Διαφήμιση

Εκτός της διαπραγματευτικής ομάδας της ΕΕ για την Ουκρανία η Κάγια Κάλας - Υπό αμφισβήτηση ο ρόλος της

Ύπατη Εκπρόσωπος Κάια Κάλας.
Ύπατη Εκπρόσωπος Kaja Kallas. -  Πνευματικά Δικαιώματα  Marius Burgelman/Copyright 2026 The AP. All rights reserved.
Πνευματικά Δικαιώματα Marius Burgelman/Copyright 2026 The AP. All rights reserved.
Από Jorge Liboreiro & Maïa de la Baume
Δημοσιεύθηκε
Μοιραστείτε το Σχόλια Ακολουθήστε τo Euronews στο Google
Μοιραστείτε το Close Button

Η κραυγαλέα «εκπαραθύρωση» της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ Κάγια Κάλας από τις ειρηνευτικές συνομιλίες Ουκρανίας-Ρωσίας έχει εγείρει δυσάρεστα ερωτήματα για τη σημασία της θέσης της. Αποφασιστική αλλά απομονωμένη, η Κάλας υπερασπίζεται τις θέσεις της

Από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντα της ως επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Κάγια Κάλας έχει αντιμετωπίσει ουκ ολίγες αποτυχίες, αποδοκιμασίες και προσβολές. Όμως αυτή τη φορά το πλήγμα ήταν ιδιαίτερα επώδυνο.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Την περασμένη εβδομάδα, η Κάγια Κάλας πέταξε στο Δουβλίνο για να συμμετάσχει στην άτυπη σύνοδο κορυφής των ηγετών των «27 και να παρουσιάσει με έμφαση την υποψηφιότητά της, ώστε να οριστεί ειδική ευρωπαϊκή απεσταλμένη για τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις με στόχο τον τερματισμό της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Διατύπωσε το επιχείρημά της προς τους ηγέτες ως κάτι αυτονόητο: «με επιλέξατε γι’ αυτόν τον ρόλο», είπε.

«Τον Ιούνιο 2024, υπήρξε απόφαση των ηγετών για το ποιος εκπροσωπεί την ΕΕ όταν πρόκειται για την ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική. Και είχε γίνει η συζήτηση ότι μέσα σε αυτά τα πέντε χρόνια θα υπάρξει διαπραγμάτευση με τους Ρώσους», τόνισε, αναφερόμενη στην επιλογή των προσώπων για τις κορυφαίες θέσεις στην ΕΕ στην αρχή της νομοθετικής περιόδου.

«Αν οι ηγέτες θέλουν να αλλάξουν αυτή τη συμφωνία, φυσικά μπορούν, επειδή είναι δική τους απόφαση, αλλά πιστεύω ότι θα έπρεπε να επικεντρώσουμε την ενέργειά μας στην ουσία».

Οι ηγέτες των «27» όμως δεν πείστηκαν και απέρριψαν ευθέως την πρότασή της. Σύμφωνα με άτομα που έχουν γνώση όσων διημείμφθησαν, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι υποστήριξε ότι από την Κάγια Κάλας λείπει το θεσμικό "βάρος" και αποθάρρυνε την υποψηφιότητά της.

Η σύνοδος κατέληξε σε μια διευρυμένη κοινή ευρωπαϊκή ομάδα για τις διαπραγματεύσεις, με συνολικά επτά εκπροσώπους. Και σε αυτούς δεν συμπεριλαμβανόταν η Κάγια Κάλας.

Σαν να μην έφτανε αυτό, τη θέση της ΕΕ μοιράζονται το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με υψηλόβαθμους αξιωματούχους από τα γραφεία των προέδρων Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αντίστοιχα. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (European External Action Service - EEAS), ο θεσμός που εποπτεύει η Κάγια Κάλας, μένει εκτός κάδρου.

Όταν ρωτήθηκαν για την απουσία της, ούτε ο Αντόνιο Κόστα ούτε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν την υπερασπίστηκαν.

