Για την Ευρώπη, τα μεγάλα ερωτήματα είναι οι δασμοί και η Ουκρανία, όπου ο Τραμπ εξακολουθεί να διατηρεί μεγάλο μέρος της ισχύος του
Μία από τις πιο βαριές ήττες της πολιτικής του καριέρας υπέστη ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς, σε μια ψηφοφορία που μετατράπηκε σε ετυμηγορία για την προεδρία του.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Έως τις 10:05 (τοπική ώρα CET), οι Δημοκρατικοί είχαν κερδίσει 228 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων, δέκα περισσότερες από τις 218 που απαιτούνται για την πλειοψηφία, έναντι 139 για τους Ρεπουμπλικανούς, ενώ δεκάδες αναμετρήσεις δεν είχαν ακόμη κριθεί.
Στη Γερουσία, οι Δημοκρατικοί πήραν 7 έδρες από τους Ρεπουμπλικανούς, μεταξύ άλλων σε Τέξας, Οχάιο, Κάνσας και Μέιν.
Βαριά έπεσαν στους ψηφοφόρους οι υψηλές τιμές. Περίπου τα δύο τρίτα δήλωσαν σε έρευνα την ημέρα των εκλογών ότι οι δασμοί του Τραμπ έβλαψαν την οικονομία.
Ο πρόεδρος είπε ότι θα αποδεχθεί τα αποτελέσματα, πρόσθεσε όμως: «Δεν το βλέπω ως πλήγμα για εμένα».
Διευκρίνισε επίσης ότι θα έκανε χρήση του δικαιώματος βέτο για να μπλοκάρει την ατζέντα των Δημοκρατικών, αναρτώντας φωτογραφία ενός κόκκινου καπέλου με τη λέξη «VETO» κεντημένη επάνω. Παράλληλα είπε στην εφημερίδα New York Times ότι είναι πρόθυμος να συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς.
Το ερώτημα πλέον είναι πόσο μπορεί ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών να αλλάξει πραγματικά τα δεδομένα για την Ευρώπη και τις αγορές.
Θα βάλει ένα Δημοκρατικό Κογκρέσο τέλος στην απειλή δασμών κατά της Ευρώπης;
Μάλλον όχι, καθώς οι δασμοί του Τραμπ δεν εξαρτώνται πλέον από το Κογκρέσο.
Αφού το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τον Φεβρουάριο τους έκτακτους δασμούς του, η κυβέρνηση τους υπήγαγε στο άρθρο 301 της αμερικανικής νομοθεσίας για το εμπόριο. Η διαδικασία αυτή επιτρέπει στον πρόεδρο να ενεργεί χωρίς ψηφοφορία από τα μέλη του Κογκρέσου.
Οι Δημοκρατικοί μπορούν να οργανώνουν ακροάσεις και να καθυστερούν τους διορισμούς του, δύσκολα όμως μπορούν να του αφαιρέσουν αυτή την εξουσία.
Ο Τζέιμς Σμιθ, οικονομολόγος ανεπτυγμένων αγορών στην ολλανδική τράπεζα ING, θεωρεί ότι ένα διχασμένο πολιτικά Ουάσινγκτον θα μπορούσε μάλιστα να ωθήσει τον πρόεδρο να στηριχθεί ακόμη περισσότερο σε αυτήν.
«Όπως και η εξωτερική πολιτική, το εμπόριο είναι μια ακόμη εξουσία που μπορεί να ασκήσει ο πρόεδρος μονομερώς, χωρίς το Κογκρέσο», ανέφερε ο Σμιθ σε σημείωμα πριν από την ψηφοφορία.
Δεν απέκλεισε νέους δασμούς με στόχο την Ευρώπη, οι οποίοι, όπως είπε, θα είχαν μεγάλη σημασία για τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ και για την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ.
Τι σημαίνει αυτό για την αμερικανική στήριξη προς την Ουκρανία;
Οι Δημοκρατικοί θα αναλάβουν την προεδρία των επιτροπών της Γερουσίας και θα αποφασίζουν ποιοι από τους υποψηφίους του Τραμπ θα εγκρίνονται, όταν το νέο Κογκρέσο αναλάβει καθήκοντα τον Ιανουάριο. Πολλοί από αυτούς θέλουν επίσης να εγκρίνουν νέα χρηματοδότηση για την Ουκρανία.
