«Το ηλιακό φως δεν εξαρτάται από ευάλωτα ναυτιλιακά στενά», λέει ο Σάιμον Στιλ της UNFCCC.
«Η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα διαβρώνει την εθνική ασφάλεια και την κυριαρχία και τις αντικαθιστά με υποτέλεια και αυξανόμενο κόστος», προειδοποιεί ο Σάιμον Στιλ, εκτελεστικός γραμματέας της Σύμβασης-Πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC), καθώς ξεκινά σήμερα (16 Μαρτίου) στις Βρυξέλλες η Σύνοδος για την Πράσινη Ανάπτυξη (πηγή στα Αγγλικά).
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι τιμές του ρεύματος και του φυσικού αερίου έχουν πάρει την ανηφόρα από την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, αποκαλύπτοντας την ευαλωτότητα των χωρών που εξακολουθούν να βασίζονται στις εισαγωγές καυσίμων από τη Μέση Ανατολή. Μεγάλο μέρος αυτής της μεταβλητότητας στις τιμές οφείλεται στις επιθέσεις του Ιράν σε εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ, ένα πέρασμα μήκους 38 χιλιομέτρων από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου.
Παρά το γεγονός ότι πέρυσι, για πρώτη φορά, οι ανανεώσιμες πηγές ξεπέρασαν τα ορυκτά καύσιμα, ο Στιλ υποστηρίζει ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων περισσότερο από σχεδόν κάθε άλλη μεγάλη οικονομία.
Ορισμένες χώρες, όπως η Ισπανία, αντέχουν καλύτερα τις επιπτώσεις χάρη στις επενδύσεις τους στην πράσινη ενέργεια. Από το 2019, η Ισπανία έχει διπλασιάσει τη δυναμικότητα αιολικής και ηλιακής ενέργειας. Ως αποτέλεσμα, η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος επηρεάζεται πολύ λιγότερο από το διαρκώς μεταβαλλόμενο κόστος του φυσικού αερίου.
«Οι ΑΠΕ αλλάζουν τους όρους του παιχνιδιού», συνεχίζει ο Στιλ. «Επιτρέπουν στις χώρες να θωρακιστούν απέναντι στις παγκόσμιες αναταράξεις… Το ηλιακό φως δεν εξαρτάται από στενά και ευάλωτα ναυτικά περάσματα. Ο άνεμος φυσά χωρίς να χρειάζονται τεράστιες ναυτικές συνοδείες, πληρωμένες από τους φορολογούμενους.»
Η σημερινή σύνοδος φέρνει στο ίδιο τραπέζι τους Ευρωπαίους υπουργούς Κλίματος και Περιβάλλοντος, επιχειρήσεις, επενδυτές και άλλους φορείς με στόχο την επιτάχυνση της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών και βιώσιμη ανάπτυξη. Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ αναμένεται επίσης να συνεδριάσουν αργότερα σήμερα στις Βρυξέλλες.
Οι ανανεώσιμες πηγές είναι πιο φθηνές, ασφαλείς και γρήγορες από τα ορυκτά καύσιμα
Παρόμοια καλέσματα για ενίσχυση των επενδύσεων στις ΑΠΕ είχαν γίνει και μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, που εκτόξευσε τις τιμές της ενέργειας το 2022. Ωστόσο, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έσπευσαν να εξασφαλίσουν νέες προμήθειες ορυκτών καυσίμων, επαναλειτουργώντας λιγνιτικές μονάδες και υπογράφοντας μακροπρόθεσμες συμφωνίες για υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) με τις ΗΠΑ και τα κράτη του Κόλπου, οι οποίες παγίωσαν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα για τα επόμενα χρόνια.
Τότε, επικριτές προειδοποιούσαν ότι η Ευρώπη έβγαζε το λάθος συμπέρασμα. Τώρα, με μια δεύτερη ενεργειακή κρίση μέσα σε τρία χρόνια, ορισμένοι φοβούνται ότι θα επαναληφθούν τα ίδια λάθη.
