Η παγκόσμια κρίση πετρελαίου εκτόξευσε βενζίνη και ντίζελ πάνω από 2,4 €/λίτρο και 2,5 €/λίτρο, όμως τα στοιχεία προσαρμοσμένα στο κόστος ζωής δείχνουν καλύτερα ποιες χώρες πιέζονται περισσότερο
Οι τιμές των καυσίμων ξεπέρασαν ξανά το όριο των 100 δολαρίων την Τρίτη, εν μέσω της συνεχιζόμενης παγκόσμιας κρίσης προσφοράς που πυροδότησαν τα πλήγματα στα στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ-ελ-Μαντέμπ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ οδηγήθηκαν σε νέο αδιέξοδο τον Αύγουστο, γεγονός που οδήγησε στην επανέναρξη των εχθροπραξιών, με το τελευταίο κύμα ιρανικών επιθέσεων να μειώνει τη διέλευση εμπορικών πλοίων από το Ορμούζ σε λιγότερα από 20 την ημέρα.
Επιπλέον, οι επιθέσεις των ανταρτών Χούθι, που υποστηρίζονται από το Ιράν, στην Υεμένη διαταράσσουν επίσης το εμπόριο γύρω από το Μπαμπ-ελ-Μαντέμπ, που στο παρελθόν λειτουργούσε ως κρίσιμη δικλίδα ασφαλείας μεταξύ Υεμένης, Ερυθραίας και Τζιμπουτί.
Με όλες αυτές τις ζωτικές εμπορικές οδούς να δέχονται επιθέσεις, η κρίση έχει χαρακτηριστεί ως «η μεγαλύτερη φυσική διαταραχή της προσφοράς στην ιστορία των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών». (πηγή στα Αγγλικά)
Πώς επηρεάζονται οι αντλίες βενζίνης και ντίζελ;
Την Τρίτη, η υψηλότερη τιμή βενζίνης στην Ευρώπη καταγράφηκε στην Ολλανδία, με μέσο όρο 2,43 €/λίτρο, και ακολούθησαν η Δανία με 2,35 €/λίτρο και η Φινλανδία με 2,32 €/λίτρο, σύμφωνα με τον ζωντανό δείκτη fuel-prices.eu/live. (πηγή στα Αγγλικά)
Πίεση δέχονται και οι Γάλλοι καταναλωτές (2,23 €/λίτρο), όπως και οι Έλληνες (2,20 €/λίτρο).
Οι οδηγοί ντίζελ όμως πλήττονται ακόμη περισσότερο. Στη Γαλλία, οι τιμές έφτασαν την Τρίτη τα 2,40 €/λίτρο, ενώ στην Ιταλία διαμορφώθηκαν στα 2,36 €/λίτρο.
Πρώτη στη λίστα είναι η Δανία, όπου το ντίζελ κοστίζει 2,52 €/λίτρο.
Για σύγκριση, η διαφορά αγγίζει σχεδόν το ένα ευρώ σε σχέση με τα 1,70 €/λίτρο της Βόρειας Μακεδονίας και τα 1,72 €/λίτρο της Ανδόρας.
Τι σημαίνουν οι τιμές σε όρους πραγματικής αγοραστικής δύναμης;
Η οικονομική εικόνα αλλάζει όταν οι τιμές των καυσίμων προσαρμόζονται στα πρότυπα αγοραστικής δύναμης (PPS), μια κοινή μονάδα αναφοράς νομίσματος (πηγή στα Αγγλικά)που εξαλείφει τις διαφορές στα επίπεδα τιμών, ώστε να είναι συγκρίσιμα τα οικονομικά δεδομένα μεταξύ χωρών.
Για να γίνει αυτή η σύγκριση, υπολογίσαμε το κόστος ενός ρεζερβουάρ 50 λίτρων, το αντιπαραβάλαμε με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ κάθε χώρας και το προσαρμόσαμε στις διαφορές αγοραστικής δύναμης. Όσο υψηλότερο είναι το ποσοστό, τόσο μεγαλύτερο είναι το κόστος γεμίσματος σε σχέση με την αγοραστική δύναμη της χώρας.
Τα Βαλκάνια δέχονται ξεκάθαρα το μεγαλύτερο πλήγμα, με τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη να βρίσκεται στην κορυφή της λίστας, σύμφωνα με εκτίμηση της Europe in Motion για ανεφοδιασμό 50 λίτρων.
Στην ΕΕ, η Ελλάδα είναι η χώρα όπου οι τιμές των καυσίμων πιέζουν περισσότερο τα πορτοφόλια, τόσο για τη βενζίνη όσο και για το ντίζελ.
Η διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου ασκεί πίεση και στα διυλιστήρια.
Η International Energy Agency (IEA) σημείωσε (πηγή στα Αγγλικά) ότι η παγκόσμια παραγωγή διυλιστηρίων τον Ιούλιο του 2026 ήταν σχεδόν πέντε εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα χαμηλότερη σε σχέση με τον Ιούλιο του 2025, δημιουργώντας φαινόμενο στενωπού στην αγορά διυλισμένων προϊόντων πετρελαίου.
Με τις προμήθειες αργού από τον Κόλπο διαταραγμένες, τα διυλιστήρια αναγκάζονται είτε να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές αργού είτε να πληρώσουν περισσότερο για να εξασφαλίσουν προμήθειες.
Ωστόσο, οι ποιότητες αργού δεν είναι πάντα εναλλάξιμες και η αντικατάσταση καθιερωμένων διαδρομών εφοδιασμού μπορεί να είναι δαπανηρή.
Την ίδια ώρα, οι διαταραχές επηρεάζουν και την προσφορά ήδη διυλισμένων προϊόντων, όπως το ντίζελ και το καύσιμο αεροσκαφών, ανεβάζοντας τα περιθώρια διύλισης και προσθέτοντας νέα πίεση στις τιμές των καυσίμων.
Άμεσες επιθέσεις με drones σε μεγάλα διυλιστήρια στη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν έχουν επιδεινώσει ακόμη περισσότερο την κατάσταση, με την παραγωγή να διακόπτεται ή να μειώνεται.
Φως στο τούνελ; Η κορύφωση των περιθωρίων διύλισης ντίζελ αναμένεται τον Οκτώβριο
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, με διυλιστήρια να πλήττονται σε ρωσικό έδαφος, αποτελεί ένα επιπλέον σοκ, σύμφωνα με την IEA. (πηγή στα Αγγλικά) Όχι τόσο λόγω των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου στην Ευρώπη, που έχουν περιοριστεί δραστικά, αλλά επειδή άλλοι μεγάλοι αγοραστές, όπως η Τουρκία και η Βραζιλία, αναγκάζονται να αναζητήσουν αλλού προμήθειες, ιδίως σε ντίζελ.
Ειδικοί της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που μίλησαν στο Euronews Business λένε ότι, με βάση τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για διυλισμένο ντίζελ του London Stock Exchange Group, αναμένουν το περιθώριο διύλισης για το ντίζελ να κορυφωθεί τον Οκτώβριο, ενώ «τα περιθώρια στη βενζίνη κορυφώθηκαν τον Αύγουστο».