ganz εμφανίστηκε στην αιγυπτιακή αγορά τη δεκαετία του 1920, και από τη δεκαετία του 1930 ουγγρικοί ηλεκτροκίνητοι συρμοί μετέφεραν επιβάτες ανάμεσα στο Κάιρο και άλλες αιγυπτιακές πόλεις. Η σιδηροδρομική συνεργασία προηγήθηκε της προσέγγισης των δύο χωρών στην σοσιαλιστική περίοδο.

Τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, τις οικονομικές σχέσεις ενίσχυσε και η πολιτική. Η επίσημα αδέσμευτη, αραβοεθνικιστική Αίγυπτος του Νάσερ, για να εξισορροπήσει τις δυτικές δυνάμεις, οικοδόμησε στενή συνεργασία με τη Σοβιετική Ένωση και τους ανατολικοευρωπαίους συμμάχους της.

Για την Ουγγαρία η Αίγυπτος εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους εταίρους της στην περιοχή: για την εκβιομηχάνιση του Καΐρου χρειάζονταν μηχανήματα και τεχνική τεχνογνωσία, ενώ η Βουδαπέστη χρειαζόταν εξαγωγικές αγορές. Η σχέση όμως δεν σήμαινε πλήρη ιδεολογική ταύτιση: (πηγή στα Ουγγρικά) ο Νάσερ καταδίωκε και τους αιγύπτιους κομμουνιστές, χωρίς όμως αυτό να αναιρεί τα αμοιβαία οικονομικά και εξωτερικοπολιτικά συμφέροντα.

Την ουγγρική παρουσία μπορούσαν να τη βλέπουν οι Αιγύπτιοι και στην καθημερινότητά τους, καθώς σιδηροδρομικά οχήματα της Ganz και λεωφορεία Ikarus κυκλοφορούσαν στη χώρα.

Το πολιτικό περιβάλλον άλλαξε μετά τον θάνατο του Νάσερ το 1970. Ο διάδοχός του, Ανουάρ Σαντάτ, στράφηκε σταδιακά προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και άνοιξε περισσότερο χώρο στο δυτικό κεφάλαιο και την τεχνολογία. Αυτό αποδυνάμωσε την προηγούμενη προνομιούχο θέση του ανατολικού μπλοκ, αν και η παρουσία των ουγγρικών επιχειρήσεων στην Αίγυπτο δεν έπαψε. Η πολιτική απομάκρυνση και η εξέλιξη των επιχειρηματικών σχέσεων λοιπόν δεν συνέπεσαν σε όλα.

Νέα ρήξη έφερε η ουγγρική αλλαγή καθεστώτος. Στο επίκεντρο της εξωτερικής πολιτικής της Βουδαπέστης βρέθηκε η ευρωατλαντική ενσωμάτωση, ενώ ο μετασχηματισμός ή η διάλυση των παλαιών μεγάλων κρατικών εξαγωγικών επιχειρήσεων αποδυνάμωσε και το υπόβαθρο των οικονομικών σχέσεων. Η διπλωματική συνεργασία πάντως συνεχίστηκε: ο Γιόζεφ Αντάλ επισκέφθηκε την Αίγυπτο ήδη τον Νοέμβριο του 1991 και με τον πρόεδρο Χόσνι Μουμπάρακ συζήτησε για τη διεύρυνση των σχέσεων.

Πώς βρέθηκαν ξανά στο προσκήνιο τα ουγγρικά σιδηροδρομικά βαγόνια;

Η προσέγγιση επιταχύνθηκε τη δεκαετία του 2010, ιδίως χάρη στη συνεργασία του Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι και της κυβέρνησης Όρμπαν. Την επίσκεψη του αιγύπτιου προέδρου στη Βουδαπέστη το 2015 ακολούθησαν νέες συναντήσεις σε υψηλό επίπεδο. (πηγή στα Ουγγρικά) Το 2017 και στη συνέχεια το 2021 είχε συνομιλίες στην Ουγγαρία και με τους ηγέτες των χωρών του Βίσεγκραντ. Οι δύο χώρες υπέγραψαν τον Φεβρουάριο του 2023 κοινή δήλωση στρατηγικής εταιρικής σχέσης.

Το σημαντικότερο σύμβολο της οικονομικής συνεργασίας έγινε ξανά ο σιδηρόδρομος. Η Αίγυπτος το 2018 συνήψε αρχικά σύμβαση για την προμήθεια 1.300 επιβατάμαξων με μια ρωσοουγγρική κοινοπραξία· το πρόγραμμα αργότερα επεκτάθηκε με ακόμη πενήντα βαγόνια. Στο ουγγρικό σκέλος της παραγωγής καθοριστικό ρόλο είχε το Dunakeszi. Σημαντική διαφορά σε σχέση με τις παλαιότερες εξαγωγές είναι ότι αυτή η συμφωνία αφορούσε επιβατικά σιδηροδρομικά βαγόνια και όχι μηχανές, ενώ η συνολική παραγγελία δεν αποτελούνταν αποκλειστικά από οχήματα ουγγρικής κατασκευής.

Η αιγυπτιακή πλευρά σύναψε τη σχεδόν ενός δισ. ευρώ χρηματοδοτική συμφωνία με την ουγγρική Eximbank.

Η συνεργασία επεκτάθηκε επίσης στην εκπαίδευση, τη γεωργία, την άρδευση και τη διαχείριση υδάτων. Από το ακαδημαϊκό έτος 2023–2024 η Ουγγαρία αύξησε σε 200 τον αριθμό των υποτροφιών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που προσφέρει σε αιγύπτιους φοιτητές ετησίως. Σε αυτούς τους τομείς οι ουγγρικές επαγγελματικές σχέσεις μπόρεσαν να στηριχθούν σε παλιές παραδόσεις, τις οποίες δεν εξάλειψαν πλήρως οι πολιτικές και οικονομικές ανατροπές.

Γιατί είναι σημαντική η Αίγυπτος για τη Βουδαπέστη;

Πέρα από το εμπόριο, η μετανάστευση και η περιφερειακή ασφάλεια έγιναν επίσης κεντρικά ζητήματα της σχέσης. Η κυβέρνηση Όρμπαν αντιμετώπισε τη σταθερότητα της Αιγύπτου ως μία από τις προϋποθέσεις για τη μείωση της μεταναστευτικής πίεσης προς την Ευρώπη και προώθησε στενότερη ευρωπαϊκή συνεργασία με το Κάιρο. Η αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης ήταν ήδη στις διμερείς συνομιλίες του 2016 ένα από τα βασικά θέματα. Την προσέγγιση έτσι τροφοδότησε ταυτόχρονα η πρόθεση ανασυγκρότησης της παλιάς εξαγωγικής αγοράς, οι τουριστικοί παράγοντες και η σκέψη, σε επίπεδο πολιτικής ασφάλειας, ότι η κατάσταση σε μία από τις καθοριστικές χώρες του αραβικού κόσμου έχει άμεσο αντίκτυπο και στην Ευρώπη.