Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή ενισχύει τις εκκλήσεις ώστε το Ηνωμένο Βασίλειο να ανοίξει νέες άδειες γεωτρήσεων στη Βόρεια Θάλασσα.
Πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν να εφαρμοστεί και στη Βόρεια Θάλασσα η λογική του Ντόναλντ Τραμπ «drill baby drill», καθώς ο πόλεμος κατά του Ιράν στέλνει στα ύψη τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ευρώπη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι ενεργειακές υποδομές έχουν μετατραπεί ταχύτατα σε βασικό στόχο πυραυλικών επιθέσεων, κάτι που σηματοδοτεί σημαντική κλιμάκωση της σύγκρουσης. Χθες (18 Μαρτίου) το Ιράν ανέφερε ότι δεξαμενές φυσικού αερίου και τμήματα διυλιστηρίου επλήγησαν στο South Pars, το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο και κυριότερη πηγή εγχώριας ενέργειας στο Ιράν.
Το Ιράν απάντησε εκτοξεύοντας πυραύλους κατά του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου του Κατάρ, του Ras Laffan, προκαλώντας διεθνή κατακραυγή και καταδίκη από γειτονικές χώρες. Η Σαουδική Αραβία δηλώνει ότι οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) έχουν διαλύσει κάθε ελπίδα επιστροφής στην κανονικότητα μετά το τέλος του πολέμου.
Τώρα, ο Τραμπ έχει δεσμευθεί ότι θα «ανατινάξει πλήρως» το συγκρότημα του South Pars, εάν η Τεχεράνη συνεχίσει να στοχοποιεί τις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου του Κατάρ, πυροδοτώντας φόβους για μια καταστροφική ανθρωπιστική κρίση.
Το Ιράν συνεχίζει να στοχοποιεί στρατηγικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ, ένα πέρασμα 38 χιλιομέτρων από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου.
Πόσο θα αυξηθούν οι ευρωπαϊκοί λογαριασμοί;
Μετά τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, οι παγκόσμιες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν την Τετάρτη, με το ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς TTF για τις τιμές φυσικού αερίου να διαπραγματεύεται σήμερα το πρωί αυξημένο κατά 24%.
Το Brent, το παγκόσμιο σημείο αναφοράς για τις τιμές του πετρελαίου, ανέβηκε κοντά στα 114 δολάρια (περίπου 99,48 ευρώ) το βαρέλι, από κάτω από 73 δολάρια (63,70 ευρώ) το βαρέλι την παραμονή του πολέμου.
Έρευνα της Transport & Environment διαπιστώνει ότι οι Ευρωπαίοι αναμένεται να πληρώνουν ένα «γεωπολιτικό καπέλο» ύψους 150 εκατ. ευρώ την ημέρα επιπλέον, όσο η τιμή του πετρελαίου παραμένει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Το 2022, όταν για τελευταία φορά οι τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν αυτό το όριο μετά τη γενικευμένη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι Ευρωπαίοι δαπάνησαν επιπλέον 55 δισ. ευρώ στα πρατήρια. Σε όλη την ΕΕ, στα μέσα του 2022, το ντίζελ είχε γίνει ακριβότερο κατά 45%, ενώ η βενζίνη κατά 36%.
Προς τα τέλη Ιουνίου 2022, οι τιμές βενζίνης και ντίζελ ξεπερνούσαν τα 2 ευρώ το λίτρο. Αυτό σήμαινε ότι οι οδηγοί ξόδευαν έως και 31 ευρώ περισσότερα για να γεμίσουν ένα ρεζερβουάρ 50 λίτρων σε σχέση με πριν από την κρίση.
Η ΕΕ σπεύδει να καταρτίσει έκτακτα μέτρα για να αμβλύνει την εκτόξευση των λογαριασμών ενέργειας σε όλη την ήπειρο, καθώς η μεγάλη εξάρτησή της από εισαγόμενο πετρέλαιο και φυσικό αέριο την καθιστά ευάλωτη στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο ειδικός σε θέματα προσωπικών οικονομικών Martin Lewis προειδοποίησε ότι, εάν οι υψηλές τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου διατηρηθούν για αρκετούς μήνες, οι λογαριασμοί ενέργειας των νοικοκυριών μπορεί να αυξηθούν έως και κατά 30%.
Είναι η εξόρυξη στη Βόρεια Θάλασσα η λύση;
Η ανησυχία για την εκτίναξη των λογαριασμών ενέργειας εν μέσω της κρίσης κόστους ζωής έχει ενισχύσει τις φωνές που ζητούν από το Ηνωμένο Βασίλειο να εντείνει την εξόρυξη στη Βόρεια Θάλασσα.
Πέρυσι, η βρετανική κυβέρνηση έθεσε τέλος στις άδειες νέων ερευνών, πράγμα που σημαίνει ότι οι εταιρείες δεν μπορούν πλέον να λάβουν άδεια για να αναζητήσουν νέα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου σε παρθένες περιοχές. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα υφιστάμενα έργα εξόρυξης έχουν σταματήσει.
Το Σάββατο 14 Μαρτίου, η βρετανική ταμπλόιντ Daily Express κυκλοφόρησε με πρωτοσέλιδο τίτλο «Get Drilling To Stop Soaring Bills». Το ίδιο μήνυμα επαναλήφθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με αρκετές δεξιές προσωπικότητες να προωθούν την ιδέα.
Ο Nigel Farage, επικεφαλής του κόμματος Reform UK, είναι από τις πλέον προβεβλημένες φωνές που καλούν την κυβέρνηση να ανακαλέσει την ιστορική αυτή απαγόρευση.