Περιφρονημένη και παραγκωνισμένη, η Κάγια Κάλας βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με μια πολιτική πραγματικότητα στην οποία η ίδια, ως ύπατη εκπρόσωπος, στην οποία οι Συνθήκες αναθέτουν την άσκηση της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας της ΕΕ, αποκλείεται από την πιο καθοριστική διπλωματική διαδικασία που έχει βιώσει η ήπειρος μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

Πρόκειται για αντίφαση τόσο κραυγαλέα και βαθιά, που αμφισβητεί την ίδια την ουσία της θέσης της.

Ορισμένοι στις Βρυξέλλες θεωρούν πως ό,τι συνέβη στο Δουβλίνο είναι η φυσική συνέπεια σειράς λανθασμένων χειρισμών και "γκαφών" που έχουν καταστήσει την Κάλας ολοένα και πιο διχαστική – και ολοένα και πιο απομονωμένη – φιγούρα μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.

Ευρωπαίοι ηγέτες στο Δουβλίνο, Ιρλανδία.
Ευρωπαίοι ηγέτες στο Δουβλίνο, Ιρλανδία. European Union, 2026.

Η Κάγια Κάλας έχει προκαλέσει αντιδράσεις βγαίνοντας εκτός κειμένου σε ευαίσθητα ζητήματα, όπως η Κίνα και το Ισραήλ, και προωθώντας πρωτοβουλίες με ελάχιστη ή καθόλου προηγούμενη διαβούλευση με τις πρωτεύουσες, συμπεριλαμβανομένης μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων άμυνας, της οποίας η σύσταση ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή τον Σεπτέμβριο, μετά την αντίδραση της Ιταλίας, της Γαλλίας και άλλων κρατών μελών.

Η δυσαρέσκεια έχει τροφοδοτήσει αιτήματα για μεταρρυθμίσεις. Η Γερμανία, για παράδειγμα, έχει προτείνει να τεθεί η Κάγια Κάλας υπό την εποπτεία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά το πρότυπο της ιεραρχίας που υπάρχει στα εθνικά κυβερνητικά σχήματα ανάμεσα σε πρωθυπουργό και υπουργό Εξωτερικών.

Ανώτερος διπλωμάτης επισήμανε ότι η Κάλας αντιτίθεται σθεναρά στις απευθείας συνομιλίες με τη Ρωσία, για να αυτοπροταθεί στη συνέχεια ως ειδική απεσταλμένη υπέύθυνη να διαχειριστεί τη Μόσχα.

«Αν όντως μιλούσε με ανθρώπους και τους συμβουλευόταν, θα ήξερε πού θα οδηγούσαν οι δυναμικές», τόνισε ο συγκεκριμένος διπλωμάτης. «Τώρα, οι εξελίξεις την έχουν προσπεράσει».

«Στην ουσία δεν έχει άδικο», παραδέχθηκαν. «Έτσι κι αλλιώς, από αυτές τις συνομιλίες δεν θα προκύψει τίποτα. Δεν υπάρχει περίπτωση η Ρωσία να συμμετάσχει εποικοδομητικά».

Ένας δεύτερος διπλωμάτης ήταν εξίσου επικριτικός και είπε ότι η Κάγια Κάλας ήταν πολύ «αδέξια» στην παρέμβασή της στο Δουβλίνο, όπου δήλωσε ότι «οι Ρώσοι δεν με θέλουν» ως απεσταλμένη.

Ο διπλωμάτης αυτός θεωρεί ότι η Κάλας εξακολουθεί να λειτουργεί όπως όταν ήταν πρωθυπουργός της Εσθονίας. Τότε, οι ευθείες, σκληρές της θέσεις την είχαν κάνει πολιτικό "αστέρι" στην Ευρώπη. Στον τωρινό της ρόλο, όμως, μπορούν εύκολα να γυρίσουν μπούμερανγκ.

