Νέα ανάλυση προειδοποιεί: ορισμένοι από τους μεγαλύτερους πετρελαϊκούς κολοσσούς περνούν σε φάση «gaslighting» για να αυξήσουν τα κέρδη τους.
Οι πετρελαϊκοί κολοσσοί κατηγορούνται ότι «εγκαταλείπουν σιωπηλά» τις κλιματικές τους δεσμεύσεις, σε μια προσπάθεια να δικαιολογήσουν τη συνεχιζόμενη χρήση ρυπογόνων ορυκτών καυσίμων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Νέα έρευνα της Clean Creatives, ενός εγχειρήματος για επαγγελματίες δημοσίων σχέσεων και διαφήμισης με κλιματική ευαισθησία, καταγράφει πώς οι μεγάλες πετρελαϊκές έχουν «συστηματικά» αλλάξει τη ρητορική τους τα τελευταία τέσσερα χρόνια – παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις για την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Η έκθεση με τίτλο Toxic Accounts: From Greenwashing to Gaslighting (πηγή στα Αγγλικά) αναλύει περισσότερα από 1.800 κομμάτια υλικού καμπανιών από τους πετρελαϊκούς γίγαντες BP, Shell, ExxonMobil και Chevron, για την περίοδο 2020-2024.
Σε αυτά περιλαμβάνονται επί πληρωμή διαφημίσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως Facebook, YouTube, TikTok και Instagram, αλλά και τηλεοπτικά σποτ, υλικό από αρχεία βιβλιοθηκών, δελτία Τύπου, ενημερώσεις προς επενδυτές και ομιλίες στελεχών.
Είναι οι πετρελαϊκοί κολοσσοί ένοχοι για «κλιματικό gaslighting»;
Η έκθεση διαπιστώνει ότι οι καμπάνιες στην αρχή της περιόδου ανάλυσης έδιναν έμφαση στους κλιματικούς στόχους και στις δεσμεύσεις για μετάβαση σε καθαρή ενέργεια, παρουσιάζοντας συχνά τις εταιρείες ως «εταίρους της μετάβασης».
Ωστόσο, έως το 2023, τα μηνύματα «πλαισίωναν ολοένα και περισσότερο» το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο ως «μόνιμα, αναντικατάστατα και απαραίτητα για τη σταθερότητα της οικονομίας και την εθνική ασφάλεια».
Το 2020, η BP πέρασε από τη δέσμευσή της για μηδενικές καθαρές εκπομπές και τη ρητορική περί «πρασινίσματος των εταιρειών» σε καμπάνιες που, σύμφωνα με την Clean Creatives, υπερασπίζονται τη συνεχιζόμενη επέκταση των δραστηριοτήτων της σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο, την ίδια ώρα που περιορίζει τις φιλοδοξίες της για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η Chevron, σύμφωνα με την έκθεση, εγκατέλειψε επίσης το αφήγημα «Human Energy» και στράφηκε σε «εθνικιστικά μηνύματα» που συνδέουν την εγχώρια παραγωγή ορυκτών καυσίμων με την οικονομική και εθνική ασφάλεια.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι, παρά τις διαφορές στον τόνο, όλες οι μεγάλες πετρελαϊκές της ανάλυσης ακολούθησαν παρόμοιες μετατοπίσεις στη ρητορική τους, περνώντας από το «είμαστε μέρος της λύσης» στο μήνυμα «δεν μπορείτε να ζήσετε χωρίς εμάς».
Η έκθεση διαπίστωσε ότι οι καμπάνιες προωθούσαν ολοένα και περισσότερο το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα (CCS), το «μπλε» υδρογόνο, τα βιοκαύσιμα και το ανανεώσιμο ντίζελ ως κλιματικές λύσεις, παρά τα στοιχεία ότι οι τεχνολογίες αυτές εξακολουθούν να βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα ή δεν έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές σε μεγάλη κλίμακα.
«Ο ρυθμός με τον οποίο οι εταιρείες στράφηκαν σε μηνύματα περί ενεργειακής ασφάλειας συνδέεται με τις οικονομικές τους επιδόσεις», αναφέρει η έκθεση.
«Η Chevron και η ExxonMobil έσπευσαν να προσαρμόσουν τα μηνύματά τους προς την κατεύθυνση της κυριαρχίας των ορυκτών καυσίμων και, ως αποτέλεσμα, βρέθηκαν στην κορυφή της αγοράς», προσθέτει.
Η έκθεση διαπίστωσε επίσης ότι η Shell, η οποία πέρυσι κατηγορήθηκε πως υποβάθμισε τις κλιματικές επιπτώσεις των ορυκτών καυσίμων, πέρασε από την εικόνα της πρωτοπόρου στη μηδενική καθαρή εκπομπή ρύπων στο να δίνει έμφαση στο LNG ως αγορά μακροπρόθεσμης ανάπτυξης.
