Στη Σύνοδο Διεύρυνσης του Euronews, Μαυροβούνιο, Αλβανία και Μολδαβία προώθησαν τα σχέδια ένταξης, η Βόρεια Μακεδονία επιτέθηκε στη Βουλγαρία, η Ουκρανία απέρριψε εξαιρέσεις για αγρότες, η Αρμενία είδε ταχεία αίτηση, ενώ η Γεωργία δεν είχε απάντηση στο αδιέξοδο με την ΕΕ
Από τα Δυτικά Βαλκάνια μέχρι τον Νότιο Καύκασο και το ανατολικό άκρο της Ευρώπης, η Σύνοδος Διεύρυνσης του Euronews ανέδειξε μια Ευρωπαϊκή Ένωση πιο κοντά στην επέκταση από οποιαδήποτε στιγμή την τελευταία δεκαετία, αλλά και τα πολιτικά εμπόδια που θα μπορούσαν ακόμη να την εκτροχιάσουν.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στις Βρυξέλλες συγκεντρώθηκαν ηγέτες για να συζητήσουν τις φιλοδοξίες των υποψήφιων χωρών να ενταχθούν στην ΕΕ και το κατά πόσο το μπλοκ είναι έτοιμο να τις δεχθεί, καθώς η προοπτική διεύρυνσης φαίνεται πιο πραγματική από ό,τι έχει υπάρξει εδώ και χρόνια.
Από την Ουκρανία και τη Γεωργία μέχρι το Μαυροβούνιο και την Αρμενία, κάθε χώρα αντιμετωπίζει τον δικό της συνδυασμό πολιτικών ευαισθησιών, επίπονων μεταρρυθμίσεων και διπλωματικών εμποδίων. Η πρόοδος μπορεί να είναι γρήγορη, αλλά τα πισωγυρίσματα εξίσου θεαματικά.
«Η φιλοδοξία να ενταχθείς στην Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να βοηθήσει να ξεπεραστούν ιστορικές αντιπαραθέσεις, να απορριφθεί η εθνικιστική ρητορική και να ενθαρρύνει τις χώρες να κινηθούν προς μια γνήσια συνεργασία. Η εμπειρία της Ευρώπης δείχνει ότι η διεύρυνση ωφελεί όλους μας», ανέφερε σε γραπτή τοποθέτηση προς το Euronews ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.
Αρμενία και Γεωργία κινούνται σε αντίθετες κατευθύνσεις
Στον Νότιο Καύκασο, Αρμενία και Γεωργία κινούνται σε αντίθετες πορείες. Το Ερεβάν ετοιμάζεται να υποβάλει αίτηση για ένταξη στην ΕΕ, ενώ η προσπάθεια προσχώρησης της Τιφλίδας παραμένει παγωμένη, με ελάχιστες πιθανότητες για άμεση πρόοδο.
Η υποψηφιότητα της Γεωργίας έχει μπλοκάρει από το 2024 λόγω αμφιλεγόμενων νόμων για τη ξένη επιρροή και τις οικογενειακές αξίες. Στη σύνοδο, ο πρωθυπουργός Ιρακλί Κομπαχίντζε επέμεινε ότι παραμένει «πολύ δεσμευμένος» στην ένταξη στο μπλοκ.
Πιεζόμενος όμως να εξηγήσει πώς σκοπεύει να επανεκκινήσει τις διαπραγματεύσεις, δεν παρουσίασε σαφές σχέδιο. Είπε ότι η Τιφλίδα δεν σκοπεύει να καταργήσει τους αμφιλεγόμενους νόμους και κατηγόρησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για δύο μέτρα και δύο σταθμά και για πολιτικό εκβιασμό της Γεωργίας.
«Το κοινοβούλιο της Γεωργίας, με αξιοπρέπεια, ενέκρινε τη νομοθεσία, η οποία ευθυγραμμίζεται πλήρως με τα διεθνή πρότυπα», είπε, υποστηρίζοντας ότι το αίτημα για κατάργηση των νόμων παρεμβαίνει στην αρχή της κυριαρχίας και το παρομοίασε με σοβιετικές μεθόδους.
Σε ερώτηση γιατί η Γεωργία εξακολουθεί να θέλει να ενταχθεί στην ΕΕ, ο Κομπαχίντζε είπε ότι είναι ‘‘αισιόδοξος’’ πως το ίδιο το μπλοκ θα αλλάξει, τόσο στη στάση του απέναντι στη Γεωργία όσο και πιο γενικά.
Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν, από την άλλη, είπε ότι η επίσημη υποβολή αίτησης για ένταξη στην ΕΕ το 2027 ή το 2028 είναι «ρεαλιστική», χαρακτηρίζοντας την ΕΕ τον βασικό δρόμο για την προστασία της δημοκρατίας της χώρας μετά την επανάσταση του 2018.
