Ο αμερικανικός κολοσσός ExxonMobil προσφεύγει κατά κανόνων της ΕΕ που υποχρεώνουν τους παραγωγούς ορυκτών καυσίμων να χρηματοδοτούν υποδομές αποθήκευσης άνθρακα, σε νομική μάχη που μπορεί να υπονομεύσει τις προσπάθειες των Βρυξελλών να κάνει τον κλάδο να πληρώσει για την ενεργειακή μετάβαση.
Ο πετρελαϊκός και αεριοπαραγωγικός κολοσσός ExxonMobil προσέφυγε δικαστικά κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους κανόνες της ΕΕ που υποχρεώνουν τους παραγωγούς ορυκτών καυσίμων να συμβάλουν στους στόχους αποθήκευσης άνθρακα, σύμφωνα με επίσημο έγγραφο της Επιτροπής που είδε το Euronews.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τρεις εταιρείες που ανήκουν στον όμιλο ExxonMobil κατέθεσαν ειδοποίηση διαιτησίας βάσει της Συνθήκης για τον Χάρτη Ενέργειας (Energy Charter Treaty - ECT), χρησιμοποιώντας κανόνες που έχει θεσπίσει η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για το Διεθνές Εμπορικό Δίκαιο, όπως αποκαλύπτει το έγγραφο.
Η ECT είναι μια διεθνής συμφωνία της μεταψυχροπολεμικής περιόδου, που αρχικά σχεδιάστηκε για να προστατεύει επενδύσεις σε ασταθή, πρώην κομμουνιστικά κράτη. Έκτοτε έχει γίνει αμφιλεγόμενη, επειδή επιτρέπει σε ενεργειακές εταιρείες να μηνύουν κυβερνήσεις για μέτρα που θα μπορούσαν να βλάψουν τα αναμενόμενα κέρδη τους.
Οι εταιρείες ExxonMobil Petroleum & Chemical, με έδρα το Βέλγιο, ExxonMobil Luxembourg και ExxonMobil Ολλανδία, αμφισβητούν διατάξεις του κανονισμού της ΕΕ για τη Βιομηχανία Μηδενικών Εκπομπών (Net Zero Industry Act - NZIA) που αφορούν τις υποχρεώσεις για την αποθήκευση άνθρακα.
«Οι εταιρείες αμφισβητούν το σκέλος της ρύθμισης που αφορά τις υποδομές αποθήκευσης άνθρακα, το οποίο θέτει σε επίπεδο Ένωσης στόχο επίτευξης ικανότητας έγχυσης CO₂ τουλάχιστον 50 εκατ. τόνων ετησίως έως το 2030 και απαιτεί τη συμβολή των αδειοδοτημένων παραγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου», αναφέρει η επιστολή.
Η ExxonMobil υποστηρίζει ότι οι αυστηρές κλιματικές απαιτήσεις της ΕΕ είναι αδύνατον να τηρηθούν, λόγω των χρονοβόρων διαδικασιών αδειοδότησης και του υψηλού κόστους. Αν και το έγγραφο δεν διευκρινίζει πότε κατατέθηκε η προσφυγή, προηγούμενα δημοσιεύματα αφήνουν να εννοηθεί ότι υποβλήθηκε τον Ιούλιο.
Βάσει του NZIA, οι αδειοδοτημένοι παραγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου πρέπει να συμβάλουν στον στόχο της ΕΕ για επίτευξη ικανότητας έγχυσης 50 εκατ. τόνων CO₂ ετησίως έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030. Οι κανόνες αντικατοπτρίζουν την αρχή ότι οι εταιρείες που εξορύσσουν ορυκτά καύσιμα οφείλουν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη των υποδομών που χρειάζονται για τη διαχείριση των εκπομπών άνθρακα.
Πρόκληση στη λογική «ο ρυπαίνων πληρώνει»;
Η νομική αντιπαράθεση ενδέχεται να αποτελέσει δοκιμασία για την ικανότητα των Βρυξελλών να αναγκάσουν τις εταιρείες ορυκτών καυσίμων να πληρώσουν για την ενεργειακή μετάβαση, τη στιγμή που η Επιτροπή ήδη καθυστερεί την πρότασή της για νέους κανόνες σχετικά με τις υποδομές και τις αγορές μεταφοράς CO₂, που είχαν προγραμματιστεί για το τρίτο τρίμηνο του έτους.
Οι υποχρεώσεις που προβλέπει ο NZIA εξειδικεύονται περαιτέρω σε δύο μέτρα της ΕΕ, εκ των οποίων το ένα καθορίζει το κατώφλι παραγωγής που προσδιορίζει ποιες εταιρείες υπάγονται στους κανόνες και το άλλο θέτει τις απαιτούμενες εισφορές σε όρους ικανότητας έγχυσης.