Διατήρηση της «κερδοφορίας» των ορυκτών καυσίμων εν μέσω μεταβαλλόμενων στάσεων
«Το greenwashing έχει πάρει μια νέα μορφή», λέει η Nayantara Dutta, επικεφαλής έρευνας στην Clean Creatives και κύρια συγγραφέας της έκθεσης.
«Αντί να διατυπώνουν ψευδείς ισχυρισμούς, οι πετρελαϊκοί κολοσσοί προωθούν ψεύτικες λύσεις, όπως η CCS και το φυσικό αέριο, παρότι προέρχονται από τα ορυκτά καύσιμα και δημιουργούν μακροχρόνια εξάρτηση από αυτά.»
Η Dutta υποστηρίζει ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες διαμορφώνουν ένα αφήγημα που τις κρατά «κερδοφόρες και στην εξουσία» απέναντι σε μια αυξανόμενη αντίδραση.
Η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα εξελίχθηκε σε σημείο έντονων αντιπαραθέσεων στη σύνοδο COP30 του ΟΗΕ στο Μπελέμ πέρυσι, παρότι δεν αποτελούσε επίσημο θέμα της ατζέντας.
Περισσότερες από 90 χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία και η Ολλανδία, στήριξαν την ιδέα ενός οδικού χάρτη που θα επιτρέπει σε κάθε κράτος να θέτει τους δικούς του στόχους για τη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια.
Παρά τη διευρυνόμενη στήριξη σε αυτή την ιδέα, κάθε αναφορά στα ορυκτά καύσιμα αφαιρέθηκε από την τελική συμφωνία τις τελευταίες ώρες της συνόδου. Αυτό σημαίνει ότι η ελπίδα για ένα μέλλον χωρίς ορυκτά καύσιμα βρίσκεται πλέον εκτός του πλαισίου αρμοδιοτήτων του ΟΗΕ.
Έκθεση της οργάνωσης Carbon Majors διαπίστωσε πρόσφατα ότι 17 από τους 20 μεγαλύτερους ρυπαντές το 2024 ήταν εταιρείες που ελέγχονται από κράτη τα οποία στη συνέχεια μπλόκαραν τον οδικό χάρτη της COP30. Σε αυτά περιλαμβάνονται η Σαουδική Αραβία, το Ιράν, το Κατάρ, η Ινδία, η Ρωσία και η Κίνα.
Οι πετρελαϊκοί κολοσσοί και ο πόλεμος κατά του Ιράν
«Η μετάβαση από το greenwashing στην υπεράσπιση της κυριαρχίας της ενέργειας από ορυκτά καύσιμα είναι η τελευταία ρητορική στροφή στη χειραγώγηση του κοινού, ώστε να αποδέχεται τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου ως απλώς μέρος της επιχειρηματικής δραστηριότητας», λέει ο Robert Brulle, περιβαλλοντικός κοινωνιολόγος στο Πανεπιστήμιο Brown.
«Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δείχνει πόσο αβάσιμη είναι η ιδέα ότι τα ορυκτά καύσιμα προσφέρουν «ενεργειακή ασφάλεια»».
Πολλοί ειδικοί επικαλούνται τον πόλεμο κατά του Ιράν για να αναδείξουν την επείγουσα ανάγκη για μετάβαση σε καθαρή ενέργεια, καθώς οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου συνεχίζουν να εκτοξεύονται.
Η μη κερδοσκοπική οργάνωση [350.org](http://350.org %28πηγή στα Αγγλικά%29/) κάλεσε πρόσφατα τις χώρες της G7 να επιβάλουν έναν φόρο απροσδόκητων κερδών στους πετρελαϊκούς κολοσσούς που, όπως λέει, «θυσσαυρίζουν» από την κλιμάκωση της σύρραξης στη Μέση Ανατολή.
Αν και ο πόλεμος στο Ιράν έχει ενισχύσει και τις εκκλήσεις προς το Ηνωμένο Βασίλειο να ανοίξει νέες άδειες εξόρυξης στη Βόρεια Θάλασσα, ανάλυση του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εστίαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι πολύ πιθανότερο να μειώσει τους λογαριασμούς ενέργειας των νοικοκυριών.
«Αυτό που βλέπουμε είναι η κλιματική παραπληροφόρηση να εξελίσσεται σε πραγματικό χρόνο», λέει η Dana Schran από τον συνασπισμό Climate Action Against Disinformation (CAAD).
«Αντί να αρνούνται την κρίση, εταιρείες όπως η BP και η Shell αναδιαμορφώνουν την αφήγηση, ώστε η επέκταση των ορυκτών καυσίμων να φαίνεται αναγκαία και υπεύθυνη. Πρόκειται για μια περίτεχνη προσπάθεια προστασίας της πολιτικής επιρροής και των κερδών τους, την ώρα που οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής εντείνονται.»