«Ορισμένες αντιδράσεις στην κρίση των ορυκτών καυσίμων – απίστευτο κι όμως αληθινό – εισηγούνται να εντείνουμε την αιτία του προβλήματος και να επιβραδύνουμε τη στροφή προς την ανανεώσιμη ενέργεια, παρότι είναι ξεκάθαρα πιο φθηνή, πιο ασφαλής και φτάνει στην αγορά πιο γρήγορα. Αυτό είναι εντελώς παράλογο», λέει ο Στιλ.
Ήδη, οι πετρελαϊκοί κολοσσοί κατηγορούνται ότι εκμεταλλεύονται τον πόλεμο, καθώς η τιμή του πετρελαίου εκτινάχθηκε στα 100 δολάρια (περίπου 86,53 ευρώ) το βαρέλι. Πριν από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, το Brent – το παγκόσμιο σημείο αναφοράς για τις τιμές του πετρελαίου – κυμαινόταν μεταξύ 60 και 70 δολαρίων (52-60 ευρώ) το βαρέλι.
Στις 11 Μαρτίου, δεκάδες χώρες – μεταξύ των οποίων και τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη – συμφώνησαν να απελευθερώσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις στην προσφορά και οι εκρηκτικές τιμές. Παρά το ιστορικά υψηλό αυτό ποσό, αντιστοιχεί μόλις σε περίπου τέσσερις ημέρες παγκόσμιας προσφοράς.
Έκθεση που δημοσιεύτηκε την περασμένη εβδομάδα από τον ανεξάρτητο συμβουλευτικό φορέα Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (πηγή στα Αγγλικά) (CCC) υπογράμμισε τα οικονομικά οφέλη της πράσινης μετάβασης. Διαπίστωσε ότι
η επίτευξη του στόχου του Ηνωμένου Βασιλείου για μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2050 θα κόστιζε λιγότερο από ένα και μόνο μελλοντικό σοκ στις τιμές των ορυκτών καυσίμων.
Αυτό που ζητούν οι περισσότεροι ψηφοφόροι το προσφέρει η κλιματική δράση
Η σταθερότητα των τιμών σε περιόδους συγκρούσεων είναι μόνο ένα από τα οφέλη των επενδύσεων στις ΑΠΕ. Η απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα που θερμαίνουν τον πλανήτη θα επιβράδυνε την κλιμάκωση των ακραίων καιρικών φαινομένων και θα βελτίωνε τη δημόσια υγεία.
«Γίνεται πολύς λόγος για τον λαϊκισμό αυτή την περίοδο. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό που ζητούν οι περισσότεροι ψηφοφόροι, η κλιματική δράση το προσφέρει σε μεγάλη κλίμακα», υποστηρίζει ο Στιλ.
«Οι ΑΠΕ και η ανθεκτικότητα κρατούν τους λογαριασμούς χαμηλά και δημιουργούν πολύ περισσότερες θέσεις εργασίας. Ο τερματισμός της ρύπανσης από ορυκτά καύσιμα καθαρίζει τον αέρα μας, βελτιώνοντας την υγεία και την ποιότητα ζωής.»
Μόνο το περσινό καλοκαίρι, οι κλιματικές ακραίες καταστάσεις κόστισαν στην Ευρώπη τουλάχιστον 43 δισ. ευρώ σε οικονομικές απώλειες.
Παράλληλα, η επίτευξη του στόχου της ΕΕ για μείωση των εκπομπών έως το 2040 εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την οικονομία κατά 2% – παρά τις επικρίσεις για τα «παραθυράκια» στις πιστώσεις άνθρακα, που σύμφωνα με ειδικούς αποδυναμώνουν την κλιματική ηγεσία της.
«Η παθητική εξάρτηση από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων θα αφήνει την Ευρώπη να παραπαίει για πάντα από κρίση σε κρίση, με τα νοικοκυριά και τη βιομηχανία να πληρώνουν, κυριολεκτικά, το τίμημα», λέει ο Στιλ.