Έκτακτη είδηση
This content is not available in your region

Διχάζουν οι νόμοι για την ομοφυλοφιλία στη Ρωσία

euronews_icons_loading
Διχάζουν οι νόμοι για την ομοφυλοφιλία στη Ρωσία
Μέγεθος Κειμένου Aa Aa

Ένας νέος νόμος στη Ρωσία απαγορεύει την προπαγάνδα υπέρ της ομοφυλοφιλίας. Aκτιβιστές υπέρ των γκέι υποστηρίζουν ότι στοχοποιήθηκαν. Άλλοι αναρωτιούνται, γιατί ο νόμος πέρασε λίγο πριν τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς.

Ο νόμος υπερψηφίστηκε από τη ρωσική Βουλή τον περασμένο Ιούνιο. Η Μάσα Γκέσεν, Ρωσοαμερικανίδα δημοσιογράφος, η οποία είναι γκέι και μεγαλώνει τρία παιδιά με τη σύντροφό της, θεωρεί πως ο νόμος βάζει την οικογένειά της στο στόχαστρο. Κι αν ο Πούτιν ισχυρίζεται πως στόχος είναι η διατήρηση των παραδοσιακών ρωσικών αξιών, η Γκέσεν λέει πως πίσω από τον νόμο κρύβεται ένας άλλος λόγος.

Όπως επισημαίνει, «είκοσι μήνες πριν, κοίταξε από το παράθυρό του και είδε τις πρώτες διαδηλώσεις. Δεν είδε εχθρούς να διαδηλώνουν κατά του καθεστώτος του, αλλά κατά της Ρωσίας. Δηλαδή ήταν ξένοι, ήταν οι άλλοι. Και οι ΛΟΑΔ είναι κατ‘εξοχήν ξένοι πράκτορες. Οι κατ‘εξοχήν “άλλοι”. Δεν έχει να κάνει με ομοφοβία. Είναι εν γένει ξενοφοβία. Όμως ποιος ενσαρκώνει καλύτερα την ξένη ή τη δυτική επιρροή από τους ΛΟΑΔ; Είμαστε ο πρώτος, αλλά όχι και ο μόνος στόχος. Αυτό θα εξαπλωθεί».

Ο όρος ΛΟΑΔ περιλαμβάνει τα λεσβιακά, ομοφυλόφιλα, αμφισεξουαλικά και διαφυλικά άτομα. Και η στοχοποίησή τους έδωσε αυτές τις εικόνες συγκρούσεων, όταν οι νόμοι ψηφίστηκαν αρχικά σε τοπικό κι έπειτα σε εθνικό επίπεδο. Νόμοι που καθιστούν παράνομη την υιοθεσία από γκέι ζευγάρια ή αναβαθμίζουν τη βλασφημία σε ποινικό αδίκημα.

Ακτιβιστές υπέρ των δικαιωμάτων των γκέι εφιστούν την προσοχή για την αύξηση των εγκλημάτων ή ακόμη και δολοφονιών μίσους σε κάποια σημεία της Ρωσίας.

Η δημοσιογράφος Έλενα Κοστιουτσένκο εργάζεται για τη Νόβαγια Γκαζέτα. Είναι η ακτιβίστρια που διοργάνωσε τη διαδήλωση με όνομα «Ημέρα Φιλιού». Μας περιγράφει τι έγινε εκείνη την ημέρα: «Έρχονται να μας χτυπήσουν. Πώς συμβαίνει αυτό; Πάμε μπροστά στη Δούμα και φιλιόμαστε. Προσπαθούν να μας χτυπήσουν και κάποιες φορές το πετυχαίνουν. Μας πετούν αντικείμενα. Την τελευταία φορά μας πέταξαν περιττώματα που είχαν βάλει μέσα σε προφυλακτικά. Συνήθως η αστυνομία κάθεται και παρακολουθεί και μας μαζεύει μόλις μας έχουν χτυπήσει. Λίγο ως πολύ, αυτό συμβαίνει».

