Η Τρίτη Επιτροπή του ΟΗΕ ενέκρινε το διετές ψήφισμα για παγκόσμια μορατόριουμ στη θανατική ποινή. Η Ιταλία μεταξύ των 133 χωρών υπέρ, αλλά το 2025 οι εκτελέσεις αυξήθηκαν κατά 78%.
Σε 133 ανέρχονται οι χώρες που ψήφισαν υπέρ της παγκόσμιας αναστολής της θανατικής ποινής στην Επιτροπή της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η Ιταλία, η οποία συμμετείχε ενεργά στις διαπραγματεύσεις για την έγκριση της διετούς απόφασης. Το αποτέλεσμα σηματοδοτεί ένα ακόμη βήμα προόδου σε διπλωματικό επίπεδο, καθώς οι ψήφοι υπέρ είναι δύο περισσότεροι σε σχέση με το προηγούμενο ψήφισμα του 2024.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ικανοποίηση για το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας εξέφρασε ο υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι, χαρακτηρίζοντάς το ως ένδειξη της αυξανόμενης διεθνούς σύγκλισης προς την υπέρβαση της θανατικής ποινής.
«Πρόκειται για ένα σαφές μήνυμα ότι η διεθνής κοινότητα κινείται ολοένα και περισσότερο προς την υπέρβαση αυτής της άδικης και απάνθρωπης πρακτικής», δήλωσε ο επικεφαλής της ιταλικής διπλωματίας.
« Η Ιταλία διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, σε ευθυγράμμιση με τη διαχρονική δέσμευση της χώρας μας υπέρ της καθολικής κατάργησης της θανατικής ποινής, μιας πρακτικής σκληρής και απάνθρωπης, ασύμβατης με τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων της ανθρώπινης προσωπικότητας, ξεκινώντας από το δικαίωμα στη ζωή και στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Πρόκειται για καθολικές αρχές που δεν θα έπρεπε να γνωρίζουν εξαιρέσεις», πρόσθεσε ο Ταγιάνι.
Η απόφαση είναι το αποτέλεσμα του έργου της Διυπεριφερειακής Ομάδας Εργασίας (Task Force Interregionale - IRTF), μιας ομάδας κρατών στην οποία η Ιταλία συμμετέχει ενεργά στο πλαίσιο του ΟΗΕ, καθώς και της συνεργασίας με ορισμένες από τις σημαντικότερες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Ανάμεσά τους η Αμνέστι Ιντερνάσιοναλ Ιτάλια, η Κομμουνιτά ντι Σαντ' Ετζίδιο και η Νεσούνο Τόκι Καΐνο, που συμμετέχουν στον εθνικό συντονισμό μέσω τακτικών συναντήσεων αφιερωμένων στο ζήτημα της θανατικής ποινής.
Αυξάνονται οι εκτελέσεις παρά την πρόοδο προς την κατάργηση
Η ψηφοφορία στον ΟΗΕ διεξάγεται σε μια αντιφατική συγκυρία για τη μάχη κατά της θανατικής ποινής. Από τη μία αυξάνεται ο αριθμός των χωρών που στηρίζουν την αναστολή και διευρύνεται το μέτωπο των κρατών που έχουν καταργήσει την ποινή, από την άλλη όμως οι εκτελέσεις συνεχίζουν να αυξάνονται σε ορισμένες περιοχές του κόσμου.
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, το 2025 καταγράφηκαν τουλάχιστον 2.707 εκτελέσεις σε 17 χώρες, καταγράφοντας αύξηση 78% σε σχέση με τις 1.518 του 2024. Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο που έχει εντοπίσει η οργάνωση από το 1981.
