Η πτώση αυτή αντικατοπτρίζεται στον μειωμένο ρόλο του άνθρακα στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, που πλέον περιορίζεται στο 12% σε επίπεδο ΕΕ
Η παραγωγή άνθρακα στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2024 υποχώρησε στα 242 εκατομμύρια τόνους, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat. Πρόκειται για μείωση 12% σε σχέση με το 2023, συνεχίζοντας την πτωτική τάση που είχε καταγραφεί και την προηγούμενη χρονιά.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η κατανάλωση άνθρακα επίσης έφτασε σε ιστορικό χαμηλό πέρυσι, σε λίγο πάνω από 306 εκατομμύρια τόνους. Η πτώση αυτή αντικατοπτρίζεται στον μειωμένο ρόλο του άνθρακα στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, που πλέον περιορίζεται στο 12% σε επίπεδο ΕΕ.
Ενώ τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν σταματήσει πλήρως την παραγωγή άνθρακα, η Βουλγαρία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Ρουμανία και η Σλοβενία εξακολουθούν να εξορύσσουν τον ιδιαίτερα ρυπογόνο καφέ λιγνίτη.
Ο καφέ λιγνίτης είναι ο πιο βρώμικος και λιγότερο αποδοτικός τύπος άνθρακα, καθώς έχει χαμηλότερη καθαρότητα από τον «μαύρο» ή σκληρό άνθρακα και απαιτεί μεγαλύτερες ποσότητες για την παραγωγή της ίδιας ενέργειας, με αποτέλεσμα να ρυπαίνει περισσότερο.
Κατανάλωση: Ποια κράτη μέλη της ΕΕ εξακολουθούν να χρησιμοποιούν καφέ λιγνίτη;
Όσον αφορά την κατανάλωση άνθρακα, η κατανάλωση καφέ λιγνίτη παραμένει διπλάσια σε σχέση με τον σκληρό άνθρακα (περίπου 200 εκατ. τόνοι έναντι 110 εκατ. τόνων).
Έντεκα κράτη μέλη — μεταξύ αυτών η Ισπανία, η Ιταλία, η Ιρλανδία, η Φινλανδία, η Σουηδία και η Πορτογαλία — καθώς και η Νορβηγία και η Μολδαβία φαίνεται πως έχουν σταδιακά καταργήσει τη χρήση του.
Αντιθέτως, η Γερμανία συνεχίζει να καίει μεγάλες ποσότητες — 92 εκατομμύρια τόνους το 2024 — περισσότερους από κάθε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ και σχεδόν περισσότερους από όλες τις χώρες που συνορεύουν με την ΕΕ.
Πότε αναμένεται η Γερμανία, η Πολωνία, η Ελλάδα και άλλοι να σταματήσουν τη χρήση άνθρακα;
Η Γερμανία έχει προγραμματίσει την κατάργηση του σκληρού άνθρακα έως το 2036 και του καφέ λιγνίτη έως το 2038, ενώ η Πολωνία σχεδιάζει να συνεχίσει να χρησιμοποιεί άνθρακα μέχρι το 2049.
Χώρες όπως η Τσεχία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία έχουν προτείνει σχέδια για τον τερματισμό της χρήσης άνθρακα μέσα στη δεκαετία του 2030, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουν ληφθεί νομικά δεσμευτικές αποφάσεις, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος. Η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία θα μπορούσαν να το πετύχουν μέχρι το 2030, σύμφωνα με τον ίδιο φορέα.
Η Ελλάδα ενδέχεται να κινηθεί ακόμα νωρίτερα, σύμφωνα με ένα νέο οδικό χάρτη που στοχεύει στην κατάργηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα έως το 2028.
Η Αθήνα σκοπεύει να επενδύσει «δισεκατομμύρια ευρώ σε περιοχές που εξαρτώνται από τον άνθρακα, ώστε να βοηθηθούν να ανασυγκροτηθούν καλύτερα και πιο πράσινα», σε μια διαδικασία μετάβασης που υποστηρίζεται από την Παγκόσμια Τράπεζα.
Άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη σταματήσει τη χρήση άνθρακα για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας — όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο, η Αυστρία, η Σουηδία και η Ιρλανδία, σύμφωνα με την οργάνωση Beyond Fossil Fuels — αν και κάποιες από αυτές ίσως εξακολουθούν να τον χρησιμοποιούν περιορισμένα για άλλες χρήσεις, όπως η θέρμανση.
Η διακοπή προμηθειών ρωσικού σκληρού άνθρακα μετά το εμπάργκο του 2022
Ο πόλεμος στην Ουκρανία προκάλεσε σημαντικές αλλαγές στους βασικούς προμηθευτές άνθρακα της ΕΕ.
Οι εισαγωγές ρωσικού σκληρού άνθρακα κατέρρευσαν κατά 98% μεταξύ 2021 και 2023, λόγω του εμπάργκο της ΕΕ στο σκληρό άνθρακα από τη Ρωσία.
Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat (2023) δείχνουν ότι το 90% των εισαγωγών σκληρού άνθρακα στην ΕΕ προέρχεται από μόλις πέντε χώρες: την Αυστραλία και τις ΗΠΑ (κυρίως), την Κολομβία, τη Νότια Αφρική και το Καζακστάν.
Περίπου το 67% του μαύρου άνθρακα που χρησιμοποιείται στην ΕΕ είναι εισαγόμενο.