Στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη τα κατοικίδια μένουν έξω από τα νοσοκομεία. Στο ευέλικτο μοντέλο του Σαο Ζοάο δεν έχουν καταγραφεί λοιμώξεις και η γιατρός που συνέταξε τον κανονισμό μιλά για υπερβολικό φόβο.
Από τις 9 Ιουλίου, το São João, ένα από τα δημόσια πανεπιστημιακά νοσοκομεία-σημεία αναφοράς στο πορτογαλικό σύστημα υγείας, ανοίγει τις πόρτες των θαλάμων σε επισκέψεις ζώων συντροφιάς.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το «Pets and Company» φέρνει κοντά διαφορετικούς επαγγελματίες του προγράμματος One Health São João (πηγή στα Πορτογαλικά), καθώς και της Μονάδας Πρόληψης και Ελέγχου Λοιμώξεων και Αντοχής στα Αντιμικροβιακά, αλλά και της υπηρεσίας Εξανθρωπισμού του νοσοκομείου. Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια στρατηγική που στοχεύει να σπάσει την απομόνωση και να μετριάσει την εξάντληση από παρατεταμένες νοσηλείες.
Το θεραπευτικό δυναμικό των ζώων απέχει πολύ από το να είναι μια πρόσφατη ανακάλυψη. Χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία τα χρησιμοποιούν ήδη από τον 19ο αιώνα σε ψυχιατρικές θεραπείες και για σωματικά προβλήματα ανθρώπων. Ο όρος «pet therapy» (θεραπεία με τη βοήθεια ζώων) καταγράφηκε επιστημονικά στη δεκαετία του 1960 από έναν Αμερικανό ψυχολόγο, ο οποίος ανακάλυψε τυχαία τις θεραπευτικές αρετές αυτών των παρεμβάσεων.
Στην Πορτογαλία, εκπαιδευμένοι και πιστοποιημένοι σκύλοι για συνεδρίες συναισθηματικής στήριξης δραστηριοποιούνται εδώ και αρκετά χρόνια σε νοσοκομεία, μεταξύ των οποίων και το São João, σε συνεργασία με κηδεμόνες συλλόγων.
Στις 30 Μαΐου 2023, μια ασθενής 77 ετών, που νοσηλευόταν στο Hospital de Cascais αναρρώνοντας από αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο, δέχτηκε επίσκεψη από τον δικό της σκύλο, σε μια συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στον εξωτερικό χώρο της μονάδας υγείας.
Αυτή η πρωτόγνωρη εμπειρία επεκτείνεται τώρα από το São João, μέσω ενός ολοκληρωμένου πρωτοκόλλου που δημιουργήθηκε από την αρχή, κάνει ένα βήμα παραπέρα και κατοχυρώνει την πρακτική της μεταφοράς ζώων συντροφιάς στον χώρο νοσηλείας, αναγνωρίζοντάς τα ως μέρος του οικογενειακού πυρήνα του ασθενούς και προσφέροντας σε όσους βρίσκονται για μεγάλο διάστημα μακριά από το σπίτι στιγμές παρηγοριάς, με διασφαλισμένες υγειονομικές συνθήκες.
Τι προβλέπει το πρωτόκολλο;
Οι επισκέψεις ζητούνται από τον επαγγελματία υγείας (γιατρό ή νοσηλευτή) που παρακολουθεί τους ασθενείς και είναι υπεύθυνος να εντοπίσει τις περιπτώσεις, χωρίς να είναι διαθέσιμες για όλους όσοι νοσηλεύονται. Πάντα γίνεται εξατομικευμένη στάθμιση κινδύνων και οφελών.
Αφού ενημερωθεί, η ομάδα που είναι υπεύθυνη για το πρόγραμμα αξιολογεί αν υπάρχει αυτή η ανάγκη σε κλινικό επίπεδο και αν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να προχωρήσει η επίσκεψη, ως προς τον έλεγχο των λοιμώξεων στον επιλεγμένο χώρο. Ρωτώνται επίσης οι υπόλοιποι ασθενείς αν αισθάνονται άνετα με την παρουσία ζώων.
Αφού δοθεί το πράσινο φως, η οικογένεια του ασθενούς υποχρεούται να προσκομίσει κτηνιατρική βεβαίωση που να αποδεικνύει ότι το ζώο έχει ενημερωμένο εμβολιασμό και αποπαρασίτωση, καθώς και συμπεριφορά συμβατή με τις απαιτήσεις που συνδέονται με την παραμονή σε νοσοκομειακούς χώρους.
