Γερμανία: Ανασκαφές στο Μπράιτενμπαχ-Ενδείξεις ότι άνθρωποι της Λίθινης Εποχής κυνηγούσαν μαμούθ

Πρόκειται για έναν από τους βορειότερους τόπους της Ευρώπης όπου είναι αποδεδειγμένο ότι άνθρωποι ζούσαν πριν από 42.000 έως 32.000 χρόνια, και για μία από τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις της εποχής εκείνης: Ο αρχαιολογικός χώρος του Μπράιτενμπαχ, ανάμεσα στη Λάιπτσιγκ και την Ιένα, εκτείνεται σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών σε επιφάνεια περίπου 10.000 τετραγωνικών μέτρων.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Το φετινό καλοκαίρι αρχαιολόγοι εξέτασαν εκ νέου την περιοχή. Οι ανασκαφές προσφέρουν πλέον ενδείξεις ότι οι προϊστορικοί κάτοικοι της περιοχής σκότωναν τα μαμούθ οι ίδιοι. Καθοριστικά είναι θραύσματα από χαυλιόδοντες που βρέθηκαν μαζί με σπασμένες οδοντικές κυψελές, τις λεγόμενες κυψελές των δοντιών.

«Τα μεγαλύτερα κομμάτια ελεφαντόδοντου είχαν σαφώς μικρότερη διάμετρο από αυτές τις οδοντικές κοιλότητες. Δηλαδή φαίνεται ότι το ελεφαντόδοντο είχε σπάσει σκόπιμα και αφαιρεθεί από τις κυψελές των δοντιών», εξήγησε ο επικεφαλής του έργου, Όλαφ Γέρις, από το Κέντρο Αρχαιολογίας Λάιμπνιτς (Leibniz-Zentrum für Archäologie) στη Μάιντς, μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό MDR. «Αυτό έχει νόημα μόνο αν το ζώο είχε σκοτωθεί πρόσφατα. Αν είχε φθαρεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, θα μπορούσε κανείς απλώς να περιστρέψει και να βγάλει τους χαυλιόδοντες. Εδώ όμως ήταν ακόμη σταθερά ενσωματωμένοι στο κρανίο».

Και η πληθώρα επεξεργασμένων αντικειμένων από ελεφαντόδοντο δείχνει, σύμφωνα με τον Γέρις, ότι το υλικό ήταν φρέσκο. Φθαρμένο ελεφαντόδοντο θα ξεφλούδιζε σε στρώσεις και γι’ αυτό θα ήταν σχεδόν ακατάλληλο για κοσμήματα ή αιχμές δοράτων, σημείωσε ο ερευνητής.

Για πολλά χρόνια επικρατούσε η άποψη ότι οι άνθρωποι συνέλεγαν παλιό ελεφαντόδοντο

Προηγουμένως οι επιστήμονες είχαν υιοθετήσει άλλη εξήγηση. Στις ανασκαφές του 2012 και 2013 είχε αποκαλυφθεί μια περιοχή με ίχνη εντατικής επεξεργασίας ελεφαντόδοντου, όμως το υλικό ήταν άσχημα διατηρημένο. Γι’ αυτό οι ερευνητές υπέθεσαν ότι οι άνθρωποι της λίθινης εποχής μπορεί να χρησιμοποιούσαν ελεφαντόδοντο από μαμούθ που είχαν πεθάνει προ πολλού.

Τα στρώματα με τα υπολείμματα μαμούθ θα μπορούσαν, σύμφωνα με την υπόθεση των αρχαιολόγων, να είναι σαφώς παλαιότερα από την ανθρώπινη εγκατάσταση. Συζητήθηκε μάλιστα ηλικία 200.000 ετών ή και περισσότερο.

Τους ερευνητές ενδιαφέρουν επίσης οι τεχνικές κυνηγιού που χρησιμοποιούσαν οι προϊστορικοί άνθρωποι. Ωστόσο μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν αποδείξεις για τον ακριβή τρόπο με τον οποίο γινόταν το κυνήγι τότε. Ευρήματα όπως εκείνα από νεότερες εποχές, όπου βρέθηκαν βλήματα καρφωμένα σε οστά μαμούθ, είναι σπάνια.

Πιθανότατα οι κυνηγοί χρησιμοποιούσαν δόρατα, ενδεχομένως ήδη με ειδικά ακοντόξυλα (Speerschleudern), όπως σημείωσε ο Γέρις. Αρχαιολογικά αυτά τα ριπτά ξύλα τεκμηριώνονται όμως πολύ αργότερα, από περίπου 25.000 χρόνια πριν από σήμερα. Με αυτά τα ακοντόξυλα μπορούν να πλήττονται στόχοι σε απόσταση 20 έως 30 μέτρων.

Η θέση ανακαλύφθηκε το 1924 από μαθητή

Ένα και μόνο χτύπημα δύσκολα θα σκότωνε ένα μαμούθ, επομένως ο Γέρις θεωρεί ότι επρόκειτο για ομαδικά κυνήγια. Είναι πιθανό, όπως λέει, οι κυνηγοί να έσπρωχναν τα ζώα σε βαλτώδη εδάφη, όπου κόλλαγαν και δεν μπορούσαν να αμυνθούν αποτελεσματικά. «Αυτό ωστόσο παραμένει υποθετικό», ανέφερε ο αρχαιολόγος.

Το πόσοι άνθρωποι ζούσαν στο Μπράιτενμπαχ δεν μπορεί να ποσοτικοποιηθεί. Ενδείξεις δείχνουν επανειλημμένες επισκέψεις ή παρατεταμένες παραμονές, πιθανώς τόσο μικρών όσο και μεγαλύτερων ομάδων. Ελκυστική έκανε τη θέση η διαμόρφωσή της: υπήρχε θηράμα για κυνήγι και μεγάλες ποσότητες πυριτόλιθου, τον οποίο είχαν μεταφέρει εκεί οι παγετώνες μιας προηγούμενης εποχής των παγετώνων.

Η θέση είναι γνωστή εδώ και πολύ καιρό: το 1924 ένας μαθητής ανακάλυψε στην όχθη του ποταμού Άγκα έναν γομφίο μαμούθ, το 1927 ακολούθησε η πρώτη μεγαλύτερη ανασκαφή, που αποκάλυψε μια επιφάνεια περίπου 400 τετραγωνικών μέτρων.