Η προειδοποίηση έρχεται αφού σούπερ μάρκετ σε τουλάχιστον 12 ευρωπαϊκές χώρες δέχθηκαν κυβερνοεπιθέσεις τον Οκτώβριο και Νοέμβριο, με τη Γαλλία να πλήττεται περισσότερο.
Μετά τις πρόσφατες επιθέσεις σε ψυγεία σούπερ μάρκετ, οι οικιακές συσκευές μπορεί να είναι οι επόμενες, προειδοποίησε την Τρίτη ο επικεφαλής της κυβερνοασφάλειας της ΕΕ, καλώντας την Ευρώπη να επενδύσει περισσότερο για να αντιμετωπίσει τις αυξανόμενες ψηφιακές απειλές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η προειδοποίηση αυτή έρχεται καθώς η Ευρώπη έχει δεχθεί πολυάριθμα περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων τους τελευταίους μήνες, προκαλώντας ευρεία ανησυχία, όχι μόνο στις κυβερνήσεις αλλά και στο κοινό, για το πόσο ευάλωτη είναι η κοινωνία σε κυβερνοεπιθέσεις και πόσο προετοιμασμένη είναι η ήπειρος να αντιμετωπίσει μελλοντικές ψηφιακές απειλές.
«Η ασφάλεια δεν πρέπει και δεν μπορεί να είναι εκ των υστέρων σκέψη», δήλωσε στο AFP ο εκτελεστικός διευθυντής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Κυβερνοασφάλειας (ENISA) Γιούχαν Λεπασάρ.
«Σήμερα ήταν τα ψυγεία, αύριο μπορεί να είναι οι δρομολογητές, μεθαύριο μπορεί να είναι οι οικιακές συσκευές και ούτω καθεξής».
«Όλα τα περιστατικά μπορούν να αποφευχθούν και η κυβερνοασφάλεια δεν είναι φθηνή», είπε ο Λεπασάρ, προσθέτοντας ότι το ερώτημα είναι: «Είμαστε έτοιμοι να επενδύσουμε για να το πετύχουμε;».
«Όταν κοιτάζουμε το τοπίο των απειλών, η εικόνα δεν είναι τόσο ρόδινη», τόνισε ο Λεπασάρ.
Τα πρόσφατα περιστατικά κυμαίνονται από την ευπάθεια στην PHP, που οδήγησε πολλές κυβερνήσεις της ΕΕ να κατεβάσουν τους ιστότοπούς τους για να αποτρέψουν την εκμετάλλευσή της από χάκερ, έως το κύμα κυβερνοεπιθέσεων σε ψυγεία σούπερ μάρκετ και σε τράπεζες αίματος στη Γαλλία και σε οκτώ ακόμη χώρες, λόγω ευπαθειών σε απαρχαιωμένο λογισμικό.
Οι ψηφιακές απειλές εξελίσσονται και γίνονται πιο ορατές, εν μέρει χάρη στην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ), και πλέον απαιτούν από τους οργανισμούς να συμβαδίζουν με τις τελευταίες εξελίξεις στα μοντέλα ΤΝ σε μια μορφή ψηφιακής κούρσας εξοπλισμών.
«Οι πρόσφατες εξελίξεις όχι μόνο στα μοντέλα ΤΝ αιχμής, αλλά και στα περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων σε συστήματα ψύξης σε όλη την ΕΕ, υπογραμμίζουν τα επιχειρησιακά κενά και την ανάγκη για έγκαιρη ανταλλαγή πληροφοριών και συντονισμό», ανέφερε ο Λεπασάρ.
Η ENISA χαρακτηρίζει επίσης την ΤΝ «πολλαπλασιαστή ισχύος», διευρύνοντας και επιταχύνοντας την ικανότητα τόσο των χάκερ όσο και των εταιρειών που αμύνονται να εντοπίζουν ευπάθειες πιο γρήγορα.
«Τα δεδομένα που συνθέτουν οι ερευνητές δείχνουν ότι ο χρόνος μεταξύ εντοπισμού και μετατροπής μιας ευπάθειας σε όπλο πλησιάζει το μηδέν», αναφέρει η έκθεση, υπονοώντας ότι σύντομα οι εταιρείες μπορεί να μην έχουν καθόλου χρόνο να προστατευθούν από ευπάθειες μόλις τα συστήματα τίθενται σε λειτουργία.
Παράλληλα, η έκθεση σημειώνει ότι η ΤΝ αιχμής έχει τεράστιο αντίκτυπο στη διαχείριση ευπαθειών, μειώνοντας τους χρόνους αντίδρασης και επιδιόρθωσης, πράγμα που σημαίνει ότι οι εταιρείες μπορούν να χρησιμοποιούν την ΤΝ για να ελέγχουν προληπτικά τις ευπάθειες και να τις αντιμετωπίζουν πριν τις εκμεταλλευτούν οι χάκερ.
Πέρα από τη χρήση της ΤΝ ως εργαλείου από τους χάκερ για εντοπισμό ευπαθειών σε μεγάλη κλίμακα, η έκθεση επισημαίνει ότι η ΤΝ θα οξύνει ακόμη περισσότερο τα ήδη υπάρχοντα «όπλα» τους.
Για παράδειγμα, τα εργαλεία ΤΝ επιτρέπουν στους επιτιθέμενους να πραγματοποιούν ολοένα πιο πειστικές επιθέσεις phishing, χρησιμοποιώντας βίντεο, ήχο και μηνύματα deepfake για να εξαπατήσουν ανθρώπους και να «εισάγουν λανθασμένα δεδομένα στα συστήματα ώστε να διαταράξουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων».