«Πρώτη μας πρόθεση είναι να δημιουργήσουμε μια εναλλακτική για τον λαό της Αρμενίας και για τη Δημοκρατία της Αρμενίας, γιατί, παραδοσιακά, η αντίληψη της κοινωνίας μας και ίσως της γειτονιάς μας ήταν ότι η Αρμενία δεν έχει εναλλακτική», πρόσθεσε.
Ο Πασινιάν είπε ότι γνωρίζει το δίλημμα ανάμεσα στην ένταξη στην ΕΕ και την παραμονή στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση της Ρωσίας και ότι η επιλογή θα ανήκει στον αρμενικό λαό.
Το Μαυροβούνιο μπαίνει στην τελική ευθεία
Το Μαυροβούνιο προηγείται στην κούρσα προσχώρησης, φιλοδοξώντας να γίνει το 28ο κράτος μέλος της ΕΕ έως το 2028. Ωστόσο, η υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μάιντα Γκόρτσεβιτς προειδοποίησε ότι η χώρα της δεν θα αποδεχθεί ιδιότητα μέλους «δεύτερης κατηγορίας».
Τον περασμένο μήνα, η Επιτροπή πρότεινε ένα θεσμικό δίχτυ ασφαλείας για τους νεοεισερχόμενους: μια 15ετή δοκιμαστική περίοδο, η οποία, στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου.
«Δεν θέλουμε ιδιότητα μέλους δεύτερης διαβάθμισης μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γιατί αυτό δεν θα ήταν δίκαιο και δεν θα ήταν πλήρης ένταξη», όπως είπε η Γκόρτσεβιτς, προσθέτοντας ότι η κυβέρνησή της δεν είναι αντίθετη σε πρόσθετα μέτρα ασφαλείας.
Πρόσθεσε ακόμη ότι η Ποντγκόριτσα εργάζεται για την επίλυση εκκρεμών διμερών ζητημάτων με την Κροατία, αν και η συνοριακή διαφορά μπορεί να διευθετηθεί μετά την ένταξη του Μαυροβουνίου στην ΕΕ.
Ο πρωθυπουργός της Κροατίας Αντρέι Πλένκοβιτς, από την πλευρά του, προειδοποίησε ότι οι επερχόμενες εκλογές στη Γαλλία θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν τη διεύρυνση, καθώς ευρωσκεπτικιστές υποψήφιοι προηγούνται στις δημοσκοπήσεις.
«Οι πολιτικές εξελίξεις μπορεί να επηρεάσουν τη διεύρυνση πολύ πιο ουσιαστικά από όσο μπορεί να φανταστεί κανείς σήμερα», είπε ο Πλένκοβιτς. «Ορισμένοι ψηφοφόροι και κόμματα αντιτίθενται σαφώς στη διαδικασία.»
Αμφισβήτησε επίσης το χρονοδιάγραμμα, λέγοντας ότι ο καθορισμός προθεσμίας «δεν είναι πολύ έξυπνος», προειδοποιώντας ότι «πάντα συμβαίνει κάτι απρόβλεπτο και τα πράγματα αναβάλλονται».
Δυτικά Βαλκάνια με διαφορετικές ταχύτητες
Η Αλβανία, ο δεύτερος πιο κοντινός υποψήφιος, είναι και ο δεύτερος πιο γρήγορος. Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα επανέλαβε τη δέσμευσή του να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις έως το τέλος του 2027.
Υπερασπιζόμενος τη διεύρυνση ως μια διαδικασία που βασίζεται στην αξιοκρατία και αναγνωρίζοντας ότι η χώρα του εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις, έκανε λόγο για μια «στιγμή Χέλμουτ Κολ» για την ΕΕ, παραπέμποντας στον καγκελάριο που ένωσε τη Γερμανία.
Ο Ράμα επίσης προειδοποίησε ότι η νέα ηγεσία της Σερβίας είναι απίθανο να μετριάσει την αντίθεση του Βελιγραδίου στην αναγνώριση του Κοσόβου, ένα σημαντικό εμπόδιο για τις δικές της φιλοδοξίες ένταξης στην ΕΕ.
Σε ερώτηση πώς η προοπτική ένταξης στην ΕΕ θα επηρεάσει την αμφιλεγόμενη συμφωνία της Αλβανίας με την Ιταλία για τη μεταφορά παράτυπων μεταναστών σε κέντρα απέλασης, ο Ράμα είπε ότι «η συμφωνία θα παραμείνει όσο χρειάζεται», δεσμευόμενος να τη διατηρήσει σε ισχύ όσο η Τζόρτζια Μελόνι βρίσκεται στην εξουσία.