Οι συγκεκριμένοι νόμοι έχουν προκαλέσει έντονη κριτική κατά του Πούτιν από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όμως στο πλευρό του Ρώσου προέδρου στέκεται η Ορθόδοξη Εκκλησία.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία υπέστη τόση πίεση επί Σοβιετικής Ένωσης, σήμερα προειδοποιεί πως ο γάμος μεταξύ ομοφύλων θα οδηγήσει στην Αποκάλυψη.

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Βσέβολοντ Τσάπλιν, «υπάρχει ελευθερία επιλογής. Όμως δεν υπάρχει ελευθερία, όταν η ομοφυλοφιλία επιβάλλεται σε παιδιά και ανηλίκους. Αυτό γίνεται μέσω του διαδικτύου, μέσω πολιτικής προπαγάνδας, μέσω πολιτικών δράσεων, μέσω του λόμπι των γκέι. Και δεν θέλουμε αυτά τα φαινόμενα να επιβάλλονται στα παιδιά μας ή τους ενηλίκους μέσω πολιτικών πιέσεων».

Κάποιοι λένε πως αυτά είναι επιχειρήματα ακραίων θρησκευτικών ομάδων. Και πως πυροδοτούν επιθέσεις κατά ομοφυλοφίλων.

Ο Λεονίντ Απρέλσκι, μέλος της θρησκευτικής ομάδας “Θέλημα Θεού”, παραδέχεται ότι η διαφωνία εξελίσσεται σε σύγκρουση. Όμως λέει και πως ο νόμος και η αστυνομία είναι στο πλάι τους.

«Χάρη στη νέα νομοθεσία, αν δούμε τώρα για παράδειγμα ομοφυλόφιλους να μοιράζουν στα παιδιά φυλλάδια με τις ιδέες τους, απλά καλούμε την αστυνομία», λέει ο Απρέλσκι.
Κι ο ιερέας Ντμίτρι Σμιρνόφ συμφωνεί: «Είναι δύσκολο να υποθέσουμε ότι η Βουλή απαρτίζεται από ηλίθιους. Αν λοιπόν υποθέσουμε ότι τους απασχολεί η θεσμοθέτηση τέτοιων νόμων και τους υπερψηφίζουν σχεδόν κατά 100%, τότε τους θεωρούν έγκυρους».

Τον Ιούνιο, εναντίον του νόμου για την απαγόρευση της προπαγάνδας υπέρ της ομοφυλοφιλίας δεν ψήφισε ούτε ένα βουλευτής. Λέγεται ότι το νόμο τον υποστηρίζει η μεγάλη πλειοψηφία των Ρώσων. Όμως 80% των Ρώσων ισχυρίζονται πως δεν γνωρίζουν κάποιον που να είναι γκέι.

Η κοινότητα των ΛΟΑΔ κρατούσε χαμηλό προφίλ, ακόμη και πριν την ψήφιση του νόμου. Ο ακτιβιστής Αντόν Κρασόβσκι υποστηρίζει πως αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί. Ο Κρασόβσκι ήταν τηλεπαρουσιαστής και τον Ιανουάριο αποκάλυψε στον αέρα πως ήταν ομοφυλόφιλος. Την επομένη έλαβε ένα sms: «Απολύεσαι».

Ο Κρασόβσκι επικαλείται τον Τολστόι, ο οποίος «είχε γράψει ένα κείμενο με τίτλο “Δεν μπορώ να παραμένω σιωπηλός”. Κι εγώ δεν μπορούσα να παραμείνω σιωπηλός. Νόμιζα πως στην τέταρτη θητεία του ο Πούτιν θα έκανε στρατηγικές αλλαγές για να βελτιώσει τη χώρα. Αντ’ αυτού, όλες οι σημαντικές στρατηγικές αλλαγές έγιναν για την υποβάθμιση της χώρας. Μέσα σε ένα χρόνο, κατά τη γνώμη μου, ο Πούτιν, ένας άνθρωπος που υποστήριζα, έγινε ένας άνθρωπος που δεν μπορώ και δεν πρόκειται να υποστηρίξω».

Σε λίγους μήνες η Ρωσία φιλοξενεί τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Ένα ζήτημα προσωπικής περηφάνιας για τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Οι εκκλήσεις των ακτιβιστών για μποϊκοτάζ έγιναν δεκτές με οργή από τους περισσότερους Ρώσους.

