Οι συνομιλίες για λήξη του ρωσικού πολέμου στην Ουκρανία κολλάνε, ενώ η Μόσχα πιέζει για ευρύτερη ευρωπαϊκή συμφωνία ασφάλειας, προκαλώντας φόβους ότι το Κρεμλίνο θέλει να ορίσει μόνο του το μέλλον της ηπείρου.
Η Ουκρανία είχε πιέσει για ευρωπαϊκή συμμετοχή στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις στο Αμπού Ντάμπι, όμως το Κίεβο ίσως δεν είχε προβλέψει ότι οι προσπάθειές της θα μετέφεραν τη διπλωματική προσοχή σε ένα διαφορετικό ερώτημα: ποιος πρέπει να εκπροσωπεί την Ευρώπη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων;
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Καθώς η διπλωματική διαδικασία ξεδιπλωνόταν αυτή την εβδομάδα, οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ ταξίδεψαν από το Αμπού Ντάμπι στη Μόσχα για συνομιλίες με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, προτού κατευθυνθούν στο Δουβλίνο για να συναντήσουν τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Οι συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι οδήγησαν σε κατ’ αρχήν συμφωνία για μια μεγάλη ανταλλαγή αιχμαλώτων, χωρίς όμως να υπάρξει πρόοδος ως προς την κατάπαυση του πυρός ή τη διευθέτηση των εδαφικών ζητημάτων. Αντίθετα, η διπλωματική προσοχή μετατοπίστηκε ολοένα περισσότερο στη συμμετοχή της Ευρώπης στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις και στις ρυθμίσεις για την ασφάλεια της ηπείρου.
Μιλώντας στη Σόνα Μάρεϊ του Euronews μετά τη συνάντησή του με τους Αμερικανούς απεσταλμένους το βράδυ της Πέμπτης, ο Ζελένσκι προειδοποίησε να μην συζητείται η μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης προτού τερματιστεί ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και εξασφαλιστούν εγγυήσεις για το Κίεβο.
«Πολλά εξαρτώνται από το πότε και πώς θα τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία και αυτό θα επηρεάσει όλα τα άλλα βήματα», είπε ο Ζελένσκι.
«Και όλα αυτά τα βήματα θα γίνουν μετά τον τερματισμό του πολέμου, μετά τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία», πρόσθεσε.
Ο Ζελένσκι υποστήριξε ότι η Ουκρανία αποτελεί ήδη αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας και ότι η ενδεχόμενη ένταξή της στο ΝΑΤΟ θα καθορίσει ποια μορφή θα μπορούσαν να πάρουν οι μελλοντικές ρυθμίσεις ασφάλειας στην ήπειρο.
«Είμαστε μέρος της Ευρώπης και ήδη μέρος της αρχιτεκτονικής ασφάλειας. Άρα, αν είμαστε στο ΝΑΤΟ - αυτό είπα στον Τζάρεντ και στον Στιβ - αν θα είμαστε στο ΝΑΤΟ, αυτή είναι μια αρχιτεκτονική», είπε.
Η προτεραιότητα στην αρχιτεκτονική αντί για την ειρήνη είναι «νοητική παγίδα του Κρεμλίνου»
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Δουβλίνο την Παρασκευή, ο Εσθονός πρωθυπουργός Κρίστεν Μίχαλ προειδοποίησε ότι οι συζητήσεις για τη μελλοντική ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας κινδυνεύουν να αποσπάσουν την προσοχή από την άμεση προτεραιότητα, που είναι ο τερματισμός του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία.
«Είναι μια νοητική παγίδα να μιλάμε για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας πριν από την ειρήνη. Γιατί αυτό κάνει ο Πούτιν. Μας βάζει να μιλάμε μεταξύ μας για τα δικά μας ζητήματα, αλλά όχι για το ζήτημα που έχει σημασία. Και αυτό είναι η ειρήνη», είπε ο Μίχαλ.
Ο ίδιος ζήτησε να συνεχιστεί η ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ουκρανία και να ασκηθεί μεγαλύτερη πίεση στη Ρωσία, ιδίως καθώς η Μόσχα εντείνει τις επιθέσεις της κατά της ουκρανικής ενεργειακής και πολιτικής υποδομής ενόψει του χειμώνα.
«Το ευρωπαϊκό σχέδιο για κάποιο διάστημα είναι αρκετά απλό: βοηθήστε την Ουκρανία να απωθήσει τη Ρωσία», είπε.
Η συζήτηση έχει επίσης προκαλέσει ανησυχίες ότι η Μόσχα θα μπορούσε να αξιοποιήσει τις διαπραγματεύσεις για τις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις ασφάλειας προκειμένου να αναβιώσει τις διαχρονικές της αξιώσεις για την Ουκρανία και να ενισχύσει τη θέση της ενόψει των υψηλού επιπέδου συνομιλιών στην Κίνα την επόμενη εβδομάδα.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στη Μόσχα την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, μετά τη συνάντηση του Πούτιν με τους Αμερικανούς απεσταλμένους, ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσάκοφ είπε ότι η Ρωσία ανέμενε από τον Γουίτκοφ και τον Κούσνερ να μεταφέρουν τα μηνύματα του Ρώσου προέδρου στον Ζελένσκι.
«Ελπίζουμε ότι τα μηνύματα από τη Μόσχα θα μεταφερθούν με κάθε λεπτομέρεια. Παραμένουμε σε επαφή με τον Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ και θα συζητήσουμε την πορεία των πραγμάτων πριν από τη συνάντηση μεταξύ Βλαντίμιρ Πούτιν και Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα», είπε ο Ουσάκοφ.
