Οι φειδωλοί της ΕΕ συγκεντρώθηκαν στο Βερολίνο για να πιέσουν για περικοπές, αλλά παραμένουν διχασμένοι στο ύψος τους καθώς οι συνομιλίες για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό μπαίνουν σε κρίσιμη φάση
Η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία, η Φινλανδία, η Ολλανδία και η Σουηδία επιδιώκουν να μειώσουν τον προτεινόμενο από την ΕΕ μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό για την περίοδο 2027–2034, χωρίς όμως να έχουν ακόμη συμφωνήσει στο ύψος της περικοπής.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υποδέχθηκε την Πέμπτη στο Βερολίνο τους ηγέτες της Φινλανδίας, της Αυστρίας και της Δανίας σε γεύμα εργασίας με θέμα τις περικοπές στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ. Οι πρωθυπουργοί της Ολλανδίας και της Σουηδίας συμμετείχαν μέσω τηλεδιάσκεψης.
Η συνάντηση της λεγόμενης ομάδας των «φειδωλών» — των κρατών-μελών με μεγάλες καθαρές εισφορές στον προϋπολογισμό της ΕΕ — στόχευε στην επιβεβαίωση του κοινού τους αιτήματος για μείωση του συνολικού μεγέθους του προϋπολογισμού. Ωστόσο, για άλλη μια φορά δεν κατέληξαν σε συγκεκριμένο ποσό.
«Θα συνεχίσουμε να χειριζόμαστε το θέμα με τον ίδιο τρόπο ως ομάδα. Συμφωνήσαμε σήμερα σε αυτό, επειδή έχουμε κοινό συμφέρον να υπερασπιζόμαστε τον ρεαλισμό και τις μεταρρυθμίσεις σε αυτές τις διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο Μερτς σε συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε.
«Χρηματοδοτούμε περίπου το 40% του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Αυτό σημαίνει ότι είμαστε, τρόπον τινά, η ομάδα των μεγάλων συνεισφερόντων στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό», πρόσθεσε.
Αντίπαλα στρατόπεδα
Τον Ιούλιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε προϋπολογισμό της ΕΕ ύψους 2 τρισ. ευρώ, ο οποίος βρίσκεται πλέον υπό διαπραγμάτευση μεταξύ των 27 κρατών-μελών. Έχουν διαμορφωθεί δύο στρατόπεδα.
Οι «Φίλοι της Συνοχής» επιδιώκουν να προστατεύσουν τη γεωργία, την αλιεία και τα περιφερειακά κονδύλια, τα οποία η πρόταση της Επιτροπής μειώνει σε σχέση με τον τρέχοντα προϋπολογισμό. Η ομάδα περιλαμβάνει 17 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων την Ισπανία, την Ιταλία, την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Πορτογαλία.
Το στρατόπεδο των «φειδωλών» θέλει να μειωθεί σημαντικά ο συνολικός προϋπολογισμός και να ανακατευθυνθεί η δαπάνη προς προτεραιότητες όπως η ανταγωνιστικότητα και η άμυνα. Τα μέλη του ολοένα και περισσότερο αυτοπροσδιορίζονται ως «εκσυγχρονιστές».
Τον Ιούνιο, η Κύπρος, η οποία εκείνη την περίοδο προήδρευε των συζητήσεων των κρατών-μελών, παρουσίασε συμβιβαστική πρόταση που προέβλεπε περικοπή 32,8 δισ. ευρώ, εστιάζοντας σε προγράμματα που προτιμούν οι «εκσυγχρονιστές».
«Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός πρέπει να δίνει προτεραιότητα στην ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια. Χρειαζόμαστε επίσης, όπως μόλις είπε ο καγκελάριος, να χτίσουμε μια ισχυρότερη οικονομία», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν.
Ζήτησε έναν ευρωπαϊκό προϋπολογισμό «υπεύθυνο και κατανοητό για τους πολίτες μας».
Απαιτείται νέα πρόταση
Η Κύπρος παραδοσιακά ανήκει στο στρατόπεδο των Φίλων της Συνοχής, αλλά δεν υπέγραψε την επιστολή της ομάδας τον Μάιο, σεβόμενη την ουδετερότητα που αναμένεται από την εκ περιτροπής προεδρία. Ωστόσο, για τους φειδωλούς η κυπριακή πρόταση συμβιβασμού απείχε πολύ από μια πραγματική μέση λύση.
