Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου των ΗΠΑ. Για την Ευρώπη, τα μεγάλα ερωτήματα είναι οι δασμοί και η Ουκρανία, όπου ο Τραμπ διατηρεί ακόμη μεγάλο μέρος της ισχύος του.
Μία από τις χειρότερες ήττες της πολιτικής του καριέρας υπέστη ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι έχασαν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς, σε μια ψηφοφορία που εξελίχθηκε σε ετυμηγορία για την προεδρία του.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μέχρι τις 07:40 CET, οι Δημοκρατικοί είχαν κερδίσει 25 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων, φτάνοντας τις 220, δύο περισσότερες από τις 218 που απαιτούνται για την πλειοψηφία.
Στη Γερουσία, απέσπασαν επτά έδρες από τους Ρεπουμπλικάνους, μεταξύ άλλων στις πολιτείες Τέξας, Οχάιο, Κάνσας και Μέιν.
Οι υψηλές τιμές επιβάρυναν ιδιαίτερα τους ψηφοφόρους. Περίπου τα δύο τρίτα δήλωσαν σε έρευνα της ημέρας των εκλογών ότι οι δασμοί του Τραμπ έχουν βλάψει την οικονομία.
Ο πρόεδρος είπε ότι θα αποδεχθεί τα αποτελέσματα, αλλά πρόσθεσε: «Δεν το βλέπω ως πλήγμα για εμένα».
Διευκρίνισε επίσης ότι θα χρησιμοποιήσει το βέτο του για να μπλοκάρει την ατζέντα των Δημοκρατικών, δημοσιεύοντας μια φωτογραφία ενός κόκκινου καπέλου με τη λέξη «VETO» κεντημένη επάνω του.
Το ερώτημα όμως είναι πόσα μπορεί πραγματικά να αλλάξει ένα Δημοκρατικό Κογκρέσο για την Ευρώπη και τις αγορές.
Θα βάλει ένα Δημοκρατικό Κογκρέσο τέλος στην απειλή δασμών κατά της Ευρώπης;
Μάλλον όχι, καθώς οι δασμοί του Τραμπ πλέον δεν εξαρτώνται από το Κογκρέσο.
Αφού το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε τους έκτακτους δασμούς του τον Φεβρουάριο, η κυβέρνηση τους μετέφερε στο πλαίσιο του άρθρου 301 της αμερικανικής νομοθεσίας για το εμπόριο. Η διαδικασία αυτή επιτρέπει στον πρόεδρο να ενεργεί χωρίς ψηφοφορία των μελών του Κογκρέσου.
Οι Δημοκρατικοί μπορούν να οργανώνουν ακροάσεις και να καθυστερούν την επικύρωση των επιλογών του για αξιώματα, αλλά δύσκολα μπορούν να του αφαιρέσουν αυτή την εξουσία.
Ο οικονομολόγος αναπτυγμένων αγορών στην ολλανδική τράπεζα ING, Τζέιμς Σμιθ, θεωρεί ότι μια διχασμένη Ουάσινγκτον θα μπορούσε ακόμη και να ωθήσει τον πρόεδρο να βασιστεί περισσότερο σε αυτήν.
«Όπως και η εξωτερική πολιτική, το εμπόριο είναι μια ακόμη εξουσία που ο πρόεδρος μπορεί να ασκεί μονομερώς χωρίς το Κογκρέσο», ανέφερε σε σημείωμά του πριν από την ψηφοφορία ο Σμιθ.
Δεν απέκλεισε νέους δασμούς με στόχο την Ευρώπη, οι οποίοι, όπως είπε, θα είχαν μεγάλη σημασία για τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ και για την Ομοσπονδιακή Τράπεζα.
Τι σημαίνει αυτό για τη στήριξη των ΗΠΑ προς την Ουκρανία;
Οι Δημοκρατικοί θα προεδρεύουν των επιτροπών της Γερουσίας και θα αποφασίζουν ποιοι από τους υποψηφίους του Τραμπ θα εγκριθούν, όταν το νέο Κογκρέσο αναλάβει καθήκοντα τον Ιανουάριο. Πολλοί από αυτούς θέλουν επίσης να εγκριθούν νέα κονδύλια για την Ουκρανία.
Δυσκολότερο είναι να διατεθούν αυτά τα χρήματα. Τα τελευταία δύο χρόνια, ο Λευκός Οίκος έχει ακυρώσει στην πράξη κονδύλια που είχαν ήδη εγκριθεί από το Κογκρέσο, κρατώντας τα αχρησιμοποίητα μέχρι το τέλος του δημοσιονομικού έτους, οπότε και λήγουν.
«Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένα Δημοκρατικό Κογκρέσο θα μπορούσε να θεσπίσει κονδύλια για την Ουκρανία ή για αναπτυξιακή βοήθεια, και ο πρόεδρος ενδέχεται να μην τα δαπανήσει», ανέφερε σε σχόλιο τον περασμένο μήνα η ερευνήτρια πολιτικής στο European Council on Foreign Relations, Νεβάδα Τζόαν Λι.
Η συμβουλή της προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι να υπολογίζουν μόνο στα χρήματα που πράγματι φτάνουν.
«Οι Ευρωπαίοι πρέπει να αντιμετωπίζουν τα δεσμευμένα κονδύλια ως πρόθεση, όχι ως δέσμευση», είπε η Λι.
Πώς αντέδρασαν οι αγορές;
Οι επενδυτές εμφανίστηκαν κατά κύριο λόγο ψύχραιμοι.