«Οποιοσδήποτε επαγγελματίας, από τον φύλακα ασφαλείας μέχρι τον γιατρό ή τον νοσηλευτή, που διαπιστώνει ότι κάτι δεν είναι σύμφωνο με το πρωτόκολλο, μπορεί να διακόψει την επίσκεψη», δηλώνει στην Euronews η Filipa Ceia, εκπρόσωπος του Grupo One Health São João.
Αν το ζώο είναι «αγχωμένο» λόγω του «θορύβου της νοσηλευτικής μονάδας», αν παρουσιάζεται «επιθετικό» ή «ορατά βρόμικο», η επίσκεψη «διακόπτεται αμέσως», διευκρινίζει η λοιμωξιολόγος και κτηνίατρος.
Γίνονται δεκτά σκυλιά, γάτες και ακόμη και «πιο εξωτικά» είδη, υπό την προϋπόθεση ότι «τηρούνται όλες οι προϋποθέσεις», προσθέτει η Filipa Ceia. Όσο βρίσκεται σε νοσοκομειακό χώρο, το ζώο πρέπει να συνοδεύεται από ενήλικο.
Κάθε ασθενής μπορεί να απολαμβάνει αυτές τις συναντήσεις, διάρκειας μισής ώρας, ανά επτά ημέρες. Το σχέδιο δίνει προτεραιότητα σε όσους βρίσκονται σε τελικό στάδιο ή σε παρατεταμένη νοσηλεία.
Προς έκπληξη των υπευθύνων, οι άνδρες ασθενείς είναι εκείνοι που ζητούν πιο συχνά την παρουσία των τετράποδων στο νοσοκομείο, αν και το μικρό δείγμα δεν επιτρέπει οριστικά συμπεράσματα. «Πιθανότατα η ευαλωτότητα στους άρρωστους άνδρες είναι μεγαλύτερη. Αντιλαμβάνονται ότι υπάρχουν πράγματα με πολύ μεγάλη σημασία στη ζωή και θέλουν να τα έχουν κοντά τους κατά τη νοσηλεία», σημειώνει η Ceia.
Οφέλη για τον ασθενή και για το ζώο
Οι μελέτες που έχουν γίνει για παρεμβάσεις με εκπαιδευμένα ζώα δείχνουν ουσιαστικές βελτιώσεις στην κλινική κατάσταση των ασθενών: μειώνεται η αρτηριακή πίεση και αναστέλλεται η παραγωγή ορμονών που συνδέονται με το στρες και το άγχος. Όταν εμπλέκεται το οικιακό ζώο, υπάρχει «μεγαλύτερο όφελος», υπογραμμίζει η Filipa Ceia.
Η Euronews παρακολούθησε την επίσκεψη της Princesa, η οποία βρέθηκε για δεύτερη φορά μέσα σε 15 ημέρες στο São João για να ξεπληρώσει τη νοσταλγία του ιδιοκτήτη της, António, που νοσηλεύεται εδώ και τρεις μήνες. Η σκυλίτσα έφτασε στο νοσοκομείο με τη σύζυγο του ασθενούς, η οποία την οδήγησε με το λουρί μέχρι τη νοσηλευτική μονάδα.
Μόλις άνοιξε η πόρτα του ασανσέρ, η Princesa δεν μπόρεσε να συγκρατήσει τον ενθουσιασμό της και το ίδιο συνέβη με τον António.
«Η καρδιά χτύπησε πολύ από χαρά. Είναι σαν να είναι οικογένεια. Είναι σαν κόρη για μένα», εξομολογείται ο 65χρονος άνδρας που βρίσκεται σε αποκατάσταση λόγω δυσκολιών στην ισορροπία και στο βάδισμα.
Η διάγνωση δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, αλλά υπάρχει υποψία ότι πάσχει από μια σπάνια αιματολογική νόσο. Η επανένωση με τη σκυλίτσα, που του παραδόθηκε πριν από πέντε χρόνια μετά τη διάσωσή της από τον δρόμο, λειτουργεί ως βάλσαμο για την ψυχή.
