Η Handicap International καλεί τη Γαλλία να καταδικάσει τις χώρες της ΕΕ που γειτνιάζουν με τη Ρωσία και έχουν εγκαταλείψει τη Συνθήκη για την απαγόρευση των ναρκών. Η Ουκρανία, από την πλευρά της, επιμένει ότι προστατεύει το έδαφός της από έναν επιτιθέμενο που "δεν σέβεται κανέναν κανόνα".
"Μια νάρκη δεν εντοπίζει τον στόχο της, δεν αξιολογεί την απειλή της, δεν σβήνει στο τέλος της σύγκρουσης, περιμένει. Περιμένει τις οικογένειες να επιστρέψουν μετά τον βίαιο εκτοπισμό τους, περιμένει έναν αγρότη να καλλιεργήσει το χωράφι του, περιμένει ένα παιδί να παίξει".
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Με αυτά τα λόγια, η Anne Héry, Διευθύντρια Προάσπισης της Handicap International, ξεκινά μια παγκόσμια εκστρατείαγια να καταγγείλει τη μαζική χρήση ναρκών στις πρόσφατες συγκρούσεις. Η οργάνωση σκοπεύει επίσης να επιστήσει την προσοχή στη στροφή ορισμένων κυβερνήσεων, μεταξύ άλλων και στην Ευρώπη, οι οποίες εξετάζουν το ενδεχόμενο αναβίωσης της παραγωγής αυτών των όπλων.
"Το Κομμάτι Νόμπελ
Με αφορμή την Ημέρα Δράσης κατά των Ναρκών των Ηνωμένων Εθνών το Σάββατο 4 Απριλίου, η Handicap International θέλησε να ευαισθητοποιήσει το κοινό κόβοντας συμβολικά σε κομμάτια το Νόμπελ Ειρήνης, το οποίο της απονεμήθηκε το 1997 μετά από πέντε χρόνια εκστρατείας στο πλαίσιο της Διεθνούς Εκστρατείας για την Απαγόρευση των Ναρκών (ICBL), η οποία οδήγησε στην υιοθέτηση της Συνθήκης της Οτάβα.
Η σύμβασηαυτή απαγορεύει τη χρήση, την ανάπτυξη, την παραγωγή, την αποθήκευση και τη μεταφορά ναρκών κατά προσωπικού. Οι μόνες εξαιρέσεις είναι η διατήρηση περιορισμένου αριθμού ναρκών για εκπαιδευτικούς σκοπούς και την ανάπτυξη τεχνικών αποναρκοθέτησης, καθώς και η μεταφορά τους με σκοπό την καταστροφή τους.
Η Σύμβαση αριθμεί σήμερα 161 κράτη μέλη, αλλά ορισμένες χώρες που δεν έχουν υπογράψει τη Σύμβαση, όπως η Ρωσία, χρησιμοποιούν νάρκες σε μαζική κλίμακα, σε βαθμό που η εισβολή στην Ουκρανία ώθησε πέντε κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης - Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Φινλανδία και Πολωνία - να αποχωρήσουν από τη Συνθήκη.
Σύμφωνα με τη Handicap International, αυτές οι αποχωρήσεις από χώρες που συνορεύουν με τη Ρωσία, αν και υποκινούνται από επιταγές ασφαλείας, υπονομεύουν ένα παγκόσμιο πρότυπο και κινδυνεύουν να προκαλέσουν φαινόμενο ντόμινο.
Στο πλαίσιο της εκστρατείας της για να απευθυνθεί στους ηγέτες και την κοινή γνώμη, η ΜΚΟ έσπασε ένα αντίγραφο του μεταλλίου του βραβείου Νόμπελ σε πέντε κομμάτια, κάθε θραύσμα συμβολίζει μια χώρα της ΕΕ που αποχωρεί από τη συνθήκη.
Τα αφαιρεθέντα θραύσματα - ένα "κομμάτι Νόμπελ" - στάλθηκαν σε αρχηγούς κρατών, υπουργούς Εξωτερικών, υπουργούς Άμυνας και μέλη του Κοινοβουλίου.
"Ζητάμε από τη Γαλλία να αναλάβει πλήρως το ρόλο της".
Σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, ο Εμανουέλ Μακρόν είναι ένας από τους παραλήπτες.
"Μέχρι στιγμής, η Γαλλία ήταν πολύ σαφής σχετικά με τη δέσμευσή της στη Συνθήκη και την πρόθεσή της να συνεχίσει να τη σέβεται", παραδέχεται η Anne Héry σε συνέντευξή της στο Euronews, ενώ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι_"δεν έχει γίνει καμία δημόσια δήλωση"_ σχετικά με την αποχώρηση των πέντε ευρωπαϊκών κρατών, η οποία θα είναι η τελευταία που θα τεθεί σε ισχύ για την Πολωνία στις 20 Φεβρουαρίου 2026.
"Περιμένουμε μια σαφή και ορατή πολιτική αντίδραση από τη γαλλική κυβέρνηση, ανάλογη με τη σοβαρότητα της κατάστασης", αναφέρει η διευθύντρια υπεράσπισης της ΜΚΟ. "Συγκεκριμένα, καλούμε τη Γαλλία να καταδικάσει δημόσια την απόφαση της Εσθονίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Φινλανδίας και της Πολωνίας να αποχωρήσουν από τη Συνθήκη της Οτάβα και να επαναλάβει απερίφραστα ότι η απαγόρευση των ναρκών κατά προσωπικού δεν μπορεί να καταστεί προαιρετική", συνεχίζει.
