Νέα ανάλυση προειδοποιεί ότι ορισμένες από τις μεγαλύτερες εταιρείες ορυκτών καυσίμων στον κόσμο έχουν περάσει σε φάση «gaslighting» για να αυξήσουν τα κέρδη τους.
Οι πετρελαϊκοί κολοσσοί κατηγορούνται ότι «εγκαταλείπουν σιωπηλά» τις κλιματικές τους δεσμεύσεις, σε μια προσπάθεια να δικαιολογήσουν τη συνεχιζόμενη χρήση ρυπογόνων ορυκτών καυσίμων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Νέα έρευνα της οργάνωσης Clean Creatives, ενός εγχειρήματος για επαγγελματίες επικοινωνίας και διαφήμισης με κλιματική ευαισθησία, παρακολουθεί πώς οι μεγάλες πετρελαϊκές «αλλάζουν συστηματικά» το αφήγημά τους τα τελευταία τέσσερα χρόνια, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις για την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Η έκθεση με τίτλο Toxic Accounts: From Greenwashing to Gaslighting (πηγή στα Αγγλικά) αναλύει περισσότερα από 1.800 δείγματα επικοινωνιακού υλικού από τους γίγαντες των ορυκτών καυσίμων BP, Shell, ExxonMobil και Chevron για την περίοδο 2020-2024.
Σε αυτά περιλαμβάνονται πληρωμένες διαφημίσεις σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook, το YouTube, το TikTok και το Instagram, καθώς και τηλεοπτικά σποτ, αρχειακό υλικό, δελτία Τύπου, ενημερώσεις επενδυτών και ομιλίες στελεχών.
Κατηγορούνται οι μεγάλες πετρελαϊκές για «κλιματικό γκάσλαϊτινγκ»;
Η έκθεση διαπιστώνει ότι στις καμπάνιες των πρώτων ετών της περιόδου ανάλυσης δινόταν έμφαση στους κλιματικούς στόχους και στις δεσμεύσεις για μετάβαση σε καθαρή ενέργεια, με τις εταιρείες να παρουσιάζονται συχνά ως εταίροι στη μετάβαση.
Ωστόσο, μέχρι το 2023, η ρητορική παρουσίαζε όλο και περισσότερο το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο ως «μόνιμα, αναντικατάστατα και απαραίτητα για τη σταθερότητα της οικονομίας και την εθνική ασφάλεια».
Το 2020, η BP πέρασε από τη δέσμευση για μηδενικές καθαρές εκπομπές και τη ρητορική για «πρασίνισμα των επιχειρήσεων» σε καμπάνιες που, σύμφωνα με την Clean Creatives, υπερασπίζονται τη συνεχιζόμενη επέκταση των δραστηριοτήτων της σε αέριο και πετρέλαιο, την ώρα που περιορίζει τις φιλοδοξίες της για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η Chevron, σύμφωνα με την έκθεση, εγκατέλειψε επίσης το σλόγκαν «Human Energy» και στράφηκε σε «εθνικιστική ρητορική» που συνδέει την εγχώρια παραγωγή ορυκτών καυσίμων με την οικονομική και εθνική ασφάλεια.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι, παρά τις διαφορές στο ύφος, όλες οι μεγάλες πετρελαϊκές που εξετάστηκαν ακολούθησαν παρόμοιες μετατοπίσεις στο αφήγημα, περνώντας από το «είμαστε μέρος της λύσης» στο «δεν μπορείτε να ζήσετε χωρίς εμάς».
Η έκθεση διαπιστώνει ότι οι καμπάνιες προωθούσαν ολοένα και περισσότερο το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα (CCS), το μπλε υδρογόνο, τα βιοκαύσιμα και το ανανεώσιμο ντίζελ ως κλιματικές λύσεις, παρά τις ενδείξεις ότι αυτές οι τεχνολογίες εξακολουθούν να βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα ή δεν έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές σε μεγάλη κλίμακα.
«Η ταχύτητα με την οποία οι εταιρείες μετακινήθηκαν σε μηνύματα περί ενεργειακής ασφάλειας συνδέεται με τις οικονομικές τους επιδόσεις», αναφέρει η έκθεση.
«Η Chevron και η ExxonMobil έσπευσαν να προσαρμόσουν τη ρητορική τους υπέρ της κυριαρχίας των ορυκτών καυσίμων και, ως αποτέλεσμα, ηγήθηκαν της αγοράς».
Η έκθεση διαπιστώνει επίσης ότι η Shell, η οποία πέρυσι κατηγορήθηκε πως υποβαθμίζει τον κλιματικό αντίκτυπο των ορυκτών καυσίμων, σταμάτησε να παρουσιάζεται ως πρωτοπόρος της μηδενικής καθαρής εκπομπής και άρχισε να δίνει έμφαση στο LNG ως μακροπρόθεσμη αγορά ανάπτυξης.