Το ευρώ ενισχύθηκε κατά 0,4% στα 1,1232 δολάρια έως τις 07:00 CET, καθώς το δολάριο υποχωρούσε έναντι άλλων βασικών νομισμάτων. Ο χρυσός κέρδισε 2% στα 4.011 δολάρια η ουγγιά, πάνω ξανά από τα 4.000 δολάρια, και το ασήμι αυξήθηκε 3,4% στα 51,49 δολάρια.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης μετοχών ήταν ελαφρώς χαμηλότερα και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Τα futures του S&P 500 υποχώρησαν κατά 0,3%, και τα futures του Nasdaq 100 κατά 0,4%, ενώ τα συμβόλαια στον Euro Stoxx 50 και τον γερμανικό δείκτη DAX ήταν περίπου 0,5% χαμηλότερα πριν από το άνοιγμα.
Άνοδο σημείωσαν τα κρατικά ομόλογα των ΗΠΑ. Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου του Δημοσίου υποχώρησε κατά 2,9 μονάδες βάσης στο 4,94%, η απόδοση του 2ετούς γλίστρησε στο 4,61% και του 30ετούς στο 5,32%. Η απόδοση του γερμανικού 10ετούς Bund είχε κλείσει την Τρίτη στο 3,33%, πριν ανακοινωθούν τα αποτελέσματα.
Το Bitcoin κινήθηκε σχεδόν αμετάβλητο, γύρω στα 77.700 δολάρια, ενώ το Brent διαπραγματευόταν κοντά στα 104 δολάρια το βαρέλι.
Είναι μια διχασμένη Ουάσινγκτον θετική για τους επενδυτές;
Οι αγορές συνήθως το προτιμούν. Όταν ο Λευκός Οίκος και το Κογκρέσο βρίσκονται σε αντιπαράθεση, εγκρίνονται λιγότεροι μεγάλου βεληνεκούς νόμοι, και αυτό σημαίνει λιγότερες εκπλήξεις.
Η ιστορία επίσης ευνοεί τους κατόχους ομολόγων. Στους τρεις μήνες μετά τις προηγούμενες ενδιάμεσες εκλογές, οι αποδόσεις των 10ετών ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου έχουν υποχωρήσει κατά περίπου 20 έως 25 μονάδες βάσης κατά μέσο όρο, σύμφωνα με τον επικεφαλής στρατηγικής επενδύσεων στην ελβετική ιδιωτική τράπεζα Lombard Odier, Λούκα Μπιντέλι.
«Πιστεύουμε ότι μια σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών θα ήταν ουδέτερη έως ελαφρώς θετική για τη δημοσιονομική προοπτική. Το Κογκρέσο θα μπορούσε να περιορίσει την επεκτατική ατζέντα του Τραμπ και, μαζί με αυτήν, το έλλειμμα», ανέφερε σε σχόλια μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ο αναλυτής αγορών στην εταιρεία πληρωμών Ebury, Ντιέγκο Μπάρνουεβο.
Πιο επιφυλακτικός εμφανίζεται ο πρόεδρος της εταιρείας ανάλυσης Yardeni Research, Εντ Γιαρντένι.
«Η Γουόλ Στριτ παραδοσιακά καλωσορίζει το πολιτικό αδιέξοδο, επειδή μειώνει την πιθανότητα να εγκρίνει το Κογκρέσο ακραία νομοθεσία. Όμως αυτή τη φορά μπορεί να είναι διαφορετικά», σημείωσε σε σημείωμά του τη Δευτέρα ο Γιαρντένι.
Η ανησυχία του αφορά το ανώτατο όριο χρέους, το νομικό πλαφόν στο πόσο μπορεί να δανείζεται η κυβέρνηση των ΗΠΑ. Μια διχασμένη Ουάσινγκτον θα πρέπει και πάλι να συμφωνήσει στην αύξησή του, και μια παρατεταμένη σύγκρουση γύρω από αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει το κόστος δανεισμού προς τα πάνω αντί προς τα κάτω. Ο Μπάρνουεβο εκτιμά ότι το όριο θα καταστεί δεσμευτικό κάποια στιγμή μέσα στο 2027.
Τι ακολουθεί για το ευρώ;
Οι αναλυτές συναλλάγματος αμφιβάλλουν ότι οι εκλογές θα αλλάξουν πολλά σε βάθος χρόνου. Για το δολάριο, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα εξακολουθεί να έχει μεγαλύτερη σημασία από το Κογκρέσο.
«Το δολάριο εξακολουθεί να αντιδρά κυρίως στο αφήγημα της Fed, η οποία δεν θα πρέπει να δεχθεί άμεση και ευθεία επίδραση από το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών», ανέφεραν σε σημείωμα την Τρίτη ο στρατηγικός αναλυτής συναλλάγματος στην ING, Φραντσέσκο Πεζόλε, και οι συνεργάτες του.
Το ευρώ έχει επίσης τα δικά του προβλήματα. Οι τιμές της ενέργειας παραμένουν υψηλές, σε μεγάλο βαθμό λόγω του πολέμου με το Ιράν, η ING αναμένει ο πληθωρισμός της ευρωζώνης να παραμείνει γύρω στο 4%, και οι επενδυτές ζητούν υψηλότερη απόδοση για να κρατούν γαλλικά κρατικά ομόλογα.
Το νέο Κογκρέσο αναλαμβάνει καθήκοντα τον Ιανουάριο. Μέχρι τότε, ο Τραμπ διατηρεί τις ρεπουμπλικανικές πλειοψηφίες και στα δύο σώματα, και ακόμη και μετά, το στυλό του βέτο θα παραμένει πάνω στο γραφείο.