Οι αυξήσεις στις τιμές τροφίμων στην Ευρώπη ήταν φέτος συγκρατημένες, αλλά τα φρέσκα προϊόντα ακριβαίνουν: οι τιμές αυξήθηκαν 8% στη Γαλλία και οι διαταραχές στις προμήθειες αφήνουν άδεια ράφια στη νότια Ιταλία.
Στα τέλη Οκτωβρίου, όποιος μπήκε σε ένα σούπερ μάρκετ στη Νάπολη ή οπουδήποτε αλλού στη νότια Ιταλία, μπορεί να βρήκε το ράφι με τα φρούτα μισοάδειο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Για περίπου δύο εβδομάδες, οδηγοί φορτηγών, εξοργισμένοι με το κόστος του ντίζελ, μπλόκαραν δρόμους και λιμάνια σε ολόκληρη τη νότια Ιταλία.
Οι αποθήκες σταμάτησαν να φορτώνουν και τα ράφια με κρέας, φρέσκο γάλα, φρούτα και εμφιαλωμένο νερό στην Καμπανία, την Πούλια και την Καλαβρία άδειασαν, σε ορισμένα μικρά καταστήματα μέσα σε μία μόλις ημέρα.
Τον Οκτώβριο, τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα στην Ιταλία κόστιζαν 7,5% περισσότερο σε σχέση με έναν χρόνο πριν, από 5,5% τον Σεπτέμβριο, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της εθνικής στατιστικής υπηρεσίας Istat. Οι τιμές για το τυπικό καλάθι αγορών με τρόφιμα, είδη οικιακής χρήσης και προϊόντα προσωπικής φροντίδας αυξήθηκαν κατά 2,5%, από 1,5%.
Η Ιταλία αποτελεί ακραία περίπτωση. Δείχνει όμως κάτι που συμβαίνει σε όλη την Ευρώπη: μετά από μια ήσυχη χρονιά, τα εβδομαδιαία ψώνια αρχίζουν ξανά να ακριβαίνουν.
Στο προσκήνιο η ενέργεια, συγκρατημένα τα τρόφιμα
Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη έφτασε τον Οκτώβριο στο 4%, το υψηλότερο επίπεδο εδώ και πάνω από τρία χρόνια, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία που δημοσιοποίησε την Τετάρτη η Eurostat.
Κύριος μοχλός ήταν η ενέργεια. Τα καύσιμα, το ηλεκτρικό ρεύμα και η θέρμανση ήταν 20,8% ακριβότερα σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Οι τιμές των τροφίμων, σε σύγκριση με αυτό, έχουν αυξηθεί πολύ πιο αργά.
Οι τιμές για τρόφιμα, αλκοόλ και καπνό αυξήθηκαν κατά 1,6% στην ευρωζώνη τον Οκτώβριο σε σχέση με έναν χρόνο πριν. Στο σύνολο της ΕΕ, τα τρόφιμα και τα αναψυκτικά ήταν μόλις 0,6% ακριβότερα τον Σεπτέμβριο, τον τελευταίο μήνα για τον οποίο υπάρχουν στοιχεία για όλες τις χώρες.
Αν όμως κοιτάξει κανείς πιο προσεκτικά, η εικόνα είναι ανομοιόμορφη. Οι τιμές των επεξεργασμένων τροφίμων, του αλκοόλ και του καπνού αυξήθηκαν μόλις κατά 0,5% τον Οκτώβριο σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Οι τιμές των μη επεξεργασμένων τροφίμων, που περιλαμβάνουν προϊόντα όπως φρούτα, λαχανικά, κρέας και ψάρι, αυξήθηκαν κατά 4,6%, από 2,7% τον Αύγουστο.
«Η ενέργεια και τα τρόφιμα οδήγησαν την αύξηση των τιμών, ενώ ο δομικός πληθωρισμός παραμένει σε γενικές γραμμές σταθερός, παρά το συνεχιζόμενο ενεργειακό σοκ», ανέφερε σε σχόλιό του μέσω email ο επικεφαλής οικονομολόγος για την Ιταλία στην Oxford Economics, Νίκολα Νομπίλε.
Αυτό έχει λογική, αν σκεφτεί κανείς πώς φτάνουν τα τρόφιμα στα ράφια.
Τα τρακτέρ λειτουργούν με ντίζελ, τα θερμοκήπια χρειάζονται θέρμανση και σχεδόν όλα μεταφέρονται με φορτηγά.
Όταν αυτά τα κόστη εκτοξεύονται, τα φρέσκα προϊόντα, που δεν μπορούν να μείνουν σε αποθήκες για μήνες, είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένα.
