Επτά χρόνια μετά την άφιξή του στη Μονκλόα, ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός αντιμετωπίζει φθορά στις κάλπες λόγω σκανδάλων διαφθοράς και πολλών εθνικών κρίσεων, ενώ επιδιώκει να προβληθεί διεθνώς ως ένα από τα βασικά αντίβαρα στην άκρα δεξιά
O Πέδρο Σάντσεθ έχει μετατρέψει την πολιτική επιβίωση σε ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της ταυτότητάς του. Από τότε που έφτασε στη Μονκλόα τον Ιούνιο του 2018, αφού απομάκρυνε από την εξουσία τον Μαριάνο Ραχόι μέσω πρότασης δυσπιστίας, έχει περάσει οικονομικές, υγειονομικές και εδαφικές κρίσεις, εκλογικές ήττες και ορισμένες από τις πιο αμφιλεγόμενες στροφές της ισπανικής δημοκρατίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Επτά χρόνια μετά, η μορφή του συνεχίζει να προκαλεί βαθύ διχασμό. Για τους υποστηρικτές του εκπροσωπεί μια ευρωπαϊκή, προοδευτική αριστερά έτοιμη να αντιπαρατεθεί με τα αντιδραστικά κινήματα. Για τους επικριτές του είναι ένας ηγέτης ικανός να αλλάζει θέση και να διαπραγματεύεται με οποιαδήποτε παράταξη αρκεί να κρατηθεί στην εξουσία.
Γεννημένος στις 29 Φεβρουαρίου 1972 στη Μαδρίτη, σπούδασε Οικονομικές και Επιχειρηματικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Κομπλουτένσε και εντάχθηκε στο PSOE το 1993. Πριν αφιερωθεί πλήρως στην πολιτική, εργάστηκε στον ακαδημαϊκό χώρο και απέκτησε διεθνή εμπειρία, μεταξύ άλλων ως σύμβουλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και μέλος της ομάδας του ύπατου εκπροσώπου του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη.
Η άνοδος του στο PSOE σημαδεύτηκε από εσωτερικές συγκρούσεις. Εκλεγμένος γενικός γραμματέας το 2014, παραιτήθηκε τον Οκτώβριο του 2016 αφού αρνήθηκε να διευκολύνει μια κυβέρνηση Ραχόι. Ωστόσο, διέσχισε την Ισπανία για να ανακτήσει την υποστήριξη της κομματικής βάσης και κέρδισε ξανά τις εσωκομματικές εκλογές τον Μάιο του 2017. Έναν χρόνο αργότερα, αξιοποίησε την απόφαση για την υπόθεση Gürtel για να καταθέσει πρόταση δυσπιστίας που τελικά τον ανέδειξε πρόεδρο της κυβέρνησης την 1η Ιουνίου 2018.
Έκτοτε έχει προωθήσει μέτρα όπως τις αυξήσεις του κατώτατου μισθού, τη μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας και τον Νόμο περί Δημοκρατικής Μνήμης, καθώς και την εκταφή των λειψάνων του δικτάτορα Φρανθίσκο Φράνκο από την Κοιλάδα των Πεσόντων το 2019. Έχει επίσης λάβει αμφιλεγόμενες αποφάσεις, όπως οι απονομές χάριτος στους καταδικασμένους για το procés το 2021 και ο επακόλουθος Νόμος Αμνηστίας, καθοριστικός για να εξασφαλίσει τις κοινοβουλευτικές στηρίξεις της επανεκλογής του το 2023.
Ένας πρωθυπουργός σε περιόδους κρίσης
Η πορεία του Σάντσεθ στη Λα Μονκλόα έχει σημαδευτεί από διαδοχικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Η πανδημία της COVID-19 ήταν η πρώτη μεγάλη πρόκληση της δεύτερης θητείας του και προκάλεσε έντονη κριτική για την αρχική διαχείριση από την κυβέρνηση. Ο περιορισμός, οι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και οι περιορισμοί στη μετακίνηση καθόρισαν μεγάλο μέρος της νομοθετικής περιόδου που ξεκίνησε το 2020.
Τον Οκτώβριο του 2024, η DANA που έπληξε ιδιαίτερα τη Βαλένθια άφησε πίσω της 230 νεκρούς και άνοιξε μια έντονη συζήτηση για τον συντονισμό μεταξύ των διοικήσεων και τη διαχείριση της κρίσης. Στις κρίσεις αυτές προστέθηκαν το μεγάλο ηλεκτρικό μπλακάουτ του 2025, οι δυσκολίες στην αντιμετώπιση της κρίσης στέγασης και η αδυναμία εδώ και τέσσερα χρόνια να εγκριθούν νέοι προϋπολογισμοί σε ένα κατακερματισμένο Κοινοβούλιο.
