Δύο χώρες κυριαρχούν στις λίστες με τις περισσότερο και τις λιγότερο μολυσμένες πόλεις της Ευρώπης
Οι Φινλανδοί αναπνέουν από τον πιο καθαρό αέρα στην Ευρώπη, όπως αποκαλύπτει νέα έκθεση. Η χώρα διαθέτει τις περισσότερες πόλεις με ασφαλή επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ωστόσο, συνολικά η χώρα δεν κατάφερε να ανταποκριθεί στις κατευθυντήριες γραμμές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τα ασφαλή επίπεδα PM2,5, των πολύ λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων.
Μόνο τρεις ευρωπαϊκές χώρες πληρούσαν αυτές τις κατευθυντήριες γραμμές για την ατμοσφαιρική ρύπανση το 2025, σύμφωνα με την ετήσια Έκθεση για την Παγκόσμια Ποιότητα του Αέρα της IQAir. Πρόκειται για την Εσθονία, την Ισλανδία και την Ανδόρα.
Αν και σε ορισμένες περιοχές του πλανήτη δεν υπάρχει πρόσβαση σε δεδομένα πραγματικού χρόνου για την ποιότητα του αέρα, η Ευρώπη είναι μία από τις πιο διεξοδικά παρακολουθούμενες περιοχές στον κόσμο.
Η έκθεση ανέλυσε 2.303 πόλεις – 163 περισσότερες από το 2024 – σε 43 ευρωπαϊκές χώρες. Από αυτές, 1.182 κατέγραψαν αύξηση στη μέση ετήσια συγκέντρωση PM2,5, ενώ 886 πόλεις ανέφεραν μειώσεις. Μόλις 104 ευρωπαϊκές πόλεις βρέθηκαν εντός του ασφαλούς ορίου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τα λεπτά σωματίδια.
Η Φινλανδία βρέθηκε στην κορυφή, με 25 πόλεις κάτω από την κατευθυντήρια τιμή, ακολούθησε η Σουηδία με 15 και η Ισπανία με 12.
Πού βρίσκονται οι πιο μολυσμένες πόλεις της Ευρώπης;
Οκτώ χώρες – η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Βόρεια Μακεδονία, η Σερβία, η Τουρκία, η Μολδαβία, η Ρουμανία, το Μαυροβούνιο και η Πολωνία – κατέγραψαν συγκεντρώσεις PM2,5 άνω των 15 μικρογραμμαρίων ανά κυβικό μέτρο (µg/m³), γεγονός που τις κατατάσσει στις πιο μολυσμένες στην Ευρώπη. Το επίπεδο αυτό είναι πολύ πάνω από το ασφαλές όριο του ΠΟΥ, τα 5 µg/m³.
Κι όμως, στην Τουρκία βρίσκονται πολλές από τις πιο μολυσμένες πόλεις της περιοχής. Αυτό οφείλεται σε έναν συνδυασμό μεγάλης εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, πυκνής κυκλοφορίας, βιομηχανικών εκπομπών και μετεωρολογικών συνθηκών που παγιδεύουν τους ρύπους κοντά στο έδαφος.
Το Iğdir κατέκτησε την καθόλου τιμητική πρώτη θέση, με επίπεδα PM2,5 που έφτασαν κατά μέσο όρο τα 64,4 µg/m³ το 2025. Η Buca, επίσης στην Τουρκία, βρέθηκε στη δεύτερη θέση με 51,5 µg/m³. Η χώρα είχε ακόμη τρεις πόλεις στη δεκάδα: τη Gödekli (τέταρτη θέση), την Konya (έκτη) και την Duzce (όγδοη).
Το Novi Pazar στη Σερβία κατέλαβε την τρίτη θέση με επίπεδα PM2,5 στα 34,1 µg/m³. Όλες στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Prijedor βρέθηκε στην πέμπτη θέση, το Gorazde στην έβδομη και το Gracanica στην ένατη. Την πρώτη δεκάδα συμπλήρωσε το Cacak στη Σερβία.
Πολλές από αυτές τις πόλεις μοιράζονται κοινές πηγές ρύπανσης: σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα, οικιακή θέρμανση με κακής ποιότητας άνθρακα και ξύλα που καίγονται σε αναποτελεσματικές σόμπες, καθώς και βαριά κυκλοφορία. Τα προβλήματα επιδεινώνονται από τη γεωμορφολογία και τις μετεωρολογικές συνθήκες που παγιδεύουν τους ρύπους κοντά στο έδαφος.
Πού βρίσκονται οι λιγότερο μολυσμένες πόλεις της Ευρώπης;
Στον αντίποδα, η Φινλανδία κατέλαβε τις μισές από τις δέκα πρώτες θέσεις στη λίστα με τις λιγότερο μολυσμένες πόλεις. Το νησί Utö βρέθηκε στην πρώτη θέση με επίπεδα PM2,5 μόλις 1,3 µg/m³, η Muonio στη δεύτερη, η Kittilä στην τρίτη, η Ranua στην πέμπτη και η Nivala στη δέκατη.
Αν και η ευνοϊκή γεωγραφία και η χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού συμβάλλουν σε αυτή την επίδοση, οι αυστηροί έλεγχοι εκπομπών της Φινλανδίας και η υψηλή χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (πάνω από 54%) αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες.
Η Sandgerði στην Ισλανδία κατέλαβε την τέταρτη θέση με επίπεδα 2,2 µg/m³, η Bredkälen στη Σουηδία ήταν στην έκτη, η Φάρο στην Πορτογαλία στην όγδοη και η Alftanes στην Ισλανδία στην ένατη.
Πώς να προστατευτείτε από τα σωματίδια PM2,5
Τα σωματίδια PM2,5 είναι τόσο μικρά ώστε μπορούν να εισπνευστούν βαθιά στους πνεύμονες και να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος. Έχουν συνδεθεί με κινδύνους για την υγεία όπως αναπνευστικά προβλήματα, καρδιαγγειακές παθήσεις και μακροχρόνιες ασθένειες όπως ο καρκίνος.
Αν ζείτε σε περιοχή με υψηλή ρύπανση, μπορείτε να προστατευτείτε παρακολουθώντας τα επίπεδα ρύπανσης σε πραγματικό χρόνο μέσω εφαρμογών όπως το IQAir και το AirVisual. Όταν τα επίπεδα εκτοξεύονται, συνιστάται να παραμένετε σε εσωτερικούς χώρους, κρατώντας πόρτες και παράθυρα κλειστά.
Τα συστήματα HVAC (θέρμανσης, αερισμού και κλιματισμού) πρέπει να ρυθμίζονται σε λειτουργία ανακύκλωσης του αέρα. Οι καθαριστές αέρα μπορούν επίσης να βοηθήσουν στο φιλτράρισμα σωματιδίων, αερίων και άλλων ρύπων.
Εάν χρειαστεί να βγείτε έξω, θα πρέπει να φοράτε μάσκα KN95, η οποία μπορεί να φιλτράρει πολύ μικρά αιωρούμενα σωματίδια, συμπεριλαμβανομένων ιών και σκόνης.