Χωρίς «σημαντική παρέμβαση», το Ηνωμένο Βασίλειο κινδυνεύει από εντεινόμενη γεωπολιτική αστάθεια, οικονομική ανασφάλεια, συγκρούσεις και μετανάστευση.
Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει προειδοποιηθεί ότι η κατάρρευση των παγκόσμιων οικοσυστημάτων αποτελεί άμεση απειλή για την εθνική ασφάλεια και την ευημερία.
Μια νέα έκθεση του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Τροφίμων και Αγροτικών Υποθέσεων (DEFRA) του Ηνωμένου Βασιλείου, στην οποία φέρεται να συμμετείχαν οι MI5 και MI6, διαπιστώνει ότι ο κόσμος βιώνει ήδη τις επιπτώσεις της απώλειας βιοποικιλότητας. Αυτές περιλαμβάνουν αποτυχίες καλλιεργειών, εντεινόμενες φυσικές καταστροφές και εκδηλώσεις λοιμωδών νόσων.
Ωστόσο, χωρίς «σημαντική παρέμβαση», η έκθεση προειδοποιεί ότι οι απειλές αυτές θα ενταθούν με την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και κινδυνεύουν να τροφοδοτήσουν γεωπολιτική αστάθεια, οικονομική ανασφάλεια, συγκρούσεις, μετανάστευση και αυξημένο ανταγωνισμό για τους πόρους.
Γιατί απειλείται η ασφάλεια του Ηνωμένου Βασιλείου
Μεγάλο μέρος της 14σέλιδης έκθεσης αναδεικνύει την εξάρτηση του Ηνωμένου Βασιλείου από τις παγκόσμιες αγορές για τρόφιμα και λιπάσματα. Η χώρα εισάγει σήμερα περίπου το 40% των τροφίμων της από το εξωτερικό, με το ένα τέταρτο να προέρχεται από την Ευρώπη.
Είναι «ιδιαίτερα εξαρτημένο» από εισαγωγές για φρέσκα φρούτα, λαχανικά και ζάχαρη, ενώ η κτηνοτροφία στηρίζεται επίσης σε εισαγωγές σόγιας από τη Νότια Αμερική. Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι αυτάρκες ούτε σε λιπάσματα, τα οποία συμβάλλουν στην αύξηση της απόδοσης και της θρεπτικής αξίας των καλλιεργειών που παράγονται εντός χώρας.
«Η απώλεια βιοποικιλότητας, μαζί με την κλιματική αλλαγή, συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες μεσο- έως μακροπρόθεσμες απειλές για την εγχώρια παραγωγή τροφίμων, μέσω εξαντλημένων εδαφών, απώλειας επικονιαστών, ξηρασίας και πλημμυρικών συνθηκών», αναφέρει η έκθεση.
«Η κατάρρευση των οικοσυστημάτων θα έθετε το αγροτικό σύστημα του Ηνωμένου Βασιλείου υπό μεγάλη πίεση, αφήνοντάς το να δυσκολεύεται να στραφεί στις νέες προσεγγίσεις και τεχνολογίες που θα απαιτούνταν για τη διατήρηση της τροφοδοσίας τροφίμων.»
Προσθέτει ότι σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, λόγω υποβάθμισης ή κατάρρευσης των οικοσυστημάτων, θα θέσουν σε κίνδυνο την επισιτιστική ασφάλεια του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η έκθεση αναφέρει ότι το σοβαρό και οργανωμένο έγκλημα θα «επιδιώξει να εκμεταλλευτεί και να αποκτήσει έλεγχο» επί των σπάνιων πόρων, γεγονός που ενέχει τον κίνδυνο να ωθήσει περισσότερους ανθρώπους στη φτώχεια. Καθώς περισσότεροι περνούν το κατώφλι της επισιτιστικής ανασφάλειας, η μετανάστευση θα αυξηθεί.
Σύμφωνα με μια εμβληματική έκθεση του 2021 από το Council on Strategic Risks, ακόμη και αύξηση κατά μία ποσοστιαία μονάδα της επισιτιστικής ανασφάλειας σε έναν πληθυσμό εξωθεί 1,9% περισσότερους ανθρώπους στη μετανάστευση.
Η πολιτική πόλωση και η αστάθεια θα ενταθούν σε περιοχές με επισιτιστική και υδατική ανασφάλεια, καθώς οι πληθυσμοί γίνονται πιο ευάλωτοι σε φυσικές καταστροφές. Οι ειδικοί λένε ότι αυτό θα προκαλέσει αύξηση της παραπληροφόρησης.
«Οι συγκρούσεις και η στρατιωτική κλιμάκωση θα καταστούν πιθανότερες, τόσο εντός όσο και μεταξύ κρατών, καθώς ομάδες ανταγωνίζονται για καλλιεργήσιμη γη, τρόφιμα και υδάτινους πόρους», προσθέτει η έκθεση. «Οι υφιστάμενες συγκρούσεις θα επιδεινωθούν.»
Το ντόμινο όλων αυτών των κινδύνων θα προσφέρει σε μη κρατικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων τρομοκρατικών ομάδων, περισσότερες ευκαιρίες που προκύπτουν από την πολιτική αστάθεια. «Ενδέχεται να αποκτήσουν έλεγχο επί των σπάνιων πόρων», προειδοποιεί η έκθεση.
Συνολικά, η οικονομική ανασφάλεια θα γίνει πιθανότερη, καθώς η φύση είναι πεπερασμένος πόρος που στηρίζει την παγκόσμια οικονομία. Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου (HM Treasury), θα απαιτούνταν οι πόροι 1,6 πλανητών Γη για να συντηρηθούν τα σημερινά επίπεδα κατανάλωσης στον κόσμο.