Την εκτόξευση αυτή τροφοδοτεί κυρίως το Ιράν, όπου τεκμηριώθηκαν τουλάχιστον 2.159 εκτελέσεις, περισσότερες από τις διπλάσιες σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ακολουθούν η Σαουδική Αραβία, με τουλάχιστον 356 εκτελέσεις, η Υεμένη με 51 και οι Ηνωμένες Πολιτείες με 47. Η Κίνα παραμένει η χώρα που καταφεύγει περισσότερο στη θανατική ποινή, αλλά ο πραγματικός αριθμός των εκτελέσεων παραμένει άγνωστος, καθώς τα στοιχεία θεωρούνται κρατικό μυστικό. Στα παγκόσμια στοιχεία της Διεθνούς Αμνηστίας δεν περιλαμβάνονται επομένως οι χιλιάδες εκτελέσεις που εκτιμάται ότι πραγματοποιούνται κάθε χρόνο στη χώρα, ούτε οι μη ποσοτικοποιήσιμες εκτελέσεις στο Βιετνάμ και στη Βόρεια Κορέα.
Ένα ακόμη ιδιαίτερα ανησυχητικό στοιχείο αφορά την προσφυγή στη θανατική ποινή για αδικήματα που σχετίζονται με τα ναρκωτικά. Το 2025 η Διεθνής Αμνηστία τεκμηρίωσε τουλάχιστον 1.257 εκτελέσεις για τέτοιου είδους αδικήματα σε πέντε χώρες: Κίνα, Ιράν, Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία και Σιγκαπούρη. Πρόκειται για πρακτική που, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, δεν συγκαταλέγεται στα εγκλήματα για τα οποία μπορεί να εφαρμοστεί νόμιμα η θανατική ποινή.
145 χώρες έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή εκ του νόμου ή στην πράξη
Παρά την αύξηση των εκτελέσεων, η μακροπρόθεσμη τάση παραμένει στραμμένη προς την κατάργηση. Στα τέλη του 2025, σύμφωνα με τη Διεθνής Αμνηστία, 113 χώρες είχαν καταργήσει τη θανατική ποινή για όλα τα εγκλήματα, ενώ 145 την είχαν αφαιρέσει από τη νομοθεσία τους ή δεν την εφάρμοζαν πλέον στην πράξη.
Στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία δεν καταγράφηκαν εκτελέσεις ούτε νέες θανατικές καταδίκες το 2025. Η Λευκορωσία παραμένει ωστόσο η μόνη ευρωπαϊκή χώρα που διατηρεί τη θανατική ποινή στη νομοθεσία της, αν και για πρώτη φορά από το 1994 δεν τεκμηριώθηκαν νέες καταδίκες ή εκτελέσεις. Ρωσία και Τατζικιστάν συνεχίζουν αντίθετα να τηρούν αναστολή των εκτελέσεων.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, αντίθετα, οι εκτελέσεις αυξήθηκαν σε 47, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2009, με έντεκα πολιτείες να εφαρμόζουν τη θανατική ποινή. Στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, επτά χώρες πραγματοποίησαν εκτελέσεις, ενώ στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική ο αριθμός αυξήθηκε από τουλάχιστον 1.442 το 2024 σε 2.611 το 2025.
Η απόφαση που εγκρίθηκε από την Επιτροπή εντάσσεται έτσι σε μια διπλωματική πορεία που ξεκίνησε το 2007, όταν η Ιταλία προώθησε την πρώτη πρωτοβουλία για μια παγκόσμια αναστολή στη Γενική Συνέλευση. Το κείμενο δεν θεσπίζει νομικά δεσμευτική απαγόρευση της θανατικής ποινής, αλλά καλεί τα κράτη που εξακολουθούν να την εφαρμόζουν να αναστείλουν τις εκτελέσεις, με στόχο να οδηγηθούν στην κατάργησή της.
Η έγκριση στην αποτελεί ένα σημαντικό βήμα, ωστόσο το κείμενο θα πρέπει να τεθεί σε ψηφοφορία από τη Γενική Συνέλευση σε ολομέλεια, κάτι που αναμένεται να γίνει τον Δεκέμβριο.