«Δεν ήταν η σωστή προσέγγιση. Έθεσε τον εαυτό της σε δύσκολη θέση. Έχει ακόμη στο μυαλό της το γεγονός ότι ήταν πρωθυπουργός και ξεχνά ότι ο ρόλος της είναι απλώς να συντονίζει τις θέσεις των υπουργών Εξωτερικών», είπε ο διπλωμάτης.

«Η δουλειά της είναι να βρίσκει τον κοινό παρονομαστή ανάμεσα στα κράτη μέλη».

Καταδικασμένη σε αποτυχία

Η προσπάθεια της ύπατης εκπροσώπου ήταν καταδικασμένη να αποτύχει για λόγους που υπερβαίνουν τις προσωπικότητες, το στυλ διοίκησης και το πολιτικό υπόβαθρο.

Ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έχει εξελιχθεί στο απόλυτο θέμα της πολιτικής ατζέντας. Άμυνα, ασφάλεια, εμπόριο, ενέργεια, χρηματοοικονομικά, τεχνολογία, κυρώσεις και διεύρυνση, όλα παίζονται στην Ουκρανία. Δισεκατομμύρια ευρώ έχουν χορηγηθεί σε δημοσιονομική, στρατιωτική και ανθρωπιστική στήριξη. Ο τρόπος με τον οποίο θα τελειώσει ο πόλεμος αναμένεται να καθορίσει την Ευρώπη για τις επόμενες γενιές.

Αυτό έχει ωθήσει τους ηγέτες να εμπλακούν σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό στη σύγκρουση, με αμέτρητες επισκέψεις στο Κίεβο και υψηλόβαθμες συναντήσεις. Η απόφαση των ηγετών της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου να δημιουργήσουν την «Συμμαχία των Προθύμων» συνοψίζει καλύτερα αυτή την προσωπική δέσμευση.

Η δέσμευσή τους όμως έχει λειτουργήσει σε βάρος των υπουργών Εξωτερικών, ροκανίζοντας τις αρμοδιότητές τους. Πολύ συχνά οι υπουργοί Εξωτερικών καταλήγουν να διαπληκτίζονται και να παζαρεύουν χωρίς να λαμβάνουν αποφάσεις, οι οποίες εντέλει λαμβάνονται από τους ηγέτες.

Στην πραγματικότητα, για τις ειρηνευτικές συνομιλίες, οι ηγέτες έχουν στηριχθεί στους εθνικούς συμβούλους ασφαλείας τους, που αποτελούν μέρος του στενού τους επιτελείου. Ακόμη και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει αναθέσει αυτό το έργο σε δύο προσωπικά επιλεγμένους απεσταλμένους, τον Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ, αντί στον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος, σε σύγκριση με τον Γουίτκοφ και τον Κούσνερ, κρατά πιο "σκληρή γραμμή" απέναντι στη Ρωσία.

Παρόμοια είναι και η μοίρα της Κάγια Κάλας, της οποίας ο τίτλος αντιστοιχεί σε εκείνον του Ρούμπιο.

Νωρίτερα φέτος, η Κάλας προώθησε έναν κατάλογο απαιτήσεων που, κατά τη γνώμη της, θα έπρεπε οι Ευρωπαίοι να θέσουν στη Ρωσία προς εκπλήρωση στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων.

Παρότι το έγγραφο ήταν εμπιστευτικό, η ύπατη εκπρόσωπος το επικαλέστηκε τόσες πολλές φορές, μεταξύ άλλων και στο Δουβλίνο την περασμένη εβδομάδα, που ουσιαστικά το έβγαλε στη δημοσιότητα. Ενώ οι υπουργοί Εξωτερικών το συζητούσαν διεξοδικά, οι ηγέτες δεν το αναγνώρισαν ποτέ και συνέχισαν τις διαβουλεύσεις τους αδιαφορώντας για την ύπαρξή του.

Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας.
Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας. European Union, 2026.

«Η πραγματικότητα είναι ότι κανένας υπουργός Εξωτερικών δεν έχει εδώ έναν προφανή ηγετικό ρόλο. Όχι επειδή οι υπουργοί Εξωτερικών είναι άσχετοι, αλλά επειδή οι αποφάσεις που διακυβεύονται ξεπερνούν κατά πολύ την παραδοσιακή εξωτερική πολιτική», είπε τρίτος διπλωμάτης.