Ένα «καμπανάκι» για την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου
Η Fyfe Strachan της Earthsight, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού αφιερωμένου στην αποκάλυψη περιβαλλοντικού εγκλήματος, λέει ότι η έκθεση πρέπει να λειτουργήσει ως «καμπανάκι».
«Το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να ενεργήσει επειγόντως για να ενισχύσει και να εφαρμόσει τον Νόμο για το Περιβάλλον, ώστε να προστατεύσει τα εναπομείναντα δάση του κόσμου αντιμετωπίζοντας τον ρόλο που παίζει η βρετανική κατανάλωση στην καταστροφή τους», προσθέτει.
Ο Νόμος για το Περιβάλλον του 2021 αποτελεί ορόσημο και αποσκοπεί στον καθαρισμό του αέρα της χώρας, στην αποκατάσταση φυσικών οικοτόπων, στην αύξηση της βιοποικιλότητας, στη μείωση των αποβλήτων και στην «καλύτερη αξιοποίηση» των πόρων της χώρας. Τέθηκε σε ισχύ επί κυβέρνησης Τζόνσον και δεσμεύει νομικά το Ηνωμένο Βασίλειο να σταματήσει τη μείωση των ειδών έως το 2030.
Ωστόσο, ο βρετανικός τραπεζικός τομέας έχει διοχετεύσει πάνω από 1 δισ. λίρες (περίπου 1,14 δισ. ευρώ) σε εταιρείες με «κίνδυνο για τα δάση» παγκοσμίως από τη COP26. Ειδικοί στη Global Witness λένε ότι αυτό υπονομεύει τις δεσμεύσεις της χώρας κατά της αποψίλωσης.
Πρόσφατη ανάλυση από το Energy & Climate Intelligence Unit (ECIU) διαπίστωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο υστερεί επίσης έναντι των στόχων δενδροφύτευσης, προειδοποιώντας ότι η χώρα μπορεί να χάσει το «κρίσιμο παράθυρο» για τη δημιουργία δασών που απαιτείται για την επίτευξη των στόχων της για το κλίμα και τη φύση.
Ένας εκπρόσωπος του DEFRA είπε στο Euronews Green ότι η δενδροφύτευση βρίσκεται πλέον στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 20 ετών, αλλά δεν απάντησε άμεσα στους ισχυρισμούς ότι υπολείπεται των στόχων.
«Τα παγκόσμια δάση οδηγούνται σε κατάρρευση από τη βιομηχανική παραγωγή τροφίμων, κάτι που, σύμφωνα με την έκθεση της βρετανικής κυβέρνησης, θέτει σε κίνδυνο την εθνική μας ασφάλεια», λέει η Gemma Hoskins από την κλιματική οργάνωση Mighty Earth.
«Οι καθυστερήσεις σε έναν στιβαρό νομοθετικό μηχανισμό είναι πλέον απαράδεκτες, δεδομένου όσων, σύμφωνα με την έκθεση, αναμένεται να ακολουθήσουν. Πρέπει να υπάρξει ένα σαφές και επείγον σχέδιο για να διατηρηθούν τα δάση όρθια και να τερματιστεί η κατανάλωση που οδηγεί σε αποψίλωση στο Ηνωμένο Βασίλειο.»
Η ΜΚΟ Forest Coalition καλεί την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου να εφαρμόσει το Παράρτημα 17 του Νόμου για το Περιβάλλον, το οποίο θα απαγορεύσει τη χρήση εμπορευμάτων που καλλιεργήθηκαν σε παράνομα αποψιλωμένη γη, και να πάει ακόμη παραπέρα τερματίζοντας τις εισαγωγές εμπορευμάτων που προέρχονται από κάθε αποψιλωμένη γη.
Πώς συγκρίνεται η Ευρώπη;
Καμία χώρα στον κόσμο δεν είναι απρόσβλητη από τις επιπτώσεις της απώλειας βιοποικιλότητας, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης, που είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος του πλανήτη.
Αν και είναι μία από τις περιοχές με τη μικρότερη επισιτιστική ανασφάλεια στον κόσμο, η κλιματική αλλαγή έχει ήδη αυξήσει τον κίνδυνο για περίπου 12 εκατομμύρια Ευρωπαίους.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο λέει ότι το ένα τρίτο της ΕΕ βιώνει επίσης υδατική πίεση όλον τον χρόνο. Επαρκή επίπεδα ποσότητας και ποιότητας νερού είναι καθοριστικής σημασίας για την επισιτιστική ασφάλεια, καθώς ο αγροτικός τομέας αντιστοιχεί σε περίπου 30% της ετήσιας απόληψης νερού.
Όπως και το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ευρώπη βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εισαγωγές τροφίμων όπως καλαμπόκι, ρύζι, σιτάρι, κακάο, καφέ και σόγια. Πολλά από αυτά τα τρόφιμα προέρχονται από χώρες ευάλωτες στο κλίμα, που διαθέτουν περιορισμένους πόρους για να προσαρμοστούν στην περιβαλλοντική υποβάθμιση που προκαλεί ο άνθρωπος.
Η κατανάλωση της ΕΕ αντιστοιχεί σήμερα σε περίπου 10% της παγκόσμιας αποψίλωσης, η οποία οφείλεται κυρίως στο φοινικέλαιο και στη σόγια (που χρησιμοποιείται κυρίως ως ζωοτροφή).