Από τις εδαφικές παραχωρήσεις σε μια νέα Γιάλτα
Η Μόσχα πιέζει για μια τριμερή συνάντηση μεταξύ Πούτιν, Τραμπ και του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα, πριν από τη σύνοδο κορυφής για την Οικονομική Συνεργασία Ασίας - Ειρηνικού στο Σενζέν στις 18-19 Νοεμβρίου, αν και οι ρυθμίσεις δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.
Μιλώντας στη ρωσική κρατική τηλεόραση μετά τις συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, ο επικεφαλής διαπραγματευτής της Ρωσίας Βλαντίμιρ Μεντίνσκι επικαλέστηκε το ενδεχόμενο μιας νέας συμφωνίας μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, κάνοντας παραλληλισμούς με τα συνέδρια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στη Γιάλτα και το Πότσδαμ, όπου οι νικήτριες δυνάμεις διαπραγματεύτηκαν το μέλλον της Ευρώπης.
«Το καθήκον τώρα είναι να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα ασφάλειας στην Ευρώπη που θα γίνει μια νέα, σύγχρονη Γιάλτα και Πότσδαμ», είπε ο Μεντίνσκι.
Υποστήριξε ότι ένα «δίκαιο σύστημα ασφάλειας» που θα προκύψει από τις διαπραγματεύσεις θα μπορούσε να εγγυηθεί την ειρήνη στην Ευρώπη «για δεκαετίες και ακόμη και για αιώνες», υπό την προϋπόθεση ότι θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της Ρωσίας.
Τι υποτίθεται ότι θα συζητούνταν στις συνομιλίες
Πριν από τις συνομιλίες με διαμεσολάβηση των ΗΠΑ στο Αμπού Ντάμπι στις αρχές της εβδομάδας, οι εδαφικές διαφορές και οι μεταπολεμικές εγγυήσεις ασφαλείας για το Κίεβο αναμενόταν να κυριαρχήσουν στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου της Μόσχας.
Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η Ουκρανία και η Ρωσία είχαν ιδιωτικά δείξει «λίγη ευελιξία» ως προς τα αμφισβητούμενα εδάφη, τροφοδοτώντας συγκρατημένες ελπίδες προόδου σε ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα των διαπραγματεύσεων.
Ο Τραμπ είχε μάλιστα αφήσει να εννοηθεί ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να βγει από τον πόλεμο με «λίγο διαφορετική μορφή», χωρίς να διευκρινίσει ποιες εδαφικές αλλαγές είχε κατά νου.
Πριν από τις διαπραγματεύσεις, ο Ζελένσκι είχε δηλώσει ότι το Κίεβο θα πρότεινε βήματα για τη μείωση των εχθροπραξιών και θα επιδίωκε συμφωνία για τη διοργάνωση μιας τριμερούς συνάντησης μεταξύ των ηγετών της Ουκρανίας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ.
«Στις συναντήσεις στο Αμπού Ντάμπι, η ομάδα μας θα προτείνει βήματα αποκλιμάκωσης και πρέπει να υπάρχει κατανόηση για το πώς θα οργανωθεί μια τριμερή συνάντηση σε επίπεδο ηγετών, ώστε να τερματιστεί αυτός ο πόλεμος δίκαια και πραγματικά», έγραψε ο Ζελένσκι στην πλατφόρμα X.
Ωστόσο, οι δηλώσεις του Μεντίνσκι μετά τις διαπραγματεύσεις έδειξαν ότι η θέση της Μόσχας για τον τερματισμό του πολέμου παραμένει αμετάβλητη.
Απέκλεισε ανταλλαγές εδαφών που αφορούν περιοχές υπό ρωσικό έλεγχο κατά μήκος των συνόρων και επέμεινε ότι η Μόσχα θα ικανοποιηθεί μόνο όταν πετύχει τη νίκη και εξασφαλίσει τη συμφωνία ειρήνης που απαιτεί.
«Μόνο όταν νικήσουμε και υπογράψουμε μια συμφωνία ειρήνης με τους δικούς μας όρους», είπε, όταν ρωτήθηκε αν η ρωσική πλευρά έμεινε ικανοποιημένη από το αποτέλεσμα των συνομιλιών.
Ο Μεντίνσκι απέρριψε επίσης το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει η Ρωσία τον έλεγχο των εδαφών που έχει καταλάβει στην Ουκρανία.
«Εκεί όπου έχει υψωθεί η ρωσική σημαία, δεν πρέπει να κατέβει», είπε.
Επέμεινε ότι κάθε σπιθαμή αυτού που η Μόσχα θεωρεί ρωσικό έδαφος θα επιστραφεί στη Ρωσία «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο».
Εν τω μεταξύ, την ώρα που οι διπλωμάτες συζητούν για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης, η Ρωσία συνεχίζει να βομβαρδίζει την Ουκρανία.
Οι ρωσικές δυνάμεις εξαπέλυσαν τη νύχτα 117 μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ανάμεσά τους 63 μη επανδρωμένα με κινητήρα τζετ, σύμφωνα με την Πολεμική Αεροπορία της Ουκρανίας. Οι ρωσικές επιθέσεις στοίχισαν τη ζωή σε 9 ανθρώπους και τραυμάτισαν 61 σε όλη τη χώρα, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές.
Στο Κίεβο, συντρίμμια ρωσικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους προκάλεσαν πυρκαγιά σε νοσοκομείο στη συνοικία Σεβτσενκιβσκίι, καταστρέφοντας μερικώς τον δεύτερο όροφο.