Αρχικά κατηγορήθηκε ότι είναι εργαλείο δυτικής επιρροής, έπειτα υπερασπίστηκε ακόμη και από τους εθνικιστές: η πίτσα διχάζει τη Ρωσία. Και η απαγόρευση προς το παρόν παραμένει μόνο ως ιδέα.
Η πίτσακαταφέρνει αυτό στο οποίο αποτυγχάνει η διπλωματία: να φέρνει σε συμφωνία τους Ρώσους κάθε πολιτικής απόχρωσης. Κι όμως, στη Ρωσία του Πούτιν, κάποιος σκέφτηκε να απαγορεύσει από τις σχολικές καντίνες το ιταλικό πιάτο, ένοχο επειδή προέρχεται από χώρα που στηρίζει στρατιωτικά το Κίεβο. Όμως η σταυροφορία κατά της μοτσαρέλας και της ντομάτας πήρε απροσδόκητη τροπή: για να υπερασπιστούν την πίτσα εμφανίστηκαν ακόμη και ορισμένοι υπερεθνικιστές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Όλα ξεκινούν στις 3 Νοεμβρίου, όταν ο Βιτάλι Μποροντίν, επικεφαλής του ομοσπονδιακού σχεδίου για την Ασφάλεια και την καταπολέμηση της διαφθοράς, παρουσιάζει την πρότασή του: να αφαιρεθεί η πίτσα από τα μενού των ρωσικών σχολικών καντινών. Ο λόγος; Δεν πρόκειται μόνο για ζήτημα διατροφής. Σύμφωνα με τον Μποροντίν, τα παιδιά μεγαλώνουν τρώγοντας ένα προϊόν χαρακτηριστικό μιας «εχθρικής» χώρας, η οποία προμηθεύει όπλα στην Ουκρανία. Η πίτσα, στη δική του ανάγνωση, θα ήταν μια μορφή δυτικής «ήπιας ισχύος» μέσα σε ένα χάρτινο κουτί.
Μια κανονική και με το παραπάνω απειλή, λοιπόν. Όχι για τα ρωσικά σύνορα, αλλά για τις γαστρονομικές συνήθειες των μαθητών.
Η υπόθεση θα μπορούσε να είχε εξαντληθεί ως μία από τις πολλές προκλητικές εξάρσεις του Μποροντίν, ήδη γνωστού για τις εκστρατείες του κατά των υποτιθέμενων δυτικών επιρροών. Αντί γι’ αυτό, δύο ημέρες αργότερα, ήρθε μια στήριξη σαφώς πιο βαριά.
Στις 5 Νοεμβρίου η Ελένα Γιαμπολσκάγια, σύμβουλος του Βλαντιμίρ Πούτιν για τις πολιτιστικές πολιτικές, τάχθηκε κατά της παρουσίας της πίτσας στους σχολικούς μπουφέδες. Η αιτιολόγησή της ήταν κυρίως διατροφική: «Δεν είναι σίγουρα η τροφή που θα έπρεπε να υπάρχει στα σχολικά ιδρύματα», υποστήριξε, αφού δεν θεωρείται υγιεινή για τα παιδιά. Όμως η συζήτηση επεκτάθηκε γρήγορα στην υπεράσπιση των εθνικών παραδόσεων.
Τα δημόσια σχολεία, σύμφωνα με τη Γιαμπολσκάγια, θα έπρεπε να δίνουν περισσότερο χώρο στη ρωσική κουζίνα και να βοηθούν τα παιδιά να ξαναανακαλύψουν την γαστρονομική κληρονομιά της χώρας. Και εδώ εμφανίζεται η πιθανή αντικαταστάτρια της μαργαρίτας: η κουλεμπιάκα, μια πλούσια αλμυρή πίτα της ρωσικής παράδοσης, ή τα πιροσκί, μικρά ζυμαρένια πιτάκια με διάφορες γέμισες. Αντίο τέσσερις εποχές, καλώς ήρθαν τα πατριωτικά πιτάκια.
Η πίτσα γίνεται «ξένος πράκτορας», αλλά ξεσπά η αντίδραση
Δεν συμφωνούν όμως όλοι με την γαστρονομική σταυροφορία. Ορισμένοι πολιτικοί και εκπρόσωποι της ρωσικής Κοινωνικής Βουλής, ανάμεσά τους η βουλευτής Νίνα Οστανίνα και ο Βλαντισλάβ Γκριμπ, τάχθηκαν κατά της ιδέας να απαγορευθεί η πίτσα στα σχολεία. Όπως επισήμαναν, το ζήτημα δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί με την απαγόρευση ενός πιάτου, αλλά ελέγχοντας την ποιότητα των γευμάτων που σερβίρονται στους μαθητές.
Άλλωστε, οι σχολικές καντίνες ήδη υπόκεινται σε υγειονομικούς ελέγχους και στην παρακολούθηση των επιτροπών γονέων. Αν τα υλικά δεν είναι κατάλληλα, λοιπόν, το πρόβλημα δεν είναι η ιταλική πίτσα, αλλά ο τρόπος που παρασκευάζεται και τι καταλήγει στο πιάτο.
Το ζήτημα είναι ότι η πρόταση δεν συνάντησε καθόλου τον αναμενόμενο ενθουσιασμό. Αντίθετα, άρχισε να συγκεντρώνει επικρίσεις ακόμη και μεταξύ εκπροσώπων του πιο συντηρητικού πολιτικού χώρου.