Παράγοντες που τροφοδοτούν τις ψηφιακές απειλές
Η έκθεση διαπιστώνει ότι το 57,3% των περιστατικών κυβερνοεπιθέσεων το 2025 είχε ιδεολογικά κίνητρα, συνδεόμενα με γεωπολιτικά γεγονότα όπως ο πόλεμος επιθετικότητας της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, αν και τα περισσότερα είχαν περιορισμένο αντίκτυπο.
Παράλληλα, το 29,3% των περιστατικών είχε οικονομικά κίνητρα, με τα περιστατικά ransomware να παραμένουν ο πιο επιζήμιος τύπος επίθεσης για τις επιχειρήσεις. Η έκθεση προειδοποιεί ότι η ευκολία με την οποία οι εγκληματίες μοιράζονται εργαλεία ransomware και άλλο κακόβουλο λογισμικό «τροφοδοτεί ένα επαγγελματικό εγκληματικό οικοσύστημα».
Η ENISA σημειώνει επίσης ότι έχουν καταγραφεί επιθέσεις που μοιάζουν με εκείνες που οργανώνουν κρατικοί παράγοντες και στοχεύουν ευρωπαϊκές χώρες, με στόχο την πραγματοποίηση εκστρατειών κυβερνοκατασκοπείας, τη συλλογή πληροφοριών και την κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας.
Οι χάκερ-ακτιβιστές, αναφέρει η ENISA, κυριαρχούν στις αναφορές ως προς τον όγκο των επιθέσεων, με τις περισσότερες να είναι χαμηλής έντασης επιχειρήσεις κατανεμημένης άρνησης υπηρεσίας (DDoS).
Η αντίδραση της Ευρώπης
Η ΕΕ έχει θεσπίσει πληθώρα κανόνων για την κυβερνοασφάλεια ώστε να ενισχύσει την προστασία του μπλοκ, αλλά η ENISA υποστηρίζει ότι μπορούν να γίνουν περισσότερα και είναι δύσκολο να διαφωνήσει κανείς, δεδομένου του πρόσφατου κύματος περιστατικών.
Ο βασικός πυλώνας των κανόνων κυβερνοασφάλειας της Ευρώπης είναι η Οδηγία NIS2, που υποχρεώνει όλους τους οικονομικούς τομείς να θεσπίσουν ψηφιακές δικλίδες ασφαλείας για την προστασία κρίσιμων υποδομών. Ωστόσο, παρότι άρχισε να εφαρμόζεται τον Οκτώβριο του 2024, δεν έχει ενσωματωθεί ακόμη στην εθνική νομοθεσία όλων των κρατών μελών της ΕΕ.
Η πρόσφατη επίθεση σε ψυγεία σε εννέα χώρες της ΕΕ αποκάλυψε ότι υπάρχουν κενά στην κυβερνοασφάλεια ορισμένων οικονομικών τομέων και στον τρόπο με τον οποίο προσδιορίζουν τι θεωρείται κρίσιμη υποδομή.
Ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια επισημαίνουν ότι πολλές επιχειρήσεις, όπως τα σούπερ μάρκετ, αντιμετωπίζουν την κυβερνοασφάλεια με παραδοσιακό τρόπο, εστιάζοντας στην προστασία των οικονομικών συναλλαγών και αφήνοντας τη συνδεδεμένη υποδομή στα χέρια των συνεργείων συντήρησης, που έχουν διαφορετικούς προϋπολογισμούς και προτεραιότητες.
Υπάρχει επίσης το Cyber Resilience Act, που εγκρίθηκε το 2024 και θα εφαρμοστεί πλήρως τον Δεκέμβριο του 2027. Εισάγει υποχρεώσεις αναφοράς μέσω μιας ενιαίας διαδικτυακής πύλης, ώστε να επιταχυνθεί η ανταλλαγή πληροφοριών και ο συντονισμός.
Το Cyber Solidarity Act, που τέθηκε σε ισχύ τον Φεβρουάριο πέρυσι, ενίσχυσε την ικανότητα της ΕΕ να εντοπίζει, να προετοιμάζεται και να ανταποκρίνεται σε απειλές και περιστατικά κυβερνοασφάλειας, αναφέρει η ENISA, μέσω της δημιουργίας του European Cybersecurity Alert System, του Cybersecurity Emergency Mechanism και του EU Cybersecurity Reserve.
Η ευρωπαϊκή αντίδραση χρειάζεται περισσότερους ειδικούς στην ΤΝ
Παρότι το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο για την κυβερνοασφάλεια είναι εξαιρετικά πυκνό, το ζήτημα της στελέχωσης των «αμυνών» παραμένει έντονο, σύμφωνα με την ENISA.
Η έκθεση διαπιστώνει ότι σε όλους τους τομείς οι οργανισμοί δυσκολεύονται να προσελκύσουν και να διατηρήσουν ταλέντα στην κυβερνοασφάλεια. Παραπέμπει σε μελέτη NIS Investment του 2025, σύμφωνα με την οποία το 45% των οργανισμών που συμμετείχαν στην έρευνα αντιμετώπισαν δυσκολίες στο να βρουν επαγγελματίες με τις απαιτούμενες δεξιότητες κυβερνοασφάλειας.
Η έκθεση προειδοποιεί ότι αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα κενό δεξιοτήτων στην κυβερνοασφάλεια, δίνοντας πλεονέκτημα στους πιο εύπορους οργανισμούς όταν ανταγωνίζονται για μια προς το παρόν περιορισμένη δεξαμενή ταλέντου.
Η ENISA καλεί τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν την έλλειψη δεξιοτήτων, διευρύνοντας τις σχετικές δραστηριότητες και ενισχύοντας τα ευρωπαϊκά προγράμματα στον τομέα της κυβερνοασφάλειας.