Καθώς τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαπραγματεύονται τις χρηματοδοτήσεις για τον επόμενο προϋπολογισμό, οι οργανώσεις κατά του καρκίνου φοβούνται ότι έργα έρευνας, εξατομικευμένης φροντίδας και στήριξης ασθενών μπορεί να διακοπούν, αποδυναμώνοντας τη φροντίδα καρκίνου στην Ευρώπη.
Καθοριστικό για το πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση θα κατανείμει τη χρηματοδότηση στις πολιτικές προτεραιότητές της, συμπεριλαμβανομένης της υγείας, θα είναι το επόμενο μακροπρόθεσμο δημοσιονομικό της πλαίσιο για την περίοδο 2028-2034.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η χρηματοδότηση για την υγεία θα μοιράζεται έναν κοινό «κουμπαρά» με τη βιοτεχνολογία, τη γεωργία και τη βιοοικονομία, όλα ενταγμένα σε ένα ευρύτερο European Competitiveness Fund. Τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν υιοθετήσει μια μερική διαπραγματευτική θέση για το προτεινόμενο ταμείο, όμως η τελική του δομή και οι συγκεκριμένες κατανομές χρηματοδότησης παραμένουν υπό διαπραγμάτευση.
Οργανώσεις για τον καρκίνο φοβούνται ότι η απουσία ενός ξεχωριστού προϋπολογισμού για την υγεία εγκυμονεί τον κίνδυνο να χαθεί η οικονομική στήριξη για ήδη εν εξελίξει έργα κατά του καρκίνου, που καλύπτουν από την πρόληψη και τον εμβολιασμό μέχρι την έρευνα για νέες διαγνωστικές μεθόδους και την υποστήριξη των ασθενών.
Επιπλέον, τα έργα αυτά χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του σχεδίου της ΕΕ Beating Cancer Plan και της αποστολής Cancer Mission, των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών για την αντιμετώπιση του καρκίνου που στηρίζονται από έναν αυτοτελή προϋπολογισμό για την υγεία και από το ερευνητικό πρόγραμμα Horizon Europe, τα οποία είναι προγραμματισμένα να ισχύουν έως το 2030, επικαλυπτόμενα με τα πρώτα χρόνια του επόμενου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού, που θα καλύπτει την περίοδο από το 2028 έως το 2034.
Καθώς η συμφωνία για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό μεταξύ των χωρών αναμένεται μέχρι το τέλος της χρονιάς, οι οργανώσεις αξιοποιούν ένα από τα τελευταία περιθώρια που έχουν για να πιέσουν για περισσότερα.
«Έργα που έχουν πραγματικό αντίκτυπο, εκπαιδεύοντας γιατρούς, δίνοντας φωνή σε νέους ανθρώπους με καρκίνο και αναπτύσσοντας θεραπείες όπου οι επιλογές είναι περιορισμένες, τώρα αντιμετωπίζουν ένα αβέβαιο μέλλον», δήλωσε στο Euronews η πρόεδρος της European Cancer Organisation Ισαμπέλ Ρούμπιο.
Ένα από τα έργα που προετοιμάζεται για αυτή την αβεβαιότητα είναι το ECHoS, το οποίο στηρίζει την εφαρμογή των δράσεων της ΕΕ για τον καρκίνο σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.
«Κινούμαστε μέσα σε αυτή την αβεβαιότητα, ελπίζοντας πάντα στο καλύτερο αλλά με έναν τρόπο προετοιμαζόμενοι για το χειρότερο», είπε στο Euronews ο συν-συντονιστής του ECHoS Χούγο Σοάρες.
Ο Σοάρες είπε ότι θα ήταν χαμένη ευκαιρία να σταματήσει η επένδυση σε έργα με πολλά υποσχόμενη τεχνολογία, θεραπείες ή εξελίξεις.
«Δεν περιμένουμε να το στηρίζει η Επιτροπή για πάντα, γιατί αυτό δεν είναι εφικτό και υπάρχουν και άλλες προτεραιότητες, αλλά γι’ αυτό θα έπρεπε να υπάρχει μια στρατηγική σταδιακής αποχώρησης, αντί να φτάσουμε στο 2030 και να κόψουμε τα πάντα», είπε.
Ωστόσο, εκπρόσωπος της Επιτροπής ανέφερε στο Euronews ότι, βάσει της πρότασης της Επιτροπής, τα μέτρα που σήμερα χρηματοδοτούνται μέσω του προγράμματος EU4Health, του αυτοτελούς προϋπολογισμού της ΕΕ για την υγεία, θα είναι «γενικά επιλέξιμα» να διεκδικήσουν ανταγωνιστική χρηματοδότηση στο πλαίσιο του επόμενου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού, «προσφέροντας μια διέξοδο για τη στήριξη συναφών δράσεων υγείας στην επόμενη χρηματοδοτική περίοδο και διασφαλίζοντας μια ομαλή μετάβαση».
Τα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Σύμπραξης θα στηρίζουν τα εθνικά συστήματα υγείας, το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας θα στοχεύει στην ενίσχυση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας στον τομέα της υγείας και το Horizon Europe θα συνεχίσει να χρηματοδοτεί την έρευνα, διευκρίνισε ο εκπρόσωπος.
Τη θέση αυτή στηρίζουν και τα κράτη μέλη — τα οποία έχουν τον τελικό λόγο για τον επόμενο προϋπολογισμό.
