Ερευνητές δοκιμάζουν στη Γροιλανδία πρωτότυπο «σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης» για αλλαγές στους παγετώνες, καθώς η τήξη των πάγων επιταχύνεται.
Μια διεθνής ομάδα επιστημόνων είναι αποφασισμένη να καταλάβει πόσο γρήγορα οι παγετώνες της Γροιλανδίας που λιώνουν ωθούν τον Ατλαντικό Ωκεανό προς ένα «κρίσιμο κλιματικό σημείο καμπής».
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στο πλαίσιο ενός πενταετούς προγράμματος με την ονομασία GIANT (Greenland Ice sheet to Atlantic Tipping Points), ερευνητές από 17 φορείς, με επικεφαλής τη British Antarctic Survey (BAS), θα ταξιδέψουν στο αυτόνομο νησί το καλοκαίρι για μια αποστολή διάρκειας δύο μηνών.
Με χρηματοδότηση από την Advanced Research and Invention Agency (ARIA), οι επιστήμονες ελπίζουν να κατανοήσουν πόσο νερό από το λιώσιμο απελευθερώνουν οι παγετώνες των φιόρδ της Γροιλανδίας, πώς αυτό εισέρχεται στον Βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό και πώς η διαδικασία αυτή επηρεάζει το παγκόσμιο κλιματικό σύστημα.
Γιατί το σημείο καμπής της Γροιλανδίας αφορά όλους
Τα συρρικνούμενα στρώματα πάγου της Γροιλανδίας έχουν ήδη συνεισφέρει περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ανόδου της στάθμης της θάλασσας, καθώς οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου ανεβάζουν όλο και περισσότερο τις θερμοκρασίες.
Σύμφωνα με το National Snow and Ice Data Centre, το στρώμα πάγου της Γροιλανδίας περιέχει αρκετό νερό ώστε, αν έλιωνε πλήρως, να ανέβαζε τη στάθμη της θάλασσας παγκοσμίως κατά 7,4 μέτρα. Για κάθε εκατοστό ανόδου της στάθμης της θάλασσας, περίπου έξι εκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη εκτίθενται σε παράκτιες πλημμύρες.
Το λιώσιμο των πάγων της Γροιλανδίας εκβάλλει επίσης τεράστιες ποσότητες γλυκού νερού στον ωκεανό, κάτι που, σύμφωνα με τους επιστήμονες, ενδέχεται να επηρεάσει ένα σημαντικό σύστημα ρευμάτων του Ατλαντικού Ωκεανού που ονομάζεται Subpolar Gyre. Το σύστημα αυτό μεταφέρει θερμότητα από τους τροπικούς στον Βόρειο Ατλαντικό, ρυθμίζοντας τις θερμοκρασίες και τον καιρό στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.
Ωστόσο, το γλυκό νερό από το λιώσιμο μπορεί να «σκεπάσει» επιφανειακά το Subpolar Gyre, εμποδίζοντας τον σχηματισμό θερμότερων, πυκνών υδάτων που τροφοδοτούν τον ευρύτερο παγκόσμιο ωκεάνιο ιμάντα μεταφοράς θερμότητας και θρεπτικών συστατικών ανά τον κόσμο. Ορισμένες εκτιμήσεις προειδοποιούν ότι το Subpolar Gyre θα μπορούσε να αλλάξει μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια.
Η κούρσα για την κατανόηση των παγετώνων της Γροιλανδίας που λιώνουν
Παρά τις σοβαρές συνέπειες, οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη σαφή εικόνα για το πώς οι παγετώνες των φιόρδ της Γροιλανδίας και τα 200 στενά φιόρδ του νησιού αλληλεπιδρούν στην πράξη με τον γύρω ωκεανό.
Γι’ αυτό οι ερευνητές ταξιδεύουν στη Γροιλανδία αυτό το καλοκαίρι, εξοπλισμένοι με ένα «εξελιγμένο πακέτο» τεχνολογιών, μεταξύ των οποίων εναέρια drones, αυτόνομα θαλάσσια ρομπότ, δορυφόροι και όργανα που μπορούν να τοποθετηθούν απευθείας στον πάγο των παγετώνων.
