«Καθαρή ενέργεια και ηλεκτροκίνηση μαζί προσφέρουν τη μεγαλύτερη ασφάλεια», δηλώνει ο αναλυτής της Ember, Γιούαν Γκρέιαμ
Οι οδηγοί βενζινοκίνητων οχημάτων είναι πολύ πιο ευάλωτοι στις διακυμάνσεις των τιμών που προκαλούνται από διεθνείς συγκρούσεις σε σχέση με όσους φορτίζουν τα αυτοκίνητά τους.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι παρατεταμένα υψηλές τιμές καυσίμων μπορεί να ενισχύσουν το ενδιαφέρον και τις πωλήσεις για ηλεκτρικά οχήματα, ιδίως αν οι οδηγοί θεωρούν ότι οι τιμές του ρεύματος δεν θα επηρεαστούν από τις κρίσεις.
Όταν ο Kevin Ketels αγόρασε ένα ηλεκτρικό Chevrolet Blazer μοντέλο 2026 πέρυσι, δεν σκεφτόταν το κόστος των καυσίμων. Απλώς πίστευε ότι τα ηλεκτρικά είναι καλύτερα και «ήθελε να είναι μέρος του μέλλοντος». Τώρα που ο πόλεμος με το Ιράν εκτοξεύει τις τιμές στα πρατήρια, ο κάτοικος του Ντιτρόιτ δηλώνει ικανοποιημένος που δεν γεμίζει πια το 11 ετών βενζινοκίνητο SUV του.
«Η τιμή του ρεύματος μπορεί να αυξηθεί, αλλά δεν θα αυξηθεί ούτε τόσο πολύ όσο της βενζίνης ούτε με τον ίδιο ρυθμό», λέει ο Ketels, 55 ετών, αναπληρωτής καθηγητής διαχείρισης παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας στο Wayne State University.
Ωστόσο, πολλοί παράγοντες επηρεάζουν τόσο τις αγορές ηλεκτρικών οχημάτων από τους καταναλωτές όσο και τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας.
Είναι πράγματι προστατευμένοι από τις αυξήσεις οι ιδιοκτήτες ηλεκτρικών οχημάτων;
Η μέση τιμή για ένα λίτρο βενζίνης στην ΕΕ αυτή την εβδομάδα ήταν 1,77 €, από 1,59 € τον Δεκέμβριο, δηλαδή αύξηση σχεδόν 10% μέσα σε μόλις 12 εβδομάδες, που οφείλεται κυρίως στις διαταραχές στην προσφορά πετρελαίου λόγω της σύγκρουσης με το Ιράν.
Στις ΗΠΑ, ο εθνικός μέσος όρος για ένα γαλόνι απλής βενζίνης ήταν αυτή την εβδομάδα 3,57 δολάρια (3,10 €), από 2,94 δολάρια (2,55 €) πριν από έναν μήνα, σύμφωνα με την AAA.
Την ίδια ώρα, «οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας για οικιακή χρήση είναι ρυθμιζόμενες και πολύ λιγότερο ευμετάβλητες από τις τιμές της βενζίνης», λέει ο Erich Muehlegger, καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ντέιβις. «Ως αποτέλεσμα, οι ιδιοκτήτες ηλεκτρικών οχημάτων στις ΗΠΑ πλήττονται ελάχιστα από τα σοκ στις τιμές του πετρελαίου».
Στην Ευρώπη, η εικόνα διαφέρει: χώρες όπως η Γαλλία και η Ισπανία προσφέρουν μεγαλύτερη σταθερότητα στους ιδιοκτήτες ηλεκτρικών οχημάτων σε σχέση με αγορές που εξαρτώνται από το φυσικό αέριο, όπως η Γερμανία.
Ωστόσο, οι ειδικοί σημειώνουν ότι οι τιμές του ρεύματος αυξάνονται σε εθνικό επίπεδο στις ΗΠΑ για διάφορους λόγους, μεταξύ των οποίων η εκτίναξη της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας από τα νέα κέντρα δεδομένων.
«Πρόκειται για ένα πληθωριστικό σοκ», λέει ο Holt Edwards, εταίρος στην Policy Resolution Group της Bracewell, αναφερόμενος στον πόλεμο. «Είναι αυτός ο βασικός παράγοντας για την αύξηση στις τιμές του ρεύματος; Πιθανότατα όχι. Αλλά σίγουρα συμβάλλει».
