Οι κυβερνήσεις πιέζονται να απαγορεύσουν πολυτελή αγαθά υψηλής έντασης άνθρακα και να φορολογήσουν τα κέρδη των ορυκτών καυσίμων, ώστε να επιτευχθούν οι κλιματικοί στόχοι.
Οι υπερπλούσιοι τροφοδοτούν την κλιματική κρίση με «κραυγαλέα απερισκεψία ως προς τον άνθρακα», καθώς δυναμώνουν οι φωνές υπέρ ενός αυξημένου φόρου περιουσίας.
Νέα ανάλυση της Oxfam δείχνει ότι το πλουσιότερο 1% έχει ήδη εξαντλήσει τον ετήσιο προϋπολογισμό άνθρακα μόλις 10 ημέρες από την αρχή του 2026. Πρόκειται για το σημείο όπου οι εκπομπές CO2 υπερβαίνουν τα όρια που θα κρατούσαν την υπερθέρμανση του πλανήτη στο 1,5°C. Συχνά αποκαλείται «Pollutocrat Day».
Η Oxfam διαπίστωσε επίσης ότι το πλουσιότερο 0,01% ξεπέρασε το ανθρακικό του όριο μέσα στις πρώτες 72 ώρες του νέου έτους (3 Ιανουαρίου) και προειδοποιεί ότι οι υπερπλούσιοι πρέπει να μειώσουν τις εκπομπές τους κατά 97% έως το 2030, ώστε να επιτευχθούν οι κλιματικοί στόχοι που προβλέπει η νομικά δεσμευτική Συμφωνία του Παρισιού.
Πώς επηρεάζουν οι πλούσιοι το κλίμα;
Παρότι οι υπερπλούσιοι έχουν από καιρό επικριθεί για την απερίσκεπτη χρήση ιδιωτικών τζετ και σούπερ γιοτ, η ανάλυση διαπιστώνει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στον τρόπο ζωής τους. Οι πλουσιότεροι ιδιώτες και οι εταιρείες διαθέτουν επίσης δυσανάλογη δύναμη και επιρροή, με πολλούς να επενδύουν στους πιο ρυπογόνους κλάδους.
Για παράδειγμα, ο αριθμός των λομπίστες απόεταιρείες ορυκτών καυσίμων που συμμετείχαν στην πρόσφατη σύνοδο COP30 στη Βραζιλία πέρσι ήταν μεγαλύτερος από κάθε αντιπροσωπεία πλην της χώρας-οικοδέσποινας, φτάνοντας τους 1.600 συμμετέχοντες.
«Η τεράστια δύναμη και ο πλούτος των υπερπλούσιων ιδιωτών και εταιρειών τους επιτρέπουν επίσης να ασκούν άδικη επιρροή στη διαμόρφωση πολιτικής και να αποδυναμώνουν τις κλιματικές διαπραγματεύσεις», λέει η Nafkote Dabi, επικεφαλής Πολιτικής για το Κλίμα της Oxfam.
Η έρευνα των ΜΚΟ δείχνει ότι κάθε δισεκατομμυριούχος διαθέτει, κατά μέσο όρο, ένα επενδυτικό χαρτοφυλάκιο σε εταιρείες που θα παράγουν 1,9 εκατ. τόνους CO2 τον χρόνο, κάτι που, όπως αναφέρει, θα «εγκλωβίσει περαιτέρω τον κόσμο στην κλιματική κατάρρευση».
Οι εκπομπές του πλουσιότερου 1% που παράγονται μέσα σε ένα μόνο έτος θα προκαλέσουν, σύμφωνα με την ανάλυση, περίπου 1,3 εκατ. θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη έως το τέλος του αιώνα και θα πυροδοτήσουν «σημαντική οικονομική ζημιά» σε χώρες χαμηλού και χαμηλότερου μεσαίου εισοδήματος. Η Oxfam προβλέπει ότι αυτές οι απώλειες μπορεί να φτάσουν έως τα 44 τρισ. δολάρια (περίπου €37 τρισ.) μέχρι το 2050.
Εκκλήσεις για φόρο περιουσίας
Η Oxfam καλεί τώρα τις κυβερνήσεις να περιορίσουν δραστικά τις εκπομπές των υπερπλούσιων και να κάνουν τους πλούσιους ρυπαντές να πληρώσουν μέσω αυξημένων φόρων στο εισόδημα και στον πλούτο.
Ένας «Rich Polluter Profits Tax» σε 585 εταιρείες πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα θα μπορούσε να αποφέρει έως 400 δισ. δολάρια (περίπου €343,5 δισ.) τον πρώτο χρόνο. Η Oxfam λέει ότι αυτό ισοδυναμεί με το κόστος των κλιματικών ζημιών στον Παγκόσμιο Νότο, ο οποίος πλήττεται δυσανάλογα από την κλιματική καταστροφή.
Ζητεί επίσης την απαγόρευση ή την επιβολή τιμωρητικού φόρου στα «πολυτελή αγαθά υψηλής έντασης άνθρακα», όπως τα σούπερ γιοτ και τα ιδιωτικά τζετ. Το ανθρακικό αποτύπωμα ενός υπερπλούσιου Ευρωπαίου, που συσσωρεύεται από σχεδόν μία εβδομάδα χρήσης αυτών των ενεργοβόρων μέσων μεταφοράς, ισοδυναμεί με το ανθρακικό αποτύπωμα μιας ζωής για κάποιον από το φτωχότερο 1% του κόσμου.
«Ξανά και ξανά, η έρευνα δείχνει ότι οι κυβερνήσεις έχουν μια πολύ σαφή και απλή οδό για να μειώσουν δραστικά τις εκπομπές άνθρακα και να αντιμετωπίσουν την ανισότητα: στοχεύοντας τους πιο πλούσιους ρυπαντές», προσθέτει η Dabi.
«Βάζοντας φρένο στην κατάφωρη ανθρακική απερισκεψία των υπερπλούσιων, οι παγκόσμιοι ηγέτες έχουν την ευκαιρία να επαναφέρουν τον κόσμο στην πορεία προς τους κλιματικούς στόχους και να ξεκλειδώσουν καθαρά οφέλη για τους ανθρώπους και τον πλανήτη».