Ξεκινώντας από τη Σβετλάνα Ζούροβα, βουλευτή της Ενιαίας Ρωσίας, του κόμματος του Πούτιν και πρώην ολυμπιονίκη στην παγοδρομία, η οποία χαρακτήρισε την ιδέα ως «ένα παράλογο μέτρο». Ο πατριωτισμός, όπως άφησε να εννοηθεί, δεν μπορεί να μετατρέπεται σε αυτόματη απόρριψη κάθε τι ξένου. Και υπενθύμισε μια αρκετά προφανή αντίφαση: αν η Ρωσία διεκδικεί το δικαίωμα να υπερασπίζεται την κουλτούρα της όταν αμφισβητείται στο εξωτερικό, δεν μπορεί στη συνέχεια να φέρεται με τον ίδιο τρόπο απέναντι σε εκείνη των άλλων.
Ακόμη και το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Ria Novosti παρενέβη στη συζήτηση, υπερασπιζόμενο την ιταλική σπεσιαλιτέ. Η πίτσα, σύμφωνα με την ανάλυσή του, είναι πλέον ένα παγκόσμιο τρόφιμο, αγαπητό πολύ πέρα από τα σύνορα της χώρας προέλευσης και ουσιαστικά ξένο προς τις πολιτικές αντιπαραθέσεις. Δεν θα είχε λοιπόν νόημα να τα βάλει κανείς με ένα πιάτο για τις αποφάσεις της ιταλικής κυβέρνησης.
Μια περίεργη τοποθέτηση, αν σκεφτεί κανείς ότι σε αυτή την περίπτωση στο εδώλιο δεν βρίσκεται μια κυβέρνηση, αλλά ένα ζυμάρι με μαγιά, ντομάτα και τυρί.
Ακόμη και οι υπερεθνικιστές δεν θέλουν να στερηθούν την πίτσα
Η μεγαλύτερη έκπληξη ήρθε όμως από κύκλους σαφώς λιγότερο ανεκτικούς απέναντι στις ξένες επιρροές.
Ο Κονσταντίν Μαλοφέγιεφ, υπερεθνικιστής επιχειρηματίας και ιδρυτής του μιντιακού ομίλου Tsargrad, γνωστός για τη στήριξή του στους φιλορώσους αυτονομιστές στο Ντονμπάς, επέκρινε την τάση να αντιμετωπίζεται κάθε πρόβλημα με μια απαγόρευση. Σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του έκανε λόγο για αναζήτηση «φθηνής δημοσιότητας»: αρκεί να προτείνει κανείς την απαγόρευση κάποιου δημοφιλούς προϊόντος για να κερδίσει μερικές ημέρες μιντιακής προσοχής.
Η πιο ενδιαφέρουσα παρατήρησή του είναι και η πιο απλή: το να απαγορεύσεις κάτι είναι πολύ ευκολότερο από το να κάνεις κάτι πραγματικά χρήσιμο.
Και δεν σταματά εκεί. Από την αντι-πίτσα σταυροφορία αποστασιοποιήθηκαν επίσης δύο πολιτικοί που γνωρίζουν καλά από απαγορεύσεις: ο Σεργκέι Μιρόνοφ, ηγέτης του κόμματος Russia Giusta, και ο Βιτάλι Μιλόνοφ, υπερσυντηρητικός βουλευτής.
Και οι δύο είχαν πρόσφατα ξεχωρίσει για εκστρατείες εναντίον άλλων υποτιθέμενων απειλών για τη ρωσική κοινωνία, από τα ηλεκτρικά πατίνια μέχρι τη γιορτή του Halloween. Ο Μιλόνοφ, αυτή τη φορά, προτίμησε να επικεντρωθεί σε ένα πολύ πιο λεπτό ζήτημα: τι πρέπει πράγματι να θεωρείται πίτσα και ποια υλικά οφείλουν να περιλαμβάνονται σε αυτήν.
Ένα ερώτημα διόλου δευτερεύον, αν κρίνει κανείς από όσα σερβίρονται στα ρωσικά σχολεία.
Η ρωσική πίτσα που δεν αρέσει στους Ιταλούς
Γιατί υπάρχει μια λεπτομέρεια που αξίζει μια παρένθεση: η πίτσα των ρωσικών σχολικών καντινών δεν είναι ακριβώς αυτή που φανταζόμαστε όταν σκεφτόμαστε τη Νάπολη.
Συχνά πρόκειται για ένα είδος ψηλής φοκάτσιας, φτιαγμένης με ζυμάρι που έχει φουσκώσει και καλυμμένης με λουκάνικο, τυρί, σάλτσες και άλλα υλικά. Σε ορισμένες εκδοχές προστίθενται ακόμη μαγιονέζα και αγγουράκια τουρσί. Με άλλα λόγια, περισσότερο από μαργαρίτα, πρόκειται για ένα γαστρονομικό πείραμα που θα μπορούσε να προκαλέσει πολλές συζητήσεις και στα δικά μας μέρη.
Και ίσως ακριβώς εδώ θα έπρεπε να μετατοπιστεί η συζήτηση: όχι τόσο στη γεωγραφική προέλευση του πιάτου, όσο στην ποιότητα των υλικών και στην οργάνωση των σχολικών γευμάτων.
Άλλωστε, ακόμη και ανάμεσα στους επικριτές της πρότασης προέκυψε ότι το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα η πίτσα, αλλά ό,τι βάζει κανείς από πάνω. Μια ανησυχία που αφορά την ποιότητα της διατροφής των παιδιών, όχι την εθνικότητα της συνταγής.
Προς το παρόν, πάντως, καμία επανάσταση στους σχολικούς μπουφέδες: δεν έχει επιβληθεί ακόμη κανένα επίσημο μέτρο απαγόρευσης και η πίτσα εξακολουθεί να βρίσκεται απλώς στο επίκεντρο μιας πολιτικής συζήτησης.