Το πόσο έντονα οι συγκρούσεις στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα μεταφερθούν και στον κλάδο της ηλεκτρικής ενέργειας μένει να φανεί.
Τι ρόλο παίζει ο τρόπος παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας;
Σε ό,τι αφορά την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνει ένας ιδιοκτήτης ηλεκτρικού οχήματος, μεγάλο μέρος του κόστους εξαρτάται από τις πηγές παραγωγής που συμμετέχουν στο ενεργειακό μίγμα του τοπικού δικτύου, σύμφωνα με τους ειδικούς.
Επειδή στις ΗΠΑ οι ρυθμιστικές αρχές καθορίζουν μία φορά τον χρόνο τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά, η πλειονότητα των σπιτιών προστατεύεται από τις μηνιαίες διακυμάνσεις στο κόστος του φυσικού αερίου. Αν και οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι οι υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου μπορούν να αυξήσουν το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, οι τιμές του φυσικού αερίου δεν έχουν ανέβει τόσο γρήγορα ούτε τόσο πολύ όσο οι τιμές του πετρελαίου το τελευταίο διάστημα.
Και αυτές είναι μόνο δύο από τις πολλές πηγές ενέργειας – μεταξύ των οποίων ο άνθρακας, η πυρηνική ενέργεια και οι ανανεώσιμες – που τροφοδοτούν το ηλεκτρικό δίκτυο.
«Το ενεργειακό σκέλος των τιμολογίων διαφέρει ανάλογα με το είδος της ενέργειας που χρησιμοποιείται και την τιμή της ενέργειας που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρισμού», εξηγεί ο Pierpaolo Cazzola, ειδικός σε θέματα ενέργειας στο Center on Global Energy Policy του Πανεπιστημίου Columbia. «Στις ΗΠΑ, η διακύμανση της τιμής αυτού του ενεργειακού σκέλους είναι μικρότερη απ’ ό,τι αλλού».
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος θα μπορούσε να επηρεάσει μελλοντικά τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Και αυτός είναι, όπως λένε, ένας ακόμη λόγος για τις χώρες να επιταχύνουν τη μετάβαση σε καθαρή ενέργεια.
«Ο συνδυασμός καθαρής ενέργειας και ηλεκτροποίησης είναι αυτός που προσφέρει τη μεγαλύτερη ασφάλεια», σημειώνει ο Euan Graham, αναλυτής στο ενεργειακό think tank Ember.
Ο Michael B. Klein, 56 ετών, προγραμματιστής λογισμικού από το Evanston του Ιλινόι, οδηγεί ηλεκτρικά οχήματα τα τελευταία οκτώ χρόνια για να εξοικονομεί χρήματα από τα καύσιμα, αλλά και για περιβαλλοντικούς λόγους.
Κάθε φορά που βελτιώνεται η αποδοτικότητα του ηλεκτρικού δικτύου – ιδίως όσο εντάσσονται περισσότερες ανανεώσιμες πηγές – «εγώ αποκομίζω αυτό το όφελος, ό,τι κι αν γίνει», λέει ο Klein, που οδηγεί ένα Chevy Bolt. «Μπορούν να βελτιώσουν την απόδοση των θερμικών κινητήρων, αλλά για να επωφεληθείτε πρέπει να αγοράσετε καινούριο αυτοκίνητο».
Θα αυξηθεί λοιπόν η ζήτηση για ηλεκτρικά οχήματα;
Πολλοί ειδικοί αναφέρουν ότι οι υψηλές τιμές βενζίνης αποτελούν ισχυρό μοχλό για τις πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων, ιδίως αν οι υψηλές τιμές διατηρηθούν. Σε τέτοιες περιόδους, οι οδηγοί εξετάζουν επίσης υβριδικά αυτοκίνητα με χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμου.
Η αμερικανική πλατφόρμα αγοράς αυτοκινήτων Edmunds ανέλυσε τα δεδομένα αναζητήσεων των καταναλωτών για την εβδομάδα που ξεκίνησε στις 2 Μαρτίου, μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν. Διαπίστωσε ότι το ενδιαφέρον για υβριδικά, επαναφορτιζόμενα υβριδικά και αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα αντιστοιχούσε στο 22,4% όλων των ερευνών για οχήματα στην ιστοσελίδα εκείνη την εβδομάδα, από 20,7% την προηγούμενη. Οι αναλυτές εξέτασαν επίσης το τελευταίο μεγάλο κύμα αυξήσεων στις τιμές καυσίμων το 2022 και διαπίστωσαν ότι τότε αυξήθηκε απότομα και η προθυμία για αγορά εξηλεκτρισμένων οχημάτων.