Δυσκολότερο είναι να διατεθούν αυτά τα χρήματα. Τα τελευταία δύο χρόνια, ο Λευκός Οίκος έχει ακυρώσει κονδύλια που είχαν ήδη εγκριθεί από το Κογκρέσο, κρατώντας τα αδιάθετα μέχρι το τέλος του δημοσιονομικού έτους, οπότε λήγουν.
«Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι ένα Δημοκρατικό Κογκρέσο θα μπορούσε να ενσωματώσει χρήματα για την Ουκρανία ή για αναπτυξιακή βοήθεια σε νόμο και ο πρόεδρος ενδέχεται να μην τα δαπανήσει», ανέφερε η Νεβάδα Τζόαν Λι, συνεργάτιδα πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (European Council on Foreign Relations - ECFR), σε σχολιασμό τον περασμένο μήνα.
Η συμβουλή της προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι να υπολογίζουν μόνο στα χρήματα που πράγματι φτάνουν.
«Οι Ευρωπαίοι πρέπει να αντιμετωπίζουν τα δεσμευμένα κονδύλια ως πρόθεση, όχι ως δέσμευση», είπε η Λι.
Πώς αντέδρασαν οι αγορές;
Ύστερα από ένα νευρικό ξεκίνημα, οι ευρωπαϊκές μετοχές γύρισαν σε άνοδο.
Έως τις 10:00 (τοπική ώρα CET), ο δείκτης Euro Stoxx 50 ενισχυόταν κατά 0,8% και ο γερμανικός DAX κατά 0,6%, ενώ ο ισπανικός IBEX 35 σημείωνε άνοδο 1,6%. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης στις ΗΠΑ επίσης ανέκαμψαν, με τα συμβόλαια στον S&P 500 να βρίσκονται κατά 0,2% υψηλότερα.
Τις μεγαλύτερες κερδισμένες ήταν οι τράπεζες, καθώς οι επενδυτές επέστρεψαν σε δανειστές που επικεντρώνονται στις εγχώριες αγορές τους. Η Deutsche Bank ανέβηκε 3,6%, η Intesa Sanpaolo 3,3%, η Commerzbank και η Société Générale 3,1% έκαστη, ενώ η Santander και η UniCredit κέρδισαν 3%.
Ισχυρή άνοδο σημείωσαν και οι εταιρείες καθαρής ενέργειας, που είχαν βρεθεί στο στόχαστρο της πολιτικής Τραμπ. Η δανέζικη εταιρεία ανάπτυξης αιολικών πάρκων Ørsted κέρδισε 7,3% και η κατασκευάστρια ανεμογεννητριών Vestas 5,2%.
Αντίθετα κινήθηκαν οι μετοχές άμυνας. Οι επενδυτές φοβούνται ότι ένα Δημοκρατικό Κογκρέσο μπορεί να φρενάρει την άνοδο των αμερικανικών στρατιωτικών δαπανών, την οποία έχει προωθήσει ο Τραμπ, ενώ πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες οπλικών συστημάτων πωλούν επίσης στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις.
Η BAE Systems υποχώρησε 5,2%, η Hensoldt 4,9%, η Thales 4,5%, η Saab 3,8%, η Rheinmetall 3,2%, η Dassault Aviation 2,8% και η Leonardo 2,7%.
Μεταξύ των μεγαλύτερων κερδισμένων βρέθηκαν τα πολύτιμα μέταλλα. Ο χρυσός ενισχύθηκε 2,7% στα 4.035 δολάρια η ουγγιά, πάνω ξανά από τα 4.000 δολάρια, και το ασήμι ανέβηκε 4% στα 51,76 δολάρια.
Το ευρώ κέρδισε 0,5% φτάνοντας στα 1,1247 δολάρια, καθώς το δολάριο υποχωρούσε έναντι άλλων βασικών νομισμάτων.
Άνοδο κατέγραψαν τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα. Η απόδοση του 10ετούς ομολόγου του αμερικανικού Δημοσίου υποχώρησε κατά 3,7 μονάδες βάσης στο 4,93%, η απόδοση του 2ετούς στο 4,61% και του 30ετούς στο 5,30%. Η απόδοση του γερμανικού 10ετούς Bund παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη στο 3,33%.