Οι πετρελαϊκές κρατούν τα ορυκτά καύσιμα «κερδοφόρα» παρά τη μεταστροφή στάσεων
«Το greenwashing έχει πάρει νέα μορφή», λέει η Nayantara Dutta, επικεφαλής έρευνας στην Clean Creatives και κύρια συγγραφέας της έκθεσης.
«Αντί να προβάλλουν ψευδείς ισχυρισμούς, οι πετρελαϊκοί κολοσσοί προωθούν ψευδολύσεις όπως η CCS και το φυσικό αέριο, παρότι προέρχονται από ορυκτά καύσιμα και δημιουργούν μακροχρόνια εξάρτηση από αυτά».
Η Dutta υποστηρίζει ότι οι πετρελαϊκές διαμορφώνουν ένα αφήγημα που τις κρατά «κερδοφόρες και ισχυρές» απέναντι στη διογκούμενη αντίδραση.
Η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα εξελίχθηκε σε σημείο έντονης αντιπαράθεσης στη σύνοδο COP30 του ΟΗΕ στο Μπελέμ πέρυσι, παρότι δεν περιλαμβανόταν επίσημα στην ατζέντα.
Περισσότερες από 90 χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία και η Ολλανδία, στήριξαν την ιδέα ενός οδικού χάρτη που θα επιτρέπει σε κάθε κράτος να θέτει τους δικούς του στόχους για τη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια.
Παρά τη διευρυνόμενη υποστήριξη σε αυτή την ιδέα, κάθε αναφορά στα ορυκτά καύσιμα αφαιρέθηκε από την τελική συμφωνία τις τελευταίες ώρες της συνόδου. Αυτό σημαίνει ότι η ελπίδα για ένα μέλλον χωρίς ορυκτά καύσιμα βρίσκεται πλέον εκτός αρμοδιοτήτων του ΟΗΕ.
Έκθεση της Carbon Majors διαπίστωσε πρόσφατα ότι 17 από τους 20 μεγαλύτερους ρυπαντές το 2024 ήταν επιχειρήσεις που ελέγχονται από χώρες οι οποίες στη συνέχεια μπλόκαραν τον οδικό χάρτη της COP30. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Σαουδική Αραβία, το Ιράν, το Κατάρ, η Ινδία, η Ρωσία και η Κίνα.
Οι μεγάλες πετρελαϊκές και ο πόλεμος εναντίον του Ιράν
«Η μετάβαση από το greenwashing στην υπεράσπιση της κυριαρχίας της ενέργειας από ορυκτά καύσιμα είναι η πιο πρόσφατη ρητορική στροφή στη χειραγώγηση του κοινού ώστε να αποδέχεται τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου ως απλό κομμάτι της επιχειρηματικής δραστηριότητας», λέει ο Robert Brulle, κοινωνιολόγος περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Brown.
«Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αποδεικνύει την πλάνη της άποψης ότι τα ορυκτά καύσιμα προσφέρουν ενεργειακή ασφάλεια».
Πολλοί ειδικοί αξιοποίησαν τον πόλεμο εναντίον του Ιράν για να αναδείξουν την επείγουσα ανάγκη για μετάβαση σε καθαρή ενέργεια, καθώς οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου συνεχίζουν να εκτοξεύονται.
Η μη κερδοσκοπική οργάνωση [350.org](http://350.org %28πηγή στα Αγγλικά%29/) κάλεσε πρόσφατα τις χώρες της G7 να επιβάλουν έναν έκτακτο φόρο στα κέρδη των πετρελαϊκών κολοσσών, οι οποίοι, όπως υποστηρίζει, «επωφελούνται» από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Αν και ο πόλεμος με το Ιράν έχει ενισχύσει και τα αιτήματα στο Ηνωμένο Βασίλειο για χορήγηση νέων αδειών εξόρυξης στη Βόρεια Θάλασσα, ανάλυση του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εστίαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι πολύ πιθανότερο να μειώσει τους λογαριασμούς ενέργειας των νοικοκυριών.
«Αυτό που βλέπουμε είναι η παραπληροφόρηση για το κλίμα να εξελίσσεται σε πραγματικό χρόνο», λέει η Dana Schran από τον συνασπισμό Climate Action Against Disinformation (CAAD).
«Αντί να αρνούνται την κρίση, πετρελαϊκοί κολοσσοί όπως η BP και η Shell ξαναγράφουν την ιστορία ώστε η επέκταση των ορυκτών καυσίμων να φαίνεται αναγκαία και υπεύθυνη. Πρόκειται για μια σύνθετη προσπάθεια να προστατευθούν η πολιτική επιρροή και τα κέρδη, την ώρα που οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής εντείνονται».