Το συντονισμένο σύστημα παρατηρήσεων θα επιτρέψει στους ερευνητές να έρθουν όσο πιο κοντά γίνεται στους παγετώνες, καταγράφοντας από μεμονωμένες ρωγμές στον πάγο μέχρι τη ροή λιωμένου νερού και παγόβουνων προς τον Βόρειο Ατλαντικό.
Τα δεδομένα αυτά θα τροφοδοτήσουν στη συνέχεια πολλαπλά υπολογιστικά μοντέλα και θα χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη ενός πρωτότυπου Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης, που θα μπορεί να δίνει προειδοποίηση εκ των προτέρων για τυχόν απότομες μεταβολές στους παγετώνες.
«Πρόκειται για ένα εξαιρετικά φιλόδοξο και επείγον έργο», λέει η δρ Κέλι Χόχαν, συν-δημιουργός του GIANT και κλιματολόγος στη BAS.
«Γνωρίζουμε ότι η Γροιλανδία χάνει πάγο με πρωτοφανή ρυθμό και αυτό θα επηρεάσει τον γύρω ωκεανό, από τα παράκτια φιόρδ που είναι τόσο σημαντικά για τις κοινότητες της Γροιλανδίας μέχρι τα μεγάλα ρεύματα που μεταφέρουν θερμότητα στη Δυτική Ευρώπη».
Το GIANT θα επικεντρωθεί σε δύο τύπους παγετώνων στη Γροιλανδία, που προσφέρουν «αντίθετες αλλά συμπληρωματικές πληροφορίες» για τη σταθερότητά τους. Σε αυτούς περιλαμβάνονται παγετώνες που καταλήγουν στη θάλασσα κοντά στο Κανγκερλουσουάκ, στη νοτιοανατολική Γροιλανδία, και ο παγετώνας Πέτερμαν στη βορειοδυτική Γροιλανδία.
«Η προσπάθεια δημιουργίας μοντέλων που να μπορούν να αποτυπώνουν απότομες μεταβολές των παγετώνων είναι τολμηρή και ριψοκίνδυνη», λέει ο καθηγητής Πολ Χόλαντ, ο οποίος ηγείται των υπολογιστικών μοντέλων για το GIANT.
«Η επιστήμη είναι περίπλοκη και υπάρχει πραγματικός κίνδυνος να μην μπορέσουμε να προβλέψουμε αιφνίδιες απώλειες πάγου».
Ακόμη κι αν το πρόγραμμα δεν εξελιχθεί όπως έχει σχεδιαστεί, ο Χόλαντ υποστηρίζει ότι οι επιστήμονες θα έχουν παρ’ όλα αυτά βελτιώσει την ικανότητά τους στην κλιματική πρόγνωση και την κατανόηση του πώς η Γροιλανδία ενδέχεται να επηρεάσει τον ωκεανό στο μέλλον.
Ένα Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης για τους παγετώνες της Γροιλανδίας
Οι ερευνητές ελπίζουν ότι, δουλεύοντας προς την κατεύθυνση ενός Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης, οι κυβερνήσεις θα μπορέσουν να προετοιμαστούν καλύτερα ώστε να προσαρμοστούν στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
Το διαδικτυακό αυτό σύστημα θα συνδυάζει δορυφορικές παρατηρήσεις, δεδομένα πεδίου και στατιστική μοντελοποίηση των παγετώνων, ώστε να προβλέπει πότε η απώλεια πάγου προς τον Βόρειο Ατλαντικό μπορεί να αυξηθεί ξαφνικά.
Η Σάρα Μπόνντικ, από το πρόγραμμα Forecasting Tipping Points της ARIA, λέει ότι οι επιστήμονες προς το παρόν δεν μπορούν να προβλέψουν πότε μπορεί να ξεπεραστούν τα κλιματικά σημεία καμπής, αφήνοντάς μας «ανεπαρκώς προετοιμασμένους για τις ενδεχομένως μη αναστρέψιμες συνέπειες» της υπέρβασης αυτών των ορίων.
«Η ανάπτυξη ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης είναι απαραίτητη, ώστε να παρέχει σε κυβερνήσεις, βιομηχανία και, ευρύτερα, στην κοινωνία τις πληροφορίες που χρειάζονται για να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα και να επιταχύνουν την προληπτική προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή», προσθέτει.