Το Bitcoin αυξήθηκε κατά 1,3% περίπου στα 78.300 δολάρια, ενώ το αργό Brent κινήθηκε κοντά στα 104 δολάρια το βαρέλι.
Είναι μια διχασμένη Ουάσινγκτον καλό νέο για τους επενδυτές;
Οι αγορές συνήθως το υποδέχονται θετικά. Όταν ο Λευκός Οίκος και το Κογκρέσο διαφωνούν, ψηφίζονται λιγότεροι μεγάλου βεληνεκούς νόμοι και αυτό σημαίνει λιγότερες εκπλήξεις.
Η ιστορία ευνοεί επίσης τους κατόχους ομολόγων. Στους τρεις μήνες μετά από προηγούμενες ενδιάμεσες εκλογές, οι αποδόσεις των 10ετών ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου έχουν υποχωρήσει κατά περίπου 20 με 25 μονάδες βάσης κατά μέσο όρο, σύμφωνα με τον Λούκα Μπιντέλι, επικεφαλής στρατηγικής επενδύσεων στην ελβετική ιδιωτική τράπεζα Lombard Odier (Lombard Odier).
«Πιστεύουμε ότι μια σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών θα ήταν ουδέτερη έως ελαφρώς θετική για τις δημοσιονομικές προοπτικές. Το Κογκρέσο θα μπορούσε να συγκρατήσει την επεκτατική ατζέντα του Τραμπ και μαζί με αυτήν το έλλειμμα», ανέφερε σε σχόλια μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ο αναλυτής αγορών της εταιρείας πληρωμών Ebury, Ντιέγκο Μπαρνουέβο.
Πιο επιφυλακτικός εμφανίζεται ο Εντ Γιαρντένι, πρόεδρος της εταιρείας ερευνών Yardeni Research.
«Η Wall Street παραδοσιακά καλωσορίζει το πολιτικό αδιέξοδο, επειδή μειώνει την πιθανότητα το Κογκρέσο να εγκρίνει ακραία νομοθεσία. Όμως αυτή τη φορά τα πράγματα μπορεί να είναι διαφορετικά», ανέφερε ο Γιαρντένι σε σημείωμα τη Δευτέρα.
Αυτό που τον ανησυχεί είναι το όριο χρέους, το νομικό πλαφόν στο πόσα μπορεί να δανειστεί η αμερικανική κυβέρνηση. Μια διχασμένη Ουάσινγκτον θα πρέπει και πάλι να συμφωνήσει στην αύξησή του και μια παρατεταμένη σύγκρουση γύρω από αυτό μπορεί να ωθήσει το κόστος δανεισμού προς τα πάνω αντί προς τα κάτω. Ο Μπαρνουέβο εκτιμά ότι το όριο θα γίνει δεσμευτικό κάποια στιγμή μέσα στο 2027.
Τι σημαίνει η εξέλιξη αυτή για το ευρώ;
Οι αναλυτές συναλλάγματος αμφιβάλλουν ότι οι εκλογές θα αλλάξουν πολλά σε βάθος χρόνου. Για το δολάριο, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα εξακολουθεί να μετρά περισσότερο από το Κογκρέσο.
«Το πράσινο νόμισμα συνεχίζει να αντιδρά κυρίως στην ιστορία της Fed, η οποία δεν θα πρέπει να αντιμετωπίσει άμεση και απευθείας επίδραση από το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών», ανέφεραν ο στρατηγικός αναλυτής συναλλάγματος της ING, Φραντσέσκο Πεζόλε, και οι συνάδελφοί του σε σημείωμα την Τρίτη.
Το ευρώ έχει επίσης τα δικά του προβλήματα. Οι τιμές της ενέργειας παραμένουν υψηλές, κυρίως λόγω του πολέμου με το Ιράν, η ING προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ θα παραμείνει γύρω στο 4% και οι επενδυτές ζητούν μεγαλύτερη απόδοση για να κρατούν γαλλικά κρατικά ομόλογα.
Το νέο Κογκρέσο αναλαμβάνει καθήκοντα τον Ιανουάριο. Μέχρι τότε, ο Τραμπ διατηρεί τις ρεπουμπλικανικές πλειοψηφίες και στα δύο σώματα και, ακόμη και μετά, η πένα του βέτο θα παραμείνει πάνω στο γραφείο του.