«Πρόκειται, κυριολεκτικά, για ζήτημα των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων. Αυτοί είναι που μπορούν να διασφαλίσουν την πολιτική συνοχή σε διαφορετικούς τομείς και τελικά να αναλάβουν την ευθύνη για τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται».

Ένας τέταρτος διπλωμάτης το έθεσε πιο λακωνικά, λέγοντας ότι η Ευρώπη θα έπρεπε να επικεντρώσει την ενέργειά της στη διαμόρφωση μιας «συνεκτικής, ενιαίας θέσης» για τις διαπραγματεύσεις, αντί να παγιδεύεται σε «μη παραγωγικές συζητήσεις» γύρω από ονόματα.

Βεβαίως, η παρακμή του θεσμού της ύπατης εκπροσώπου είναι μια ιστορία που έχει γραφτεί πολλές φορές στο παρελθόν και ποτέ δεν αποδείχθηκε σωστή, τουλάχιστον όχι στο σύνολό της.

Η επικρατούσα άποψη αποδίδει την ευθύνη στη βυζαντινού τύπου αρχιτεκτονική των Συνθηκών της ΕΕ, οι οποίες προβλέπουν μια υψηλόβαθμη φιγούρα δεσμευμένη από την αρχή της ομοφωνίας, χωρίς να διαθέτει μέσα επιβολής, ως τη ρίζα του προβλήματος.

Ωστόσο, οι περισσότεροι διπλωμάτες συμφωνούν ότι ο τρόπος δουλειάς της Εσθονής πολιτικού είναι ένας ακόμα επιβαρυντικός παράγοντας. Η έλλειψη στήριξης από την Επιτροπή, όπου είναι αντιπρόεδρος, και από τα κράτη μέλη, των οποίων τις θέσεις υποτίθεται ότι εκπροσωπεί, την αφήνει εκτεθειμένη σε επιθέσεις. Όταν ξεσπούν αντιδράσεις, μένει μόνη της.

Εκτός Βρυξελλών, πάντως, η Κάγια Κάλας παραμένει δημοφιλής και οι ευθείες, χωρίς περιστροφές τοποθετήσεις της για τη Ρωσία συχνά επαινούνται και γίνονται viral στο διαδίκτυο. Το γεγονός ότι το Κρεμλίνο την αποστρέφεται ανοικτά χρησιμοποιείται από τους υπερασπιστές της ως επιχείρημα ότι κάνει εξαιρετική δουλειά.

Όταν ρωτήθηκε από το Euronews αν μετάνιωσε που προώθησε τόσο δυναμικά την υποψηφιότητά της ως ειδική απεσταλμένη, η Κάλας παρέμεινε ανυποχώρητη.

«Υπερασπίζομαι τα λόγια μου και είμαι έτοιμη να κάνω αυτή τη δουλειά», είπε, καλώντας τους ηγέτες να τηρήσουν τις Συνθήκες της ΕΕ με τον ίδιο τρόπο που τηρούν το κράτος δικαίου. Πρόσθεσε όμως: «Είναι επίσης μια μορφή ανακούφισης ότι δεν μιλάμε πια για το ποιος».

Μετάβαση στις συντομεύσεις προσβασιμότητας
Μοιραστείτε το Σχόλια Ακολουθήστε τo Euronews στο Google

Σχετικές ειδήσεις

«Σχήμα 3+2» και η ΕΕ: Συγκροτήθηκε η ομάδα της Ευρώπης για την ειρήνη στην Ουκρανία

Κάγια Κάλας: «Οι Ρώσοι δεν με θέλουν ως απεσταλμένη της ΕΕ για ειρηνευτικές συνομιλίες»

Εκτός της διαπραγματευτικής ομάδας της ΕΕ για την Ουκρανία η Κάγια Κάλας - Υπό αμφισβήτηση ο ρόλος της