«Δεδομένου ότι το κρίσιμο απόθεμά μας σε φυσικό αέριο επαρκεί πλέον για μόλις δύο ημέρες και πόσο ευάλωτοι είμαστε – και με συζητήσεις για πιθανή επιβολή δελτίου ενέργειας αργότερα μέσα στη χρονιά – δεν είναι ώρα να αλλάξουμε πορεία;» ρώτησε ο Farage τους βουλευτές στις 18 Μαρτίου.
Ο πολιτικός κάλεσε τον πρωθυπουργό Sir Keir Starmer να καταργήσει την «υπερβολική φορολογία» στις εταιρείες έρευνας υδρογονανθράκων, να ανοίξει ξανά τις άδειες εξόρυξης στη Βόρεια Θάλασσα και να καταστήσει τη χώρα «αυτοδύναμη» σε φυσικό αέριο.
Ο Starmer απάντησε ότι το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα παραμείνουν μέρος του ενεργειακού μείγματος του Ηνωμένου Βασιλείου «για τα επόμενα χρόνια».
Ο υπουργός Ενέργειας Ed Miliband είχε προηγουμένως απορρίψει τα αιτήματα για περισσότερη εξόρυξη στη Βόρεια Θάλασσα, υποστηρίζοντας ότι ένα τέτοιο βήμα δεν θα «μείωνε ούτε κατά μία πεντάρα» τους λογαριασμούς των πολιτών.
Ανανεώσιμες πηγές έναντι πετρελαίου Βόρειας Θάλασσας: ποια επιλογή μειώνει περισσότερο τους λογαριασμούς ενέργειας;
Νέα ανάλυση του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης (πηγή στα Αγγλικά) δείχνει ότι ένα Ηνωμένο Βασίλειο που θα καλύπτει το σύνολο των ενεργειακών του αναγκών από ανανεώσιμες πηγές θα μπορούσε να εξοικονομεί για τα νοικοκυριά έως και 441 λίρες (510 ευρώ) τον χρόνο στους λογαριασμούς ενέργειας.
Αντίθετα, η μέγιστη δυνατή εκμετάλλευση πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βόρεια Θάλασσα θα εξοικονομούσε για τα νοικοκυριά μόλις 16 έως 82 λίρες (19 έως 95 ευρώ) τον χρόνο, και αυτό υπό την προϋπόθεση ότι τα φορολογικά έσοδα θα αναδιανέμονταν στα νοικοκυριά για να αντισταθμίσουν τους λογαριασμούς ενέργειας.
Ο Dr Anupam Sen, συν-συγγραφέας της ανάλυσης, δηλώνει ότι η ιδέα πως η «αποστράγγιση» της Βόρειας Θάλασσας θα ενίσχυε την ενεργειακή ασφάλεια του Ηνωμένου Βασιλείου και θα μείωνε σημαντικά τους λογαριασμούς των νοικοκυριών είναι «καθαρή φαντασία».
«Δείχνουμε ότι, ανεξάρτητα από τον εναπομείναντα χρόνο ζωής των κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βόρεια Θάλασσα, μια προσέγγιση “drill baby drill” στην εξόρυξη θα κόστιζε στην πραγματικότητα περισσότερα στα νοικοκυριά σε σχέση με τη συνέχιση της πορείας μας προς την καθαρή ενέργεια».
Οι εξοικονομήσεις από την ανανεώσιμη ενέργεια εξαρτώνται ωστόσο από τον βαθμό εξηλεκτρισμού στο εσωτερικό κάθε νοικοκυριού.
«Για να επιτευχθεί αυτό απαιτούνται αρχικές επενδύσεις – ιδίως σε αντλίες θερμότητας και μόνωση – και, επομένως, προϋποθέτει αποτελεσματικούς μηχανισμούς επιδότησης και χρηματοδότησης, ειδικά για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος», εξηγεί η συν-συγγραφέας Cassandra Etter-Wenzel.
Η ανάλυση χρησιμοποιεί τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου του Ιανουαρίου 2026, πριν από τις διακυμάνσεις που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν. Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτές οι τιμές είναι αντιπροσωπευτικές ρεαλιστικών μεσοπρόθεσμων έως μακροπρόθεσμων επιπέδων.
«Η ανάλυσή μας περιγράφει ένα συντηρητικό σενάριο, στο οποίο η ανανεώσιμη ενέργεια ανταγωνίζεται φθηνά ορυκτά καύσιμα», λέει η συν-συγγραφέας Nadia Schroeder.
«Ακόμη και σε αυτό το ‘χειρότερο σενάριο’, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποδεικνύονται σαφώς πιο ανταγωνιστικές σε όρους κόστους.»
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι τα οφέλη από την ενεργειακή μετάβαση σε καθαρές πηγές είναι επαναλαμβανόμενες ετήσιες μειώσεις στους λογαριασμούς, οι οποίες θα συνεχίζονται επ’ αόριστον, ενώ το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Βόρειας Θάλασσας είναι πεπερασμένοι πόροι που αναμένεται να εξαντληθούν γύρω στο 2040.
Πολλοί ειδικοί επισημαίνουν επίσης ότι οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου καθορίζονται από τις διεθνείς αγορές και δεν προσφέρονται με έκπτωση στους Βρετανούς καταναλωτές, ενώ το φυσικό αέριο που εξορύσσεται στα βρετανικά ύδατα μπορεί να εξαχθεί σε όποιον προσφέρει την υψηλότερη τιμή. Αυτό σημαίνει ότι η αύξηση της εγχώριας παραγωγής δεν πρόκειται να μειώσει σημαντικά το κόστος.