Υποστηρίζουν ότι η πρόταση της Επιτροπής θα αυξήσει τον προϋπολογισμό έως και κατά 60% σε μια συγκυρία όπου τα εθνικά δημόσια οικονομικά πιέζονται ήδη από την άνοδο των αμυντικών δαπανών και τη στήριξη προς την Ουκρανία.
Η Ιρλανδία, που προεδρεύει πλέον των διαπραγματεύσεων, πρέπει να παρουσιάσει νέα συμβιβαστική πρόταση πριν από τη σύνοδο κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στα μέσα Οκτωβρίου – τον βασικό στόχο της επίδειξης ενότητας της Πέμπτης.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα πραγματοποιεί επίσης περιοδεία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για να συζητήσει τον προϋπολογισμό, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους.
Καθώς το 2027 αναμένεται να είναι χρονιά μεγάλων εκλογικών αναμετρήσεων σε αρκετά κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία, η Φινλανδία, η Ελλάδα, η Ισπανία, η Σλοβακία και η Εσθονία, οι ηγέτες της ΕΕ δέχονται πιέσεις να καταλήξουν σε συμφωνία πριν ξεκινήσουν οι προεκλογικές εκστρατείες.
Ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας Πέτερι Όρπο επανέλαβε τη δέσμευσή του για επίτευξη συμφωνίας μέχρι το τέλος της χρονιάς, αλλά «όχι με κάθε κόστος».
«Δεν είμαστε τσιγκούνηδες, αλλά κατανομές όπως αυτές που προτείνει η Επιτροπή είναι απλώς εκτός πνεύματος της εποχής. Θέλουμε έναν ευρωπαϊκό προϋπολογισμό ανάλογο με τις φιλοδοξίες μας για μια κυρίαρχη και ισχυρή Ευρώπη», είπε ο Μερτς.
Χωρίς συμφωνία για το ποσό
Παρότι οι φειδωλές χώρες συμφωνούν σε γενικές γραμμές στην ανάγκη για περικοπές, δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε κοινό στόχο για το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού ούτε για το βάθος των περικοπών στην πρόταση της Επιτροπής.
Ο εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης Στέφαν Κορνέλιους δήλωσε στην εφημερίδα Die Zeit ότι το Βερολίνο επιδιώκει τη μείωση του συνολικού προϋπολογισμού της ΕΕ στα 1,6 τρισ. ευρώ – περίπου 400 δισ. ευρώ κάτω από την πρόταση της Επιτροπής.
Άλλες κυβερνήσεις έχουν επικεντρωθεί στις εθνικές τους συνεισφορές αντί στον συνολικό προϋπολογισμό. Η ολλανδική κυβέρνηση ανέφερε στο κοινοβούλιο ότι θέλει να διασφαλίσει πως από το 2028 και μετά οι ολλανδικές εισφορές θα αυξηθούν κατά 1,6 δισ. ευρώ λιγότερο από ό,τι προβλέπεται σήμερα.
Η Σουηδία, από την οποία αναμένεται σκληρότερη στάση μετά τις επερχόμενες εκλογές, ζητά το ανώτατο όριο των εθνικών εισφορών να καθοριστεί στο 1% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος, έναντι 1,26% που προτείνει η Επιτροπή.
Η κοινή ανακοίνωση της ομάδας παραμένει ασαφής, αναφέροντας μόνο ότι η πρόταση της Επιτροπής για «σχεδόν 2 τρισ. ευρώ» πρέπει να μειωθεί «κατά αρκετές εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ» με ισορροπημένο τρόπο.
Οι διαφορές αυτές ενδέχεται τελικά να αποδυναμώσουν τη διαπραγματευτική ισχύ των φειδωλών: η ομάδα των πλούσιων καθαρών συνεισφερόντων παραδοσιακά ασκούσε σημαντική επιρροή στις συζητήσεις για τον προϋπολογισμό ακριβώς επειδή ενεργούσε ως ενιαίο μπλοκ.