Πιο πρόσφατα, το 2026 έχει σημαδευτεί από τα σιδηροδρομικά δυστυχήματα στην Ούρδα και την Ανταμούθ, που επανέφεραν την ασφάλεια των υποδομών και τη θεσμική αντίδραση στο επίκεντρο της επικαιρότητας και προκάλεσαν την παραίτηση του επικεφαλής του χαρτοφυλακίου Μεταφορών, του Όσκαρ Πουέντε, ο οποίος αυτόν τον μήνα έγινε ο τρίτος υπουργός του Σάντσεθ που παραιτείται από τότε που εκείνος ανέλαβε την πρωθυπουργία.
Επιπλέον, από το περασμένο καλοκαίρι, η κυβέρνηση αντιμετωπίζει σφοδρή κριτική, από την αντιπολίτευση και από ορισμένα τμήματα του πληθυσμού, για τη διαχείριση της κρίσης της Θέουτα, που προκλήθηκε από την είσοδο στην αυτόνομη πόλη περισσότερων από 88.000 ανθρώπων χωρίς νόμιμα έγγραφα στα τέλη Ιουλίου.
Τα σκάνδαλα διαφθοράς πιέζουν το πολιτικό και οικογενειακό του περιβάλλον
Ωστόσο, ορισμένα από τα πιο δύσκολα επεισόδια για τον Σάντσεθ δεν προήλθαν απ έξω, αλλά από το ίδιο του το περιβάλλον. Ένα από τα βασικά μέτωπα φθοράς για τον ηγέτη των σοσιαλιστών είναι οι δικαστικές έρευνες που επηρεάζουν πρώην συνεργάτες, στελέχη του κόμματος και μέλη της οικογένειάς του. Οι διαδικασίες αυτές έχουν τροφοδοτήσει τις κατηγορίες διαφθοράς της αντιπολίτευσης και έχουν δυσκολέψει την πολιτική στρατηγική της κυβέρνησής του.
Η υπόθεση Koldo εξετάζει φερόμενες παρατυπίες σε δημόσιες συμβάσεις για μάσκες κατά τη διάρκεια της πανδημίας και έχει αγγίξει τον πρώην υπουργό Χοσέ Λουίς Άβαλος, τον πρώην σύμβουλό του Κόλδο Γκαρθία, τον επιχειρηματία Βίκτορ δε Αλντάμα και τον πρώην γραμματέα Οργανωτικού του PSOE Σάντος Θερδάν. Από αυτή την έρευνα έχουν προκύψει και άλλες γραμμές για ενδεχόμενη παράνομη χρηματοδότηση του κόμματος και πιθανούς χειρισμούς συμβάσεων δημοσίων έργων. Σε αυτά προστίθεται η υπόθεση Hidrocarburos, που συνδέεται με υποτιθέμενη απάτη στον ΦΠΑ.
Η πίεση φτάνει επίσης στο οικογενειακό περιβάλλον του πρωθυπουργού. Η σύζυγός του, Μπεγόνια Γκόμεθ, παραπέμφθηκε σε δίκη για φερόμενα αδικήματα επιρροής, διαφθοράς στις επιχειρήσεις, υπεξαίρεσης και παράνομης ιδιοποίησης. Η υπόθεση οδήγησε τον Σάντσεθ να ανακοινώσει τον Απρίλιο του 2024 μια πενθήμερη περίοδο περισυλλογής για να σταθμίσει τη συνέχισή του, σε επιστολή προς τους πολίτες στην οποία κατήγγειλε μια εκστρατεία «παρενόχλησης και εξόντωσης» εναντίον της οικογένειάς του.
Ο αδελφός του, Νταβίντ Σάντσεθ, έχει καταδικαστεί σε εννέα χρόνια στέρησης του δικαιώματος να κατέχει δημόσιο αξίωμα για αδίκημα διοικητικής παράβασης καθήκοντος, αφού δικαστήριο έκρινε αποδεδειγμένο ότι η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση της Μπανταχόθ είχε δημιουργήσει το 2017 μια θέση συντονιστή των δραστηριοτήτων των ωδείων μουσικής σχεδιασμένη ειδικά για εκείνον.
Οι έρευνες επεκτείνονται και σε άλλες μορφές του σοσιαλισμού, όπως ο πρώην πρωθυπουργός Χοσέ Λουίς Ροδρίγο Θαπατέρο, ο οποίος ερευνάται στην υπόθεση Plus Ultra για φερόμενα αδικήματα που σχετίζονται με κύκλωμα προμηθειών συνδεδεμένο με τη δημόσια διάσωση της αεροπορικής εταιρείας. Παράλληλα, η υπόθεση Λεϊρέ Ντιέθ εξετάζει μια υποτιθέμενη δομή που είχε ως σκοπό να εμποδίζει δικαστικές έρευνες που αφορούσαν το περιβάλλον του πρωθυπουργού.
