Τα πυροτεχνήματα μπορεί να αποτελούν βασικό στοιχείο των εορτασμών, όμως οι κίνδυνοι για την υγεία ωθούν ειδικούς να ζητούν αυστηρότερους κανονισμούς και μεγαλύτερη ενημέρωση του κοινού.
Παραμονή Πρωτοχρονιάς, εθνικές εορτές και εκλογικές νίκες: τα πυροτεχνήματα φωτίζουν τον ευρωπαϊκό ουρανό καθώς οι άνθρωποι γιορτάζουν σημαντικές στιγμές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ωστόσο, μέσα στη χαρά και τη γιορτινή ατμόσφαιρα, τα πυροτεχνήματα τραυματίζουν κάθε χρόνο χιλιάδες ανθρώπους, προειδοποιούν οι ειδικοί.
Τα προϊόντα αυτά συνιστούν έναν υποτιμημένο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και χρειάζονται αυστηρότερη ρύθμιση, σύμφωνα με ειδικούς του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες (UCLA), οι οποίοι έγραψαν άρθρο γνώμης στο επιστημονικό περιοδικό The BMJ (πηγή στα Αγγλικά).
Συνηθέστερα ιατρικά περιστατικά είναι τα σοβαρά εγκαύματα, οι τραυματισμοί από τα ωστικά κύματα, οι τραυματικές εγκεφαλικές κακώσεις, οι ακρωτηριασμοί δακτύλων και η μόνιμη τύφλωση. Οι τραυματισμοί αυτοί πλήττουν δυσανάλογα παιδιά, νεαρούς άνδρες, αγροτικές κοινότητες, άτομα από χαμηλότερες κοινωνικοοικονομικές ομάδες και ανυποψίαστους περαστικούς, ανέφεραν οι συγγραφείς.
Για να περιοριστούν οι βλάβες, οι συγγραφείς ζητούν αυστηρότερους κανονισμούς και διαρκείς εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού, τόσο στις ΗΠΑ όσο και διεθνώς.
Υποστηρίζουν ότι οι ιατρικοί φορείς και οι οργανισμοί δημόσιας υγείας πρέπει να ενθαρρύνουν τους πολίτες να παρακολουθούν επαγγελματικές δημόσιες επιδείξεις, αντί να ανάβουν πυροτεχνήματα στο σπίτι, συμβάλλοντας έτσι στην αντιμετώπιση των μηνυμάτων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που προωθούν την ιδιωτική χρήση.
Προτείνουν επίσης σχολικές εκστρατείες που θα απευθύνονται σε μαθητές δημοτικού και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, χρησιμοποιώντας πραγματικές ιστορίες και εικόνες ανθρώπων που έχουν τραυματιστεί από πυροτεχνήματα, ώστε να αναδεικνύονται οι συνέπειες της κακής χρήσης τους.
Τέλος, εισηγούνται την καθιέρωση γραφικών προειδοποιητικών ετικετών με εικόνες τραυματισμών στις συσκευασίες πυροτεχνημάτων, αντίστοιχων με εκείνες στα πακέτα τσιγάρων, προκειμένου να αυξηθεί η επίγνωση των κινδύνων.
Η κατάσταση στην Ευρώπη
Σε ολόκληρη την Ευρώπη, χιλιάδες άνθρωποι ζητούν ιατρική φροντίδα κάθε χρόνο μετά από τραυματισμούς που σχετίζονται με πυροτεχνήματα.
Η Ολλανδία είναι μία από τις χώρες που συλλέγουν συστηματικά δεδομένα για τους τραυματισμούς από πυροτεχνήματα. Κατά τους εορτασμούς της Πρωτοχρονιάς 2025-2026, εκτιμάται ότι 1.239 άνθρωποι χρειάστηκαν επείγουσα ιατρική φροντίδα σε τμήματα επειγόντων περιστατικών νοσοκομείων ή σε δομές εφημερεύουσας γενικής φροντίδας, γεγονός που αντιστοιχεί σε αύξηση των τραυματισμών κατά 7% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Στην Ιταλία, το υπουργείο Εσωτερικών επιβεβαίωσε ότι 283 άνθρωποι τραυματίστηκαν κατά τους εορτασμούς της Πρωτοχρονιάς, εκ των οποίων 54 χρειάστηκε να νοσηλευτούν.
