Στην Ολλανδία, τα πυροτεχνήματα έχουν ήδη απαγορευτεί νωρίτερα φέτος για λόγους ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος.
Οι Ελβετοί πολίτες ετοιμάζονται για μια κυριολεκτικά εκρηκτική ψηφοφορία: το αν θα απαγορευτούν τα θορυβώδη πυροτεχνήματα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Με ώθηση από οργανώσεις για την προστασία των ζώων και του περιβάλλοντος, η λαϊκή πρωτοβουλία που κατέθεσαν πολίτες θα τεθεί σε ψηφοφορία στις 29 Νοεμβρίου.
«Για τα κατοικίδια, τα άγρια ζώα και τα ζώα εκτροφής, τα πυροτεχνήματα δεν είναι γιορτή αλλά καθαρό στρες», αναφέρει η μη κερδοσκοπική οργάνωση Schweizer Tierschutz STS (Swiss Animal Protection), που στηρίζει την πρωτοβουλία.
Η πρόταση ζητά επίσης καλύτερη προστασία των ανθρώπων και του φυσικού περιβάλλοντος από τον θόρυβο, την ατμοσφαιρική ρύπανση, τα σκουπίδια, τα ατυχήματα και τις πυρκαγιές που προκαλούνται από τα πυροτεχνήματα.
Μια πρώτη δημοσκόπηση της Swiss Broadcasting Corporation (SBC), που δημοσιεύτηκε την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου, δείχνει ενθαρρυντική στήριξη στην απαγόρευση, με 69% των ψηφοφόρων να τάσσονται υπέρ.
Παρότι η πρόταση είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στους ψηφοφόρους της αριστεράς, συγκεντρώνει πλειοψηφική στήριξη σε όλο το πολιτικό φάσμα, και ιδίως μεταξύ των γυναικών.
Τέτοιου τύπου ψηφοφορίες είναι συνηθισμένες στην Ελβετία, όπου κάθε πολίτης ή ομάδα μπορεί να ξεκινήσει μια πρωτοβουλία συγκεντρώνοντας 100.000 έγκυρες υπογραφές από εγγεγραμμένους ψηφοφόρους. Χαρακτηριστικά πρόσφατα παραδείγματα είναι η neutrality initiative, που απορρίφθηκε τον Σεπτέμβριο, και η εκκρεμής πρωτοβουλία για τον πυρηνικό αφοπλισμό.
Θα σήμαινε πλήρη απαγόρευση των πυροτεχνημάτων στην Ελβετία;
Η πρόταση επιδιώκει να «περιορίσει σημαντικά τα ιδιαίτερα δυνατά και ενοχλητικά πυροτεχνήματα» σε ιδιωτικό επίπεδο, απαγορεύοντας την πώληση θορυβωδών πυροτεχνημάτων. Πιο ήσυχες εναλλακτικές θα επιτρέπονται, όπως οι στρακαστρούκες και τα πυροτεχνήματα τύπου συντριβάνι.
Παράλληλα θα δίνει τη δυνατότητα στα καντόνια (τοπικές διοικητικές ενότητες) να χορηγούν εξαιρέσεις για εκδηλώσεις «υπερτοπικής σημασίας», όπως η 1η Αυγούστου (Εθνική Ημέρα της Ελβετίας) και η παραμονή Πρωτοχρονιάς, πάντοτε όμως με έμφαση σε πιο ήσυχες εναλλακτικές.
Σήμερα, τα ελβετικά καντόνια και οι κοινότητες μπορούν να περιορίζουν ή να απαγορεύουν την πώληση και χρήση πυροτεχνημάτων σε τοπικό επίπεδο. Η χρήση τους διέπεται επίσης από όρια ηλικίας και απαιτήσεις αδειοδότησης.
Η STS υποστηρίζει ότι η πρωτοβουλία «Για περιορισμό των πυροτεχνημάτων» θα καθιέρωνε έναν σαφή κανόνα για ολόκληρη τη χώρα.
Ωστόσο, ο κλαδικός φορέας Swiss Fireworks Coordination Office (SFK) υποστηρίζει ότι η πρόταση αποτελεί «απειλή για την ελβετική παράδοση», ενώ ορισμένοι πολιτικοί λένε πως θα έθιγε τις προσωπικές ελευθερίες των πολιτών και ότι το ζήτημα θα έπρεπε να παραμείνει στην ευθύνη των καντονιών.
Το Swiss People’s Party, το Centre Party και η Swiss Trade Association έχουν ξεκινήσει εκστρατεία κατά του μέτρου, προειδοποιώντας για τον αντίκτυπο στους ιδιοκτήτες επιχειρήσεων και τον κίνδυνο να ενισχυθεί μια «κουλτούρα απαγορεύσεων».
Αφού κατατέθηκε αρχικά το 2023, η πρόταση συγκέντρωσε πάνω από 137.000 υπογραφές. Μια αποτυχημένη ανταγωνιστική πρόταση το καλοκαίρι σημαίνει ότι πλέον θα ακολουθήσει δημόσια ψηφοφορία.
