Η ΕΚΤ, στην Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, παρομοιάζει την άνθηση της AI με τη φούσκα dotcom και προειδοποιεί ότι μεγάλα IPO και χρέος τεχνολογικών γιγάντων αυξάνουν τον κίνδυνο απότομης διόρθωσης.
Με την έκρηξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) συνέκρινε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα την φούσκα των dotcom στην εξαμηνιαία Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της την Τετάρτη, προειδοποιώντας ότι η έκρηξη των εισαγωγών στο χρηματιστήριο μπορεί να δείχνει υπερβολικό ενθουσιασμό στο τέλος του κύκλου, την ώρα που οι τεχνολογικοί γίγαντες δανείζονται μαζικά, αφήνοντας τις αγορές ευάλωτες σε μια αιφνίδια μαζική πώληση.
Οι κίνδυνοι για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της ευρωζώνης «παραμένουν αυξημένοι, δεδομένης της επίμονης γεοοικονομικής αβεβαιότητας και της αυξανόμενης έκθεσης στην ΤΝ», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Μπόρις Βούγιτσιτς, ο οποίος είχε απευθύνει μια παρόμοια προειδοποίηση τη Δευτέρα.
Η έκθεση δημοσιοποιείται μία ημέρα μετά την εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η οικονομία της ΕΕ άντεξε καλύτερα από το αναμενόμενο το ενεργειακό σοκ του πολέμου στο Ιράν. Η ΕΚΤ συμφωνεί, αλλά προειδοποιεί ότι η αισιοδοξία γύρω από την ΤΝ, που στηρίζει την οικονομία, έχει γίνει η ίδια κίνδυνος.
Απόηχοι της εποχής των dotcom
Οι τιμές των μετοχών στηρίζονται σε «εξαιρετικά ισχυρές προσδοκίες κερδών» για τις εταιρείες ΤΝ, που ίσως αποδειχθεί δύσκολο να εκπληρωθούν, ανέφερε η έκθεση, προειδοποιώντας ότι φθηνότερα μοντέλα ΤΝ θα μπορούσαν να υποσκάψουν τους σημερινούς ηγέτες της αγοράς.
Καθώς οι δαπάνες για ΤΝ πλέον ξεπερνούν τα μετρητά που παράγουν οι δραστηριότητες τους, οι αμερικανικοί τεχνολογικοί κολοσσοί δανείζονται με ρυθμό ρεκόρ, όλο και περισσότερο σε ευρώ, αφήνοντας τους Ευρωπαίους επενδυτές πιο εκτεθειμένους.
Η ΕΚΤ εκτιμά ότι οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας είχαν πάνω από 4 τρισ. δολάρια (3,63 τρισ. ευρώ) σε εκτός ισολογισμού δεσμεύσεις μέχρι το τέλος του β΄ τριμήνου του 2026, υποχρεώσεις που μοιάζουν με χρέος αλλά δεν καταγράφονται ως δανειακές υποχρεώσεις, ενώ οι κατασκευαστές μικροτσίπ συχνά χρηματοδοτούν οι ίδιοι τους πελάτες που αγοράζουν τα τσιπ τους.
Η κεντρική τράπεζα απέφυγε να χαρακτηρίσει την έκρηξη της ΤΝ «φούσκα», αλλά σημείωσε ότι μια τόσο γρήγορη στροφή προς τον δανεισμό προσφέρεται για συγκρίσεις με τις φούσκες των dotcom και των στεγαστικών δανείων subprime στις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Την ίδια ώρα, το ποσό που αντλείται από αμερικανικές αρχικές δημόσιες προσφορές (IPO) οδεύει να ξεπεράσει το υψηλό της εποχής των dotcom σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας, και παρόμοιες εξάρσεις τείνουν να εμφανίζονται κοντά σε κορυφές της αγοράς, ανέφερε η ΕΚΤ.
Οι υπηρεσίες της ΕΚΤ εκτιμούν ότι φέτος θα αντληθούν περίπου 212 δισ. δολάρια (192 δισ. ευρώ), έναντι περίπου 44 δισ. δολαρίων (40 δισ. ευρώ) το 2025, σύμφωνα με την έκθεση.
Η δημόσια προσφορά-ρεκόρ της SpaceX τον Ιούνιο άνοιξε τον δρόμο. Η Anthropic, η εταιρεία που αναπτύσσει τα μοντέλα ΤΝ Claude, αναμένεται να ορίσει την τιμή της IPO της την Τετάρτη και να αρχίσει να διαπραγματεύεται στο Nasdaq την Πέμπτη.
Οι πολύ μεγάλες εισαγωγές μπορεί να μεταφέρουν «μη ποσοτικοποιημένο κίνδυνο» σε λιγότερο ενημερωμένους αγοραστές, μεταξύ των οποίων και μικροεπενδυτές, προειδοποίησε η ΕΚΤ.