Ο βουλευτής του κόμματος Ενωμένη Ρωσία Ρόμπερτ Σλέγκελ λέει ότι οι νέοι νόμοι στηρίζουν τις παραδοσιακές αξίες και δεν οδηγούν σε ομοφοβικές διακρίσεις.
«Οι Ολυμπιακοί είναι ένα πολύ σημαντικό γεγονός για τη χώρα μας. Φυσικά, και στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχουν πολιτικοί που τους αποκαλούμε “αντιρώσους”. Γι‘αυτούς, κάτι ενδιαφέρον που γίνεται στη Ρωσία θα ήταν αγκάθι στα πλευρά τους. Και φυσικά δεν χάνουν ευκαιρία να στραφούν εναντίον μας», τονίζει ο Σλέγκελ.

Οι υπέρ του νόμου λένε πως έχουν ήδη δει τεράστιες αλλαγές από την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης – όταν η ομοφυλοφιλία θεωρείτο έγκλημα.

Και για την πολιτική αναλύτρια του Κάρνεγκι Μαρία Λίπμαν, ο Πούτιν εργάζεται για την οικοδόμηση μιας νέας ρωσικής ταυτότητας. Συντηρητικής αλλά και ισχυρής:
«Είναι απολύτως αδιανόητο η νομοθεσία να αλλάξει, να τροποποιηθεί, να αμβλυνθεί, οτιδήποτε. Ο πρόεδρος Πούτιν δεν είναι από αυτούς που κάμπτονται, ακριβώς το αντίθετο. Όσο υπάρχει πίεση, υπάρχει μια τάση να βγαίνεις μπροστά και να λες, “κανείς δεν έχει το δικαίωμα να το παίζει δάσκαλος ή να μας κάνει κήρυγμα”. Κι αυτός είναι κι ένας από τους πολλούς λόγους που ο Πούτιν είναι δημοφιλής. Επειδή μπορεί και αντιστέκεται στην πίεση από τη Δύση».

Με τον Πούτιν, λοιπόν, να αντιστέκεται στην εκ Δυσμών πίεση, η Δούμα φέρνει κι άλλους νόμους που προφυλάσσουν τις παραδοσιακές αξίες. Ένας από αυτούς τους νόμους προβλέπει την αφαίρεση της κηδεμονίας παιδιού από γονείς που δεν έχουν παραδοσιακό σεξουαλικό προσανατολισμό.

Η Μάσα, λοιπόν, δεν το ρισκάρει. Παίρνει τα παιδιά της στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για ακόμη μία φορά, εγκαταλείπει τη Ρωσία.

Κι όπως λέει, «είναι χάλια. Είναι παράλογο. Έφυγα στα δεκατρία μου από τη χώρα μου, επειδή δεν είχα θέση εκεί. Ένιωσα ότι τη διεκδίκησα όταν επέστρεψα εδώ στα είκοσί μου. Ήταν μια πολύ σημαντική ανακοίνωση και προς εμένα και προς τους γύρω μου. Ότι δηλαδή αυτό είναι το σπίτι μου και δεν πρόκειται να μου το πάρουν μέσω των αντισημιτικών τους νόμων. Λοιπόν, μου το ξαναπαίρνουν».

Περίπου 5% των Ρώσων υπολογίζεται πως είναι ομοφυλόφιλοι. Κάποιοι θα μείνουν και θα αγωνιστούν. Για κάποιους άλλους όμως, η μόνη λύση είναι ένα εισιτήριο εκτός της χώρας. Χωρίς επιστροφή.

Bonus interview: Maria Lipman, political analyst
Bonus interview: Masha Gessen, gay rights activist

Το euronews δεν είναι διαθέσιμο στον Internet Explorer. Ο συγκεκριμένος browser δεν είναι ενημερωμένος από την Microsoft και δεν ακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις. Χρησιμοποιήστε κάποιον άλλο φυλλομετρητή, όπως Edge, Safari, Google Chrome ή Mozilla Firefox.