Το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Υγείας της Γερμανίας δήλωσε στο Euronews ότι όλα τα έργα που μέχρι σήμερα ήταν επιλέξιμα για χρηματοδότηση από το EU4Health θα πρέπει να παραμείνουν επιλέξιμα και στο νέο προϋπολογισμό, προσθέτοντας ότι η νέα δομή επιτρέπει την ενίσχυση της προσέγγισης «Υγεία σε όλες τις πολιτικές» σε επίπεδο ΕΕ.
Αυτή τη στιγμή, το προτεινόμενο από την Επιτροπή Multiannual Financial Framework, γνωστό ως MFF, το δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ για τα επόμενα επτά χρόνια, βρίσκεται στα χέρια των κρατών. Τον Ιούνιο του 2026, οι κυβερνήσειςσυμφώνησαν να διατηρήσουν τη δομή που είχε προτείνει η Επιτροπή. (πηγή στα Αγγλικά) Οι διαπραγματεύσεις στοχεύουν στην επίτευξη συμφωνίας μέχρι το τέλος της χρονιάς, όπως ανέφερε στο Euronews το Συμβούλιο.
Οι χώρες έχουν ήδη καταλήξει σε προσωρινή συμφωνία
Την αισιοδοξία της Γερμανίας δεν συμμερίζονται όλες οι χώρες με τις οποίες μίλησε το Euronews.
Ορισμένες χώρες, όπως η Ισπανία, έχουν πιέσει, χωρίς επιτυχία, για ένα αυτοτελές πρόγραμμα υγείας στο πλαίσιο του νέου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού.
Η Ισπανία έχει υποστηρίξει τις επιχορηγήσεις λειτουργίας για οργανώσεις υγείας της κοινωνίας των πολιτών και έχει υποστηρίξει ότι η υγεία «θα πρέπει να έχει έναν ρόλο διακριτό από ένα Ταμείο Ανταγωνιστικότητας», είπε στο Euronews ο γραμματέας Υγείας της χώρας Χαβιέρ Σάντσεθ Παδίγια. Ωστόσο, αναγνώρισε ότι η τάση είναι «να μπαίνουν όλα στο καλάθι της ανταγωνιστικότητας».
Το υπουργείο Υγείας του Λουξεμβούργου ανέφερε στο Euronews ότι ανησυχεί για την ορατότητα και τη συνέχεια της χρηματοδότησης της δημόσιας υγείας από την ΕΕ, ιδίως για την πρόληψη, την προαγωγή της υγείας και την ανταλλαγή καλών πρακτικών μεταξύ των υγειονομικών αρχών, ενώ η Σλοβενία έχει ζητήσει δικλίδες ασφαλείας για να εγγυηθούν τις επενδύσεις στην υγεία.
Η Εσθονία υποστήριξε ότι οι βασικές δικλίδες ασφαλείας θα βρίσκονται στα πολυετή προγράμματα εργασίας του ταμείου, τα οποία θα καθορίσουν τις κατανομές, τις δραστηριότητες που θα στηρίζονται και τους κανόνες συγχρηματοδότησης.
Τι λέει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο;
Ανησυχίες για την προτεινόμενη δομή έχουν εκφράσει και μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Ο Βιτενις Αντριουκάιτις, μέλος της ομάδας των Σοσιαλιστών & Δημοκρατών, είπε στο Euronews ότι το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας είναι περισσότερο επικεντρωμένο στη βιομηχανία και ότι τα προγράμματα πρόληψης κινδυνεύουν να λάβουν λιγότερη προσοχή.
«Το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας στοχεύει περισσότερο στη βιομηχανία. Αφορά και τη βιομηχανία υγείας, αλλά τα προγράμματα πρόληψης θα βρεθούν μακριά από την προσοχή, και είναι σαφές ότι θα αντιμετωπίσουμε τεράστιες προκλήσεις εξαιτίας αυτού», είπε.
Η επιτροπή δημόσιας υγείας του Κοινοβουλίου έχει ζητήσει το EU4Health να παραμείνει αυτοτελές πρόγραμμα και το Horizon Europe να λάβει περισσότερη χρηματοδότηση για την πρόληψη στην υγειονομική περίθαλψη. Σε έκθεση που υιοθετήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου, ζητείται τουλάχιστον 10,05 δισ. ευρώ για την υγεία στον προϋπολογισμό της ΕΕ 2028-2034, συμπεριλαμβανομένων 2,5 δισ. ευρώ ειδικά για δράσεις κατά του καρκίνου.
Το Κοινοβούλιο δεν μπορεί να τροποποιήσει το κείμενο του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού, αλλά διαθέτει δικαίωμα βέτο: το Συμβούλιο μπορεί να εγκρίνει τον κανονισμό μόνο αφού το Κοινοβούλιο δώσει τη συγκατάθεσή του με απόλυτη πλειοψηφία.
Η European Cancer Organisation απευθύνει παρόμοιο κάλεσμα. Αναφέρει ότι ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ πρέπει να προβλέπει τουλάχιστον 10 δισ. ευρώ για την υγεία, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον 2 δισ. ευρώ για ένα ειδικό ταμείο για τον καρκίνο. Θέλει επίσης τα χρήματα αυτά να προστατευθούν από τον ανταγωνισμό με βιομηχανικές και εμπορικές προτεραιότητες και να συνοδεύονται από μακροπρόθεσμες χρηματοδοτικές δεσμεύσεις.
«Δεν έχει κανένα νόημα η Ευρώπη να επενδύει εκατομμύρια σε προγράμματα που σώζουν ζωές, απλώς και μόνο για να τα αφήσει να εξαφανιστούν επειδή επιτρέψαμε να στερέψει η χρηματοδότηση», πρόσθεσε η Ρούμπιο.