Χρέος των κυβερνήσεων υπό πίεση
Εύθραυστα δημόσια οικονομικά σε μεγάλες ανεπτυγμένες οικονομίες θα μπορούσαν επίσης να πυροδοτήσουν μια παγκόσμια ανατιμολόγηση του κρατικού χρέους, προειδοποίησε η ΕΚΤ. Τα μακροπρόθεσμα κόστη δανεισμού έχουν φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα εδώ και περισσότερο από δύο δεκαετίες σε αρκετές χώρες, και πολλές κυβερνήσεις της ευρωζώνης πληρώνουν τώρα το υψηλότερο κόστος δανεισμού από την κρίση χρέους του 2012.
Οι κυβερνήσεις της ευρωζώνης εκδίδουν τις μεγαλύτερες ποσότητες χρέους από την περίοδο της πανδημίας, με κύριο μοχλό τις δαπάνες της Γερμανίας για άμυνα και υποδομές.
Καθώς η ΕΚΤ δεν αγοράζει πλέον κρατικά ομόλογα στο πλαίσιο των προγραμμάτων τόνωσης, μεγαλύτερο μέρος τους καταλήγει σε ξένους επενδυτές και hedge funds, που τείνουν να είναι πιο ευμετάβλητοι σε μια κρίση και μπορεί να ενισχύσουν οποιαδήποτε μαζική πώληση.
Ξεχωρίζει η Γαλλία, καθώς οι επενδυτές απαιτούν μεγαλύτερη απόδοση για να καλύψουν τον πολιτικό κίνδυνο ενόψει των εκλογών του 2027. Το 10ετές κόστος δανεισμού της χώρας ξεπέρασε τον Οκτώβριο το 5% για πρώτη φορά από το 2002 και τώρα βρίσκεται στο 4,85%.
Την Τρίτη, η Επιτροπή προέβλεψε ότι το δημόσιο χρέος της ΕΕ θα αυξηθεί από 82,6% του ΑΕΠ πέρυσι σε 85,6% το 2028, με τις πληρωμές τόκων να απορροφούν έως τότε το 2,4% της οικονομικής παραγωγής.
«Η δημοσιονομική εξυγίανση έχει καθυστερήσει», ανέφερε η ΕΚΤ.
Από την άλλη πλευρά, οι τράπεζες βρίσκονται σε καλή θέση να απορροφήσουν κραδασμούς, ανέφερε η έκθεση, με την κερδοφορία τους στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια σε ιστορικό χαμηλό, στο 2,2% του συνόλου τον Σεπτέμβριο.
Οι ευπάθειες είναι μεγαλύτερες σε ορισμένους μη τραπεζικούς φορείς, όπως τα επενδυτικά και τα hedge funds, όπου τα δίχτυα ασφαλείας είναι λιγότερο ανεπτυγμένα. Αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας και ΤΝ πλέον αντιστοιχούν σε ποσοστό μεταξύ 16% και 26% των επενδύσεων σε μετοχές των μη τραπεζικών φορέων της ευρωζώνης.
Η ΕΚΤ επισήμανε τη σχεδόν κατάρρευση τον Ιούλιο της Situational Awareness, ενός αμερικανικού hedge fund του οποίου τα υπό διαχείριση κεφάλαια μειώθηκαν από περίπου 45 δισ. δολάρια (40,9 δισ. ευρώ) σε 10 δισ. δολάρια (9 δισ. ευρώ), όταν οι μοχλευμένες τοποθετήσεις του στην ΤΝ απέτυχαν.
Τέτοια πίεση θα μπορούσε να μεταδοθεί στις τράπεζες, οι οποίες αντλούν σχεδόν το ένα πέμπτο της χρηματοδότησής τους από μη τραπεζικούς φορείς. Η ΕΚΤ κάλεσε για ισχυρότερες δικλείδες ασφαλείας έναντι των κινδύνων μόχλευσης και ρευστότητας στον συγκεκριμένο τομέα, ενώ παρότρυνε τις αρχές να διατηρήσουν τα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας των τραπεζών.
Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας θα μπορούσαν επίσης να αφήσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις να δυσκολεύονται με τις αποπληρωμές, και τα «κόκκινα» δάνεια μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να συσσωρευτούν μετά από ένα ενεργειακό σοκ, προειδοποίησε η ΕΚΤ.
Η κούρσα διαδοχής της Κριστίν Λαγκάρντ
Η έκθεση δημοσιοποιείται επίσης σε μια στιγμή που οι κυβερνήσεις πλησιάζουν σε συμφωνία για την ηγεσία της ΕΚΤ.
Το υπουργείο Οικονομικών της Γερμανίας ανέφερε την Τρίτη ότι επιδιώκει τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου για τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Πρίνστον Μάρκους Μπρουνερμάιερ, με το Βερολίνο να φέρεται ότι στηρίζει, σε αντάλλαγμα, τον πρώην διοικητή της Τράπεζας της Ισπανίας Πάμπλο Ερνάντεθ δε Κος για να διαδεχθεί την Κριστίν Λαγκάρντ στην προεδρία.
Οι εξελίξεις ενισχύουν την ένδειξη ότι η Γαλλία και η Γερμανία βρίσκονται κοντά σε συμφωνία να στηρίξουν τον Ισπανό υποψήφιο, όπως ανέφερε το Euronews την περασμένη Παρασκευή.