Το αν αυτό θα μεταφραστεί σε περισσότερες αγορές ηλεκτρικών οχημάτων εξαρτάται, σύμφωνα με τους ειδικούς, από το κατά πόσο οι υποψήφιοι αγοραστές αναμένουν εξοικονόμηση όχι μόνο τώρα αλλά και στο μέλλον.
Στο περίπλοκο αυτό σκηνικό, ο Graham επισημαίνει ότι μια ξαφνική αύξηση της ζήτησης για ηλεκτρικά οχήματα θα μπορούσε να οδηγήσει σε άνοδο των τιμών.
«Νομίζω ότι η πραγματική τομή θα είναι αν αυτό ωθήσει τις κυβερνήσεις να αλλάξουν τη φορολογική και δασμολογική πολιτική τους για τα ηλεκτρικά οχήματα», λέει ο Graham. Μια τέτοια κίνηση, προσθέτει, θα βοηθούσε στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Εξοικονομεί πράγματι χρήματα η οδήγηση ηλεκτρικού οχήματος;
Η οδήγηση ηλεκτρικού οχήματος γενικά πράγματι εξοικονομεί χρήματα. Όσοι αγοράζουν ηλεκτρικά οχήματα έχουν «πραγματικά σημαντική» εξοικονόμηση στα καύσιμα σε όλη τη διάρκεια ζωής του αυτοκινήτου, ακόμη και χωρίς κρατικές φορολογικές ελαφρύνσεις, λέει ο Peter Zalzal, νομικός στην οργάνωση Environmental Defense Fund.
«Μιλάμε για χιλιάδες και χιλιάδες δολάρια» σε εξοικονομήσεις, σημειώνει ο Zalzal. «Και όσο οι τιμές των καυσίμων αυξάνονται, τόσο μεγαλώνει αυτό το όφελος. Το κόστος καυσίμων αποτελεί μεγάλο μέρος του συνολικού κόστους χρήσης ενός αυτοκινήτου και οι αυξήσεις στις τιμές έχουν σημαντικές επιπτώσεις στους ανθρώπους».
Ωστόσο, το αρχικό κόστος αγοράς ενός νέου ηλεκτρικού οχήματος παραμένει υψηλότερο από εκείνο ενός βενζινοκίνητου αυτοκινήτου· τα νέα ηλεκτρικά πωλήθηκαν τον περασμένο μήνα προς μέση τιμή 55.300 δολαρίων (πηγή στα Αγγλικά) (47.970 €), ενώ τα νέα οχήματα συνολικά πωλήθηκαν κατά μέσο όρο προς 49.353 δολάρια (43.126 €), σύμφωνα με την αμερικανική πλατφόρμα Kelley Blue Book. Ορισμένοι ειδικοί εκφράζουν επίσης ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια, καθώς η Κίνα κυριαρχεί σε σημαντικά τμήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας των ηλεκτρικών οχημάτων.
Ο Ketels, ο ιδιοκτήτης ηλεκτρικού οχήματος και πανεπιστημιακός, θεωρεί ότι τα ηλεκτρικά οχήματα και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να αποτελούν στρατηγική προτεραιότητα τόσο για τους πολίτες όσο και για τις ΗΠΑ, επειδή μπορούν να παραχθούν στο εσωτερικό της χώρας «και έτσι δεν έχουμε αυτές τις διακυμάνσεις και αυτές τις ανησυχίες».
Όμως, όπως λέει, από τη στιγμή που η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει αποσύρει πολλά από τα κίνητρα για αμφότερα, «μας θέτει σε μειονεκτική θέση σε παγκόσμιο επίπεδο». «Πιστεύω ότι ήταν τρομερό λάθος η απόσυρση αυτών των κινήτρων και η επίθεση στη βιομηχανία βιώσιμης ενέργειας», τονίζει, και ο πόλεμος «απλώς το κάνει ακόμη πιο ξεκάθαρο».