Η αντιπαράθεση έφτασε επίσης στη Γενική Εισαγγελία του Κράτους. Ο Άλβαρο Γκαρθία Ορτίθ, που διορίστηκε κατά τη θητεία του Σάντσεθ, παραιτήθηκε αφού έγινε ο πρώτος γενικός εισαγγελέας που καταδικάστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στην Ισπανία.
Το Λαϊκό Κόμμα και το Vox έχουν αξιοποιήσει τη συσσώρευση των διαδικασιών για να ζητήσουν από τον πρωθυπουργό να αναλάβει ευθύνες και να αμφισβητήσουν τη συνέχισή του στην εξουσία. Ο Σάντσεθ έχει απορρίψει αυτές τις κατηγορίες και έχει καταγγείλει μια εκστρατεία «lawfare», που θα χρησιμοποιούσε τα δικαστήρια για να φθείρει την κυβέρνηση. Με αρκετές υποθέσεις ακόμη σε εξέλιξη, η διαφθορά έχει εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς παράγοντες υπονόμευσης στην τελική ευθεία της θητείας του.
Η αντιπαράθεση με τη δεξιά
Στην εξωτερική πολιτική, ο Σάντσεθ έχει καλλιεργήσει διεθνώς την εικόνα ενός ηγέτη πρόθυμου να συγκρουστεί με ορισμένα από τα βασικά πρόσωπα αναφοράς της διεθνούς δεξιάς, ιδίως με τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Ισπανός πρωθυπουργός έχει αμφισβητήσει την πολιτική του «Πρώτα οι Ηνωμένες Πολιτείες» και έχει απορρίψει τις πιέσεις της Ουάσινγκτον για αύξηση των στρατιωτικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ, υπερασπιζόμενος την προστασία του κοινωνικού κράτους.
Η σύγκρουση κλιμακώθηκε λόγω του πολέμου με το Ιράν, όταν η Μαδρίτη αρνήθηκε να επιτρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις της Ρότα και του Μορόν στην επίθεσή τους κατά της κυβέρνησης της Τεχεράνης. Ο Τραμπ απάντησε χαρακτηρίζοντας την Ισπανία «φρικτό σύμμαχο» και απειλώντας να διακόψει τις εμπορικές σχέσεις.
Ο Σάντσεθ έχει επίσης διαφοροποιηθεί από άλλους Ευρωπαίους ηγέτες ως προς τη στάση του απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα. Η Ισπανία αναγνώρισε το Παλαιστινιακό κράτος τον Μάιο του 2024 και στη συνέχεια ενέκρινε εμπάργκο όπλων στο Ισραήλ, ενώ ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός έχει υπερασπιστεί το διεθνές δίκαιο και τη λύση των δύο κρατών.
Στη Λατινική Αμερική, οι αντιπαραθέσεις του με τον πρόεδρο της Αργεντινής, τον Χαβιέρ Μιλέι, ο οποίος την περασμένη εβδομάδα έφτασε να εξισώσει τον σοσιαλισμό με τον φασισμό κατά την επίσκεψή του στη Μαδρίτη με αφορμή την 30ή Ιβηροαμερικανική Σύνοδο Κορυφής, έχουν αναδείξει δύο αντιτιθέμενα πολιτικά μοντέλα για τον ρόλο του κράτους, τις δημόσιες υπηρεσίες και τις κοινωνικές πολιτικές. Αυτές οι θέσεις, ωστόσο, επίσης έχουν προκαλέσει αμηχανία σε ορισμένους ευρωπαίους εταίρους, ιδίως λόγω των διαφορών με την Ουάσινγκτον.
Στο εσωτερικό της χώρας, οι εκλογικές ήττες του PSOE στην Εξτρεμαδούρα, την Αραγόν και την Καστίγια και Λεόν έχουν ενισχύσει τις αμφιβολίες για την ηγεσία του σε περιφερειακό επίπεδο. Η εξάρτηση από τα εθνικιστικά και αποσχιστικά κόμματα, οι δικαστικές έρευνες και οι δημοσιονομικές δυσκολίες έχουν περιορίσει το περιθώριο κινήσεων της κυβέρνησης, ενώ το Λαϊκό Κόμμα και η Vox διατηρούν την πολιτική πίεση.
Παρά όλα αυτά, ο Σάντσεθ εξακολουθεί να παρουσιάζεται ως το βασικό ανάχωμα απέναντι στη δεξιά και την άκρα δεξιά, τόσο στην Ισπανία όσο και στη διεθνή σκηνή. Η διαδρομή του δείχνει ξεκάθαρα μια αξιοσημείωτη ικανότητα να ξεπερνά δυσμενείς πολιτικές καταστάσεις. Το ερώτημα είναι αν αυτή η αντοχή θα συνεχίσει να είναι αρκετή για να διατηρήσει την εξουσία μετά την επόμενη 29η Νοεμβρίου ή αν η συσσωρευμένη φθορά θα του κοστίσει τελικά τη Λα Μονκλόα.