Ενώ Αλβανία και Μαυροβούνιο σημειώνουν σημαντική πρόοδο, η Βόρεια Μακεδονία έχει βαλτώσει εδώ και χρόνια λόγω διαμάχης με τη Βουλγαρία σχετικά με τη μεταχείριση της βουλγαρικής μειονότητας.
Η πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας Γκορντάνα Σιλιάνοβσκα-Ντάβκοβα είπε ότι οι ελπίδες της χώρας της για την ΕΕ κρατούνται «όμηρος» από τη Βουλγαρία, η οποία απαιτεί συνταγματικές αλλαγές για την αναγνώριση της μειονότητας.
Η Ουκρανία αντιδρά σε περιορισμούς στις αγροτικές εξαγωγές
Ο πρωθυπουργός της Ουκρανίας Σεργκίι Κορέτσκιι απέρριψε την προτεινόμενη εξαίρεση ορισμένων αγροτικών προϊόντων, όπως το σιτάρι και τα σιτηρά, από την αγορά της ΕΕ ακόμη και μετά την πλήρη ένταξη του Κιέβου.
Η Επιτροπή παρουσίασε το μέτρο τον περασμένο μήνα, έπειτα από πίεση αρκετών κρατών μελών που φοβούνταν ότι η κλίμακα της ουκρανικής αγροτικής παραγωγής θα μπορούσε να απειλήσει τους δικούς τους αγρότες.
«Μεταβατικά μέτρα μπορούν να αποτελούν μέρος της διεύρυνσης, αλλά πρέπει να αντιμετωπίζουν συγκεκριμένους κινδύνους. Και να είναι κατάλληλα, και να έχουν σαφείς όρους επανεξέτασης και εξόδου. Δεν μπορούν να μετατραπούν σε μόνιμο περιορισμό ή σε ένα υποσύνολο της ενιαίας αγοράς», είπε ο Κορέτσκιι.
Είπε ότι η ένταξη στην ΕΕ βρίσκεται στον πυρήνα της πολιτικής της κυβέρνησής του και ότι το Κίεβο στοχεύει να αρχίσει να κλείνει κεφάλαια διαπραγμάτευσης στο πρώτο εξάμηνο του 2027.
«Καταλαβαίνω ότι αυτοί είναι φιλόδοξοι στόχοι. Δεν ζητάμε συντομεύσεις. Ζητάμε αξιόπιστες, αξιοκρατικές πορείες, με σαφή ορόσημα και έγκαιρες αποφάσεις όταν αυτά τα ορόσημα επιτυγχάνονται», είπε.
Μολδαβία, το ανερχόμενο αστέρι
Η Μολδαβία έχει μπει με ταχύτητα στην ομάδα των πρωτοπόρων υποψηφίων για ένταξη, προωθώντας μεταρρυθμίσεις με ρυθμό τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δυσκολευτεί να ακολουθήσει.
Η Κισινάου θα μπορούσε ακόμη να βρεθεί έτοιμη να κλείσει διαπραγματευτικά κεφάλαια πριν ανοίξουν τυπικά όλα τα «κλάστερ».
Σε ερώτηση αν η χώρα του θα έπρεπε να «αποσυνδεθεί» από την Ουκρανία, με την οποία έχει προχωρήσει μετά την εισβολή της Ρωσίας το 2022, ο πρωθυπουργός Βασίλε Τοφάν είπε ότι δεν είναι χρήσιμο να παρουσιάζεται η συζήτηση ως «αγώνας ταχύτητας».
«Πιστεύω βαθιά ότι η πρόοδος της Ουκρανίας στην πορεία ένταξης στην ΕΕ κάνει τη Μολδαβία ισχυρότερη, και αντίστροφα, λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο. Άρα όσο πιο γρήγορα προχωράμε στην πορεία μας προς την ένταξη στην ΕΕ, τόσο το καλύτερο για την Ουκρανία», είπε.
Ο Τοφάν δεν μπόρεσε να παραστεί αυτοπροσώπως στη σύνοδο, καθώς έπρεπε να επιβλέψει την αντίδραση της κυβέρνησης σε μια μαζική κυβερνοεπίθεση που παραβίασε τα δεδομένα περίπου 750.000 ανθρώπων.
«Υποπτευόμαστε ότι πίσω της βρίσκεται ένας κρατικός φορέας, και βλέποντας τι συμβαίνει στην Ευρώπη», πρόσθεσε. «Μπορείτε πιθανότατα μόνο να κάνετε εικασίες. Αλλά δεν νομίζω ότι η λίστα των υπόπτων είναι πολύ μεγάλη.»
Σε ερώτηση αν η Μολδαβία θα προτιμούσε να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, είπε ότι η κυβέρνησή του θα το «υποστήριζε κατηγορηματικά», αλλά ότι δεν υπάρχει κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να αλλάξει το σύνταγμα, το οποίο κατοχυρώνει την ουδετερότητα.