Εταιρείες με παραγωγή μικρότερη των 610.000 τόνων ισοδυνάμου πετρελαίου ή με μερίδιο μικρότερο του 5% της συνολικής παραγωγής της ΕΕ εξαιρούνται. Συνολικά, 44 μεγάλες εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου υπόκεινται στους κανόνες.
Η ExxonMobil ισχυρίζεται ότι η ΕΕ έχει παραβιάσει διατάξεις της ECT που σχετίζονται με τη δίκαιη και ίση μεταχείριση, τη μη διάκριση και την προστασία των επενδύσεων από απαλλοτρίωση.
Σύμφωνα με την επιστολή, οι εταιρείες έχουν ανακοινώσει ότι σκοπεύουν να ζητήσουν προσωρινά μέτρα για την αναστολή της υποχρέωσης υπόγειας έγχυσης CO₂, στο μέτρο που αυτή ισχύει για τις πληττόμενες θυγατρικές τους.
Η υπόθεση εγείρει ερωτήματα για το πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η ΕΕ στην προσπάθεια να καταστήσει τους υφιστάμενους παραγωγούς ορυκτών καυσίμων οικονομικά υπεύθυνους για τις υποδομές που χρειάζονται για την ενεργειακή μετάβαση.
Οι Βρυξέλλες έχουν παρουσιάσει τον στόχο των 50 εκατ. τόνων ως έναν τρόπο επιτάχυνσης της ανάπτυξης της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα, μιας τεχνολογίας που θεωρείται σημαντική για τη μείωση των εκπομπών σε βιομηχανικούς κλάδους όπου είναι δύσκολο να μειωθούν, αν και έχει επικριθεί ως «ακριβή» και «μη αποδεδειγμένη» από το Ινστιτούτο Οικονομικών της Ενέργειας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης.
Οι κανόνες της ΕΕ επιβάλλουν άμεση ευθύνη στους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου, αντί να αφήνουν πλήρως την ανάπτυξη της ικανότητας αποθήκευσης άνθρακα στη δημόσια χρηματοδότηση ή σε εθελοντικές ιδιωτικές επενδύσεις.
Ως εκ τούτου, η διαφορά ενδέχεται να έχει ευρύτερες συνέπειες πέρα από τις επιμέρους επενδύσεις της ExxonMobil, ιδίως αν οι εταιρείες καταφέρουν να αμφισβητήσουν τη νομική βάση ή τον τρόπο εφαρμογής του μηχανισμού εισφορών.
Σύμφωνα με το έγγραφο, οι Βρυξέλλες εξακολουθούν να αναλύουν την ειδοποίηση και να προετοιμάζουν την απάντησή τους.
Δεν παρέχονται λεπτομέρειες για το ύψος της αποζημίωσης που ζητά η ExxonMobil ή για την οικονομική έκθεση στην οποία ενδέχεται να βρεθεί η ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέφερε στο Euronews ότι δεν σχολιάζει εκκρεμείς νομικές υποθέσεις.
Η Επιτροπή χαιρετίζει νέο έργο δέσμευσης άνθρακα
Η νομική προσφυγή κατατίθεται σε μια περίοδο που η Επιτροπή εξακολουθεί να προωθεί τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα ως βασικό μέρος της κλιματικής στρατηγικής της Ευρώπης.
Τον Σεπτέμβριο, ο επίτροπος Δράσης για το Κλίμα Βόπκε Χούκστρα χαιρέτισε την έναρξη λειτουργίας της μεγαλύτερης εγκατάστασης δέσμευσης άνθρακα στην Ευρώπη στην Ολλανδία.
Η νέα εγκατάσταση της Yara στο Σλούισκιλ προορίζεται να δεσμεύει 800.000 τόνους διοξειδίου του άνθρακα κάθε χρόνο, μειώνοντας τις εκπομπές του εργοστασίου κατά 25%. Το διοξείδιο του άνθρακα θα υγροποιείται, θα μεταφέρεται με πλοία και θα θάβεται βαθιά κάτω από τον βυθό στη Νορβηγία μέσω του έργου Northern Lights.
Ο επίτροπος Χούκστρα παραδέχθηκε ότι η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα «δεν αποτελεί μαγική λύση στην κλιματική κρίση», υποστήριξε όμως ότι μπορεί να εξελιχθεί σε ζωτικό τμήμα του μίγματος λύσεων, ιδίως για τους ενεργοβόρους κλάδους όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο και το αλουμίνιο.
«Απλούστατα δεν μπορούμε να αντέξουμε το κόστος να αφήσουμε οποιοδήποτε τμήμα του διαθέσιμου χώρου λύσεων ανεκμετάλλευτο. Πρόκειται για μια πρακτική κλιματική λύση που μειώνει τις εκπομπές, διατηρώντας ταυτόχρονα ισχυρή τη βιομηχανική μας βάση», είπε ο Ολλανδός επίτροπος από τις εγκαταστάσεις της Yara στις 7 Σεπτεμβρίου.