Αν εγκριθεί, η Ελβετία θα μπορούσε να ακολουθήσει τα βήματα της Ολλανδίας, όπου φέτος το καλοκαίρι τέθηκε σε ισχύ μια ευρύτερη απαγόρευση πυροτεχνημάτων, κυρίως για λόγους ασφάλειας αλλά και για την προστασία των ζώων και του περιβάλλοντος. Άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν τους δικούς τους κανόνες και περιορισμούς, όπως το Βέλγιο, όπου η χρήση μεγάλων, ισχυρών πυροτεχνημάτων επιτρέπεται μόνο σε επαγγελματίες.
Πώς επηρεάζουν τα πυροτεχνήματα το περιβάλλον;
Όταν τα πυροτεχνήματα εκρήγνυνται, απελευθερώνουν μικροσωματίδια σκόνης, πλούσια σε τοξικά μέταλλα από την πυρίτιδα και τις χρωστικές ουσίες που περιέχουν.
Σύμφωνα με το Swiss Federal Office of Police, κάθε χρόνο στην Ελβετία χρησιμοποιούνται 1.000 έως 2.000 τόνοι πυροτεχνημάτων – τα τρία τέταρτα των οποίων είναι συσκευασία – παράγοντας 200 έως 400 τόνους αιωρούμενων σωματιδίων τον χρόνο.
Αυτό αντιστοιχεί σε 2 έως 3% των ετήσιων εκπομπών αιωρούμενων σωματιδίων της χώρας, σύμφωνα με το Federal Office for the Environment (FOEN).
Εκτός από τη συμβολή στη ρύπανση του αέρα, του νερού και του εδάφους, αυτά τα λεπτά σωματίδια μπορούν να εισπνευστούν, με επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία, ιδιαίτερα για ευάλωτα άτομα με προϋπάρχουσες παθήσεις.
Δυσμενείς καιρικές συνθήκες μπορούν να εντείνουν τις βλάβες, όπως η ομίχλη που παγιδεύει τα σωματίδια στον αέρα για μεγαλύτερο διάστημα ή οι ζεστές και ξηρές συνθήκες που αυξάνουν τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών.
Το FOEN καλεί σε υπεύθυνη απόρριψη των χρησιμοποιημένων πυροτεχνημάτων, τα οποία μπορούν να πετιούνται στα συνήθη οικιακά απορρίμματα όταν κρυώσουν, ενώ η συσκευασία θα πρέπει να ανακυκλώνεται κανονικά.
Τα πυροτεχνήματα προκαλούν «φόβο, πανικό και αποπροσανατολισμό»
Οι οργανώσεις για την προστασία των ζώων έχουν εκφράσει δυνατά τη στήριξή τους σε μια απαγόρευση των πυροτεχνημάτων.
«Ο αιφνίδιος θόρυβος προκαλεί φόβο, πανικό και αποπροσανατολισμό [στα ζώα]», αναφέρει η STS. «Οι συνέπειες κυμαίνονται από συμπεριφορά φυγής και οξύ στρες μέχρι τραυματισμούς ή ακόμη και θάνατο. Η προστασία των ζώων από περιττό θόρυβο είναι επομένως κεντρικό ζήτημα της ευζωίας των ζώων».
Μιλώντας σε προεκλογικό βίντεο υπέρ της πρωτοβουλίας, η Ελβετίδα κτηνίατρος Maruschka Blaser σημειώνει ότι τα ζώα αντιλαμβάνονται τις ψηλές συχνότητες και τους δυνατούς κρότους πιο έντονα από τους ανθρώπους. Δίνοντας ως παράδειγμα τα άλογα, λέει πως «τα πράγματα μπορεί να γίνουν πολύ επικίνδυνα πολύ γρήγορα όταν τρέχουν ανεξέλεγκτα λόγω των πυροτεχνημάτων», είτε για τους ανθρώπους μέσα σε πλήθη είτε για άλλα ζώα στα χωράφια.
«Όταν μιλάμε για κατοικίδια, όπως γάτες και σκύλους, μερικές φορές χρειάζεται να τους χορηγούνται φάρμακα για να ηρεμήσουν, μέρες πριν» από τα σόου με πυροτεχνήματα, λέει η Blaser. «Γνωρίζω επίσης οικογένειες που περνούν τη νύχτα σε καταφύγιο βομβαρδισμών μαζί με τα ζώα τους, αλλά κάπως ούτε αυτό είναι λύση», προσθέτει.
«Εκατομμύρια κατοικίδια ζουν στην Ελβετία. Για πολλά από αυτά, τα πυροτεχνήματα προκαλούν στρες ή πανικό», λέει ο Casimir von Arx, πρόεδρος του παραρτήματος Βέρνης της Schweizer Tierschutz STS (Swiss Animal Protection SAP), σε βίντεο της εκστρατείας. «Μπορούμε να τα προστατεύσουμε μόνο αν, ως κοινωνία, δείξουμε ο ένας για τον άλλον περισσότερη κατανόηση».