Το ίδιο χάσμα στις μεγάλες οικονομίες
Στη Γαλλία, οι συνολικές τιμές τροφίμων αυξήθηκαν κατά 1,2% τον Οκτώβριο. Τα φρέσκα προϊόντα όμως ήταν 8% ακριβότερα σε σχέση με έναν χρόνο πριν, σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία INSEE, από 9,5% τον Σεπτέμβριο.
Στη Γερμανία, τα τρόφιμα ήταν μόλις 0,4% ακριβότερα. Στην Πορτογαλία, οι τιμές των μη επεξεργασμένων τροφίμων αυξήθηκαν κατά 3,7%, όσο και τον Σεπτέμβριο.
Στην Ισπανία, οι τιμές των τροφίμων συνέχισαν να αυξάνονται τον Οκτώβριο, αν και με πιο αργό ρυθμό από ό,τι έναν χρόνο πριν.
Στην κορυφή η Κύπρος, στον πάτο η Σουηδία
Τα στοιχεία του Σεπτεμβρίου, τα πιο πρόσφατα που καλύπτουν όλες τις χώρες της ΕΕ, δείχνουν πού έχουν πληγεί περισσότερο οι καταναλωτές.
Η Κύπρος κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση, με τα τρόφιμα και τα αναψυκτικά να είναι 4% ακριβότερα σε σχέση με έναν χρόνο πριν. Ακολούθησαν η Ισπανία με 2,7%, η Ρουμανία με 2,6%, η Μάλτα με 2,5% και η Πορτογαλία με 2,4%.
Εκτός ΕΕ, η Τουρκία είχε πολύ υψηλότερο ρυθμό, με τις τιμές των τροφίμων να αυξάνονται κατά 27,6% σε έναν χρόνο.
Σε 14 από τις 27 χώρες της ΕΕ, τα τρόφιμα και τα αναψυκτικά ήταν στην πραγματικότητα φθηνότερα από ό,τι έναν χρόνο πριν.
Η μεγαλύτερη πτώση καταγράφηκε στη Σουηδία, όπου οι τιμές μειώθηκαν κατά 6,3%. Αυτό ακολούθησε μείωση του ΦΠΑ. Η κυβέρνηση μείωσε στο μισό τον ΦΠΑ στα τρόφιμα, από 12% σε 6%, την 1η Απριλίου, και η μείωση θα ισχύει μέχρι το τέλος του 2027.
Και στη Λετονία, την Ουγγαρία και την Τσεχία οι τιμές των τροφίμων υποχώρησαν, μεταξύ 3,8% και 4,8%.
Πέντε χρόνια μετά, η Ανατολική Ευρώπη σηκώνει το μεγαλύτερο βάρος
Η μικρή σημερινή άνοδος έρχεται να προστεθεί σε μια πολύ μεγάλη προηγούμενη αύξηση.
Από τον Σεπτέμβριο του 2021, όταν οι τιμές της ενέργειας άρχισαν να εκτινάσσονται, τα τρόφιμα στην ΕΕ έχουν γίνει περίπου κατά ένα τρίτο ακριβότερα.
Στην Ουγγαρία, οι τιμές έχουν αυξηθεί πάνω από 50%. Στη Βουλγαρία, την Εσθονία και τη Ρουμανία, η αύξηση ξεπερνά ελαφρώς το 50%. Στο Λουξεμβούργο, τη Σουηδία και τη Γαλλία είναι πιο κοντά στο ένα τέταρτο.
Πολλές από τις χώρες με τις μεγαλύτερες αυξήσεις είναι επίσης εκείνες όπου τα τρόφιμα καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο ποσοστό της οικογενειακής δαπάνης. Για μια οικογένεια στο Βουκουρέστι ή τη Σόφια, μια αύξηση 2% στο ταμείο μπορεί επομένως να απορροφά μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού από ό,τι η ίδια αύξηση στο Λουξεμβούργο.
Οι οικονομολόγοι αναμένουν ότι ο συνολικός πληθωρισμός θα συνεχίσει να αυξάνεται.
Η Pantheon Macroeconomics εκτιμά ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα κορυφωθεί στο 4,5% τον Ιανουάριο και αναμένει ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα αυξήσει τα επιτόκια τον Δεκέμβριο.
Τα στοιχεία του Οκτωβρίου δείχνουν ότι οι αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων μπορεί να επιταχύνονται ακριβώς τη στιγμή που φτάνουν οι λογαριασμοί θέρμανσης του χειμώνα. Σε τμήματα της νότιας Ιταλίας, οι καταναλωτές το έχουν ήδη νιώσει.