Μιλώντας από το Σλούισκιλ, ο Νορβηγός πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στέρε είπε ότι πριν από λίγα χρόνια, για τους σκεπτικιστές, η αποθήκευση άνθρακα υπόγεια ήταν σχεδόν αδύνατη.
«Τώρα είναι πραγματικότητα. Το έργο δείχνει ότι η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα λειτουργεί και μπορεί να υλοποιηθεί πέρα από τα εθνικά σύνορα. Η νορβηγική τεχνογνωσία και οι υποδομές αξιοποιούνται για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου πολύ πέρα από τα σύνορα της ίδιας της Νορβηγίας και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην πράσινη μετάβαση της Ευρώπης», δήλωσε ο Στέρε.
Μοντέλα προβολών εκτιμούν ότι η ΕΕ θα χρειαστεί περίπου 250 εκατ. τόνους ετήσιας ικανότητας αποθήκευσης για να πετύχει τον κλιματικό στόχο του 2040 για μείωση των καθαρών εκπομπών κατά 90%.
Τα σημαντικότερα έργα, όπως τα Porthos και Aramis (Ολλανδία) και τα Greensand και Bifrost (Δανία), συγκεντρώνονται γύρω από τη Βόρεια Θάλασσα.
Παραμένουν σημαντικά εμπόδια
Ο πρώην Δανός ευρωβουλευτής, και νυν επικεφαλής της ομάδας πίεσης CCS Europe, Μπέργκουρ Ράσμουσεν, χαρακτήρισε τον στόχο της ΕΕ για 50 εκατ. τόνους έως το 2030 «φιλόδοξο» και «σίγουρα όχι δεδομένο».
«Τα ίδια τα στοιχεία της Επιτροπής δείχνουν ότι η ΕΕ διαθέτει αυτή τη στιγμή 3,54 εκατ. τόνους ικανότητας έγχυσης CO₂ σε λειτουργία, ενώ η προβλεπόμενη ικανότητα έγχυσης ανέρχεται μόλις σε 27,1 εκατ. τόνους, οπότε είναι προφανές ότι υπάρχει σημαντικό κενό που πρέπει να καλυφθεί στα εναπομείναντα 4 χρόνια μέχρι το τέλος της δεκαετίας», είπε ο Ράσμουσεν στο Euronews.
Σημείωσε ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα στην ΕΕ είναι αν η τεχνολογία θα μπορέσει να αναπτυχθεί σε κλίμακα που να συμβαδίζει με τις βιομηχανικές ανάγκες, ώστε να προσφέρει μια βιώσιμη λύση, κάτι που είναι ακριβώς αυτό που ετοιμάζεται να προτείνει η Επιτροπή. Παραμένει όμως ασαφές κατά πόσο η νομική προσφυγή της Exxon συνδέεται με την καθυστέρηση αυτή και πόσο εφικτό θα είναι το σχέδιο.
Η περιβαλλοντική ΜΚΟ Bellona προειδοποίησε ότι η αγωγή θα μπορούσε να υπονομεύσει τις προσπάθειες των Βρυξελλών να δημιουργήσουν μια βιώσιμη αγορά για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα.
Η οργάνωση υποστήριξε ότι η υπόθεση αποκαλύπτει πώς οι επενδυτικές προστασίες που προβλέπει η ECT μπορούν να χρησιμοποιηθούν από εταιρείες ορυκτών καυσίμων για να αμφισβητούν την κλιματική νομοθεσία.
Ο σύμβουλος πολιτικής στη Bellona Europa, Ουίλιαμ Ντρουέ, είπε ότι οι κανόνες της ΕΕ για υποχρεωτικές εγχύσεις CO₂ από τους παραγωγούς ορυκτών καυσίμων έχουν σημαντικό ρόλο στην προσέλκυση επενδύσεων.
«Η επίτευξη των στόχων κλιματικής ουδετερότητας της ΕΕ σημαίνει επιτάχυνση των επενδύσεων σε υποδομές που τελικά θα στηρίξουν μια καθαρή οικονομία και θα δημιουργήσουν μακροπρόθεσμες εμπορικές ευκαιρίες για τις εταιρείες που τις αναπτύσσουν και τις λειτουργούν», είπε ο Ντρουέ.
«Η επενδυτική διαιτησία δεν θα πρέπει να εξελιχθεί σε μηχανισμό μέσω του οποίου οι εταιρείες ζητούν αποζημιώσεις, επειδή υποχρεώνονται να επιταχύνουν επενδύσεις που τελικά θα αποτελέσουν μέρος των ίδιων των επιχειρηματικών τους μοντέλων», πρόσθεσε, αναφερόμενος στην ECT.
Η ExxonMobil δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα του Euronews για σχολιασμό.