«Νιώθω ότι θέλω να περπατήσω καλύτερα και όλα. Αυτό είναι η χαρά που έχει ένας άνθρωπος», λέει. Αυτές οι συναντήσεις φέρνουν «χαμόγελα, συνεργασία στη θεραπεία και ένα κίνητρο να φύγει κανείς από το νοσοκομείο», παρατηρεί η Filipa Ceia, επισημαίνοντας παράλληλα οφέλη για το ίδιο το ζώο και ακόμη και για τους επαγγελματίες υγείας.
«Υπολειμματικός κίνδυνος»
Η πρωτοβουλία ξεκίνησε στις αρχές Ιουλίου και, μέχρι στιγμής, δεν έχουν καταγραφεί οποιεσδήποτε λοιμώξεις.
Η ομάδα πίσω από το σχέδιο θέλει να αξιολογήσει το πρωτόκολλο σε επόμενη φάση, ώστε να διορθώσει τυχόν αδυναμίες. Λαμβάνοντας υπόψη τις διαδικασίες που έχουν υιοθετηθεί, ένα σενάριο «περιστατικών» θεωρείται πάντως «εξαιρετικά απίθανο», τονίζει η Filipa Ceia.
Στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη, οι κανόνες ελέγχου των λοιμώξεων και της δημόσιας υγείας είναι πιο αυστηροί. Δίνεται προτεραιότητα σε παρεμβάσεις με σκύλους υποστήριξης και οι επισκέψεις ιδιωτικών ζώων, όταν εγκρίνονται (συνήθως για ασθενείς σε παρηγορική φροντίδα), πραγματοποιούνται σε απομονωμένες υποδομές, κυρίως σε ανοιχτές αυλές ή σε κήπους που γειτνιάζουν με το κύριο κτίριο.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Hospital Sint-Trudo στο Sint-Truiden, στο Βέλγιο. Τον Ιούλιο του 2023, η μονάδα υγείας εγκαινίασε ένα περίπτερο (πηγή στα Πορτογαλικά) ανεξάρτητο από το κεντρικό κτίριο, αλλά συνδεδεμένο με το νοσοκομείο, ώστε οι ασθενείς τελικού σταδίου ή σε μακρές νοσηλείες να μπορούν να αλληλεπιδρούν με τα ζώα συντροφιάς τους. Η πρόσβαση (πηγή στα Πορτογαλικά) των τετράποδων γίνεται από έξω, μέσω μιας αυλής, και τους απαγορεύεται, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, η διέλευση μέσα από τον εσωτερικό χώρο του νοσοκομείου.
Αντί να υψώσει φυσικά εμπόδια με την κατασκευή δευτερευουσών δομών, το São João σχεδίασε ένα σύνολο κανόνων που, διατηρώντας την κλινική αυστηρότητα, εντάσσονται σε ένα ευέλικτο πρωτόκολλο, διαμορφωμένο βάσει επιστημονικών δεδομένων.
«Υπάρχει υπερβολικός φόβος για μετάδοση ζωονοσογόνων λοιμώξεων που στη συνέχεια δεν επιβεβαιώνεται στις μελέτες», υπογραμμίζει η Filipa Ceia. Στην πραγματικότητα, σημειώνει η λοιμωξιολόγος, «είναι πιο εύκολη η μετάδοση της πλειονότητας των ασθενειών από άνθρωπο σε άνθρωπο παρά από ζώο σε άνθρωπο».
«Εφόσον προσπαθούμε όσο γίνεται να διατηρείται η ασφάλεια και δεδομένου ότι ο ασθενής, όταν επιστρέψει στο σπίτι, θα ζει μαζί με το ζώο του, ο κίνδυνος είναι πραγματικά υπολειμματικός. Πρέπει να καταλάβουμε αν, για να μειώσουμε τον κίνδυνο, δεν στερούμε από τους ασθενείς το όφελος», συνεχίζει.
Η τόλμη του São João έγκειται όχι μόνο στην ισορροπία ανάμεσα στην ενσυναίσθηση και στον υγειονομικό έλεγχο, αλλά και στην αυτονομία και την ικανότητα να ανθρωποποιεί την περίθαλψη χωρίς να περιμένει τους νομοθέτες, σε αντίθεση με την Ιταλία, για παράδειγμα, όπου έγινε βήμα μπροστά ύστερα από διατάγματα περιφερειακών κυβερνήσεων.