Πολλές όμως χώρες δεν τηρούν εθνικά μητρώα για τέτοια περιστατικά.
Οι επαγγελματίες υγείας τονίζουν ότι είναι επείγουσα ανάγκη η συστηματική συλλογή εθνικών δεδομένων, ώστε να αποτυπωθεί με ακρίβεια η πραγματική έκταση των τραυματισμών από πυροτεχνήματα.
Παρά τους άμεσους κινδύνους για την υγεία, τα πυροτεχνήματα αποτελούν μια σημαντική και διαρκώς αναπτυσσόμενη αγορά στην Ευρώπη.
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat για τις εισαγωγές πυροτεχνημάτων, που δημοσιεύθηκαν τον Δεκέμβριο του 2025 (πηγή στα Αγγλικά), έδειξαν ότι η ΕΕ εισήγαγε το 2024 από χώρες εκτός μπλοκ 120.000 τόνους πυροτεχνημάτων, αξίας 406,7 εκατ. ευρώ. Αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση 9,5% στον όγκο και 21,5% στην αξία σε σύγκριση με το 2023.
Το έγγραφο εργασίας (πηγή στα Αγγλικά) των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2025 αναφέρει επίσης ότι οι εισαγωγές πυροτεχνικών προϊόντων στην ΕΕ έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, φτάνοντας σε ρεκόρ 452 εκατ. ευρώ το 2024, με τα πυροτεχνήματα να αποτελούν το μεγαλύτερο μερίδιο.
Η Ολλανδία και η Γερμανία κυριαρχούν στις εισαγωγές της ΕΕ. Το 2024, η Ολλανδία έλαβε το 37,0% των εισαγωγών πυροτεχνημάτων από χώρες εκτός ΕΕ και η Γερμανία το 35,6%, ενώ ακολούθησε η Πολωνία με 7,4%.
Πώς ρυθμίζονται στην Ευρώπη;
Σε ολόκληρη την ΕΕ, μια ευρωπαϊκή οδηγία ρυθμίζει τα καταναλωτικά πυροτεχνήματα, εναρμονίζοντας τις απαιτήσεις για την ασφάλεια των προϊόντων, αλλά επιτρέποντας σε κάθε κράτος μέλος να επιβάλλει πρόσθετους περιορισμούς στην πώληση, την κατοχή και τη χρήση.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο χωρίζει τα πυροτεχνήματα σε τέσσερις κατηγορίες, ανάλογα με το επίπεδο επικινδυνότητας και τον προοριζόμενο τρόπο χρήσης τους:
Για είδη πολύ χαμηλού κινδύνου, που χρησιμοποιούνται σε εσωτερικούς και κοντινούς χώρους, όπως ορισμένα σιντριβάνια και εκτοξευτήρες κομφετί, η ελάχιστη ηλικία είναι τα 12 έτη. Το ηλικιακό όριο είναι υψηλότερο στη Γερμανία και τη Γαλλία, όπου
πυροτεχνήματα χαμηλού κινδύνου για υπαίθρια χρήση σε περιορισμένο χώρο απαιτούν ελάχιστη ηλικία 16 και 18 ετών αντίστοιχα.
Τα πυροτεχνήματα μέσου κινδύνου, που προορίζονται για χρήση σε εξωτερικούς χώρους σε μεγάλες ανοικτές περιοχές και μόνο από άτομα με εξειδικευμένες γνώσεις, έχουν ελάχιστη ηλικία τα 18 έτη σύμφωνα με την ΕΕ.
Ορισμένες χώρες, μεταξύ των οποίων η Ολλανδία, η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, έχουν θεσπίσει πιο περιοριστικούς εθνικούς κανόνες.