Για τον εκπρόσωπο της Handicap International, το Παρίσι θα πρέπει να χρησιμοποιήσει "όλους τους πολιτικούς και πολυμερείς μοχλούς" για να "αποτρέψει περαιτέρω αποχωρήσεις, να αποτρέψει οποιαδήποτε επανάληψη της χρήσης, παραγωγής ή μεταφοράς ναρκών κατά προσωπικού στην Ευρώπη και να επιβεβαιώσει τις ανθρωπιστικές κόκκινες γραμμές".
Σύμφωνα με την Anne Héry, η εθνική ασφάλεια δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη χρήση ενός όπλου "που πλήττει αδιακρίτως αμάχους και συνεχίζει να σκοτώνει πολύ καιρό μετά το τέλος των μαχών". Μια ανθρωπιστική προοπτική που συγκρούεται -και αυτό είναι το πρόβλημα- με την πραγματικότητα ενός φρικτού πολέμου στην Ουκρανία, που διανύει πλέον τον πέμπτο χρόνο του.
"Βασικά, ζητάμε από τη Γαλλία να αναλάβει πλήρως το ρόλο της ως δεσμευμένο κράτος-μέλος, καθιστώντας την υπεράσπιση της Συνθήκης της Οτάβα πολιτική προτεραιότητα", τονίζει ο διευθυντής υπεράσπισης.
Το Παρίσι επικύρωσε τη Συνθήκη της Οτάβα το 1998 και τον επόμενο χρόνο ολοκληρώθηκε η καταστροφή των γαλλικών αποθεμάτων ναρκών κατά προσωπικού, σύμφωνα με τις αρχές.
Το 2008, επισημαίνει το Quai d'Orsay, η Γαλλία ολοκλήρωσε την εκκαθάριση περιοχών υπό τη δικαιοδοσία της, ιδίως γύρω από μια αποθήκη όπλων στο Τζιμπουτί.
Έκτοτε, η δέσμευση της Γαλλίας για την καταπολέμηση των ναρκών κατά προσωπικού περιλαμβάνει τη χρηματοδότηση προγραμμάτων εκκαθάρισης, την παροχή βοήθειας στα θύματα και την εκπαίδευση στην ανθρωπιστική αποναρκοθέτηση - τα χρήματα για τις δράσεις αυτές διοχετεύονται κυρίως μέσω της ΕΕ και των Ηνωμένων Εθνών.
Υπερασπίζεται τον εαυτό της "με δεμένα χέρια";
Η προσπάθεια του Κιέβου να αναστείλει τη συμμετοχή του μέσω διατάγματος που εξέδωσε ο Volodymyr Zelensky, καθώς και η παράδοση ναρκών κατά προσωπικού στην Ουκρανία από τις Ηνωμένες Πολιτείες στο τέλος του 2024, όπως αναφέρουν διάφορα μέσα ενημέρωσης, επικρίνονται επίσης από τη ΜΚΟ. Η ΜΚΟ τονίζει ότι μια χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει εγκαταλείψει τη Σύμβαση.
"Αν γινόταν δεκτό ότι η συμμόρφωση με τη Συνθήκη καθίσταται προαιρετική μόλις ξεσπάσει μια σύγκρουση, τότε θα κατέρρεε ολόκληρη η λογική του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου", λέει η Anne Héry, προσθέτοντας ότι η ουσιαστική προσχώρηση "δεν σημαίνει ότι υπερασπίζεται κανείς τον εαυτό του με δεμένα χέρια".
Οι εμπειρογνώμονες που συνεργάζονται με τη Handicap International αμφισβητούν τη στρατιωτική αποτελεσματικότητα των ναρκών, επισημαίνοντας την έλλειψη_"αποτρεπτικού αποτελέσματος όταν αντιμετωπίζει έναν εχθρό που είναι έτοιμος να υποστεί μεγάλες απώλειες από τη δική του πλευρά"._ Σύμφωνα με τη ΜΚΟ, τα όπλα αυτά, που φημίζονται ως φθηνά, είναι στην πραγματικότητα πολύ ακριβά για να εξαλειφθούν: περίπου 3 δολάρια για την παραγωγή μιας, σε σύγκριση με έως και 1.000 δολάρια για την εκκαθάρισή της.
Η Anne Héry συνεχίζει λέγοντας ότι η Συνθήκη της Οτάβα "απαγορεύει μια πολύ συγκεκριμένη κατηγορία όπλων λόγω του εγγενώς αδιάκριτου χαρακτήρα τους", προσθέτοντας ότι_"όπως κάθε άλλο κράτος, η Ουκρανία διαθέτει άλλα νόμιμα στρατιωτικά μέσα για να εξασφαλίσει την άμυνά της, χωρίς να καταφεύγει σε ένα όπλο που παραβιάζει ένα θεμελιώδες ανθρωπιστικό ταμπού"._
Μια έκθεση (πηγή στα Γαλλικά) του ICBL Landmine Monitor που δημοσιεύθηκε το 2025 αναφέρει ότι υπάρχουν_"αυξανόμενες ενδείξεις για τη χρήση ναρκών κατά προσωπικού από την Ουκρανία το 2024-2025"_, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι "η έκταση αυτής της χρήσης παραμένει αβέβαιη".
"Η Ουκρανία θα εξαλείψει οτιδήποτε αποδυναμώνει την ικανότητά της να προστατεύει τον πληθυσμό της".
Επί είκοσι χρόνια, το Κίεβο ήταν συμβαλλόμενο μέρος της Συνθήκης της Οτάβα, η οποία επικυρώθηκε το 2005. "Μια διαφορετική εποχή", υπενθυμίζει ο Heorhii Tykhyi, εκπρόσωπος του ουκρανικού υπουργείου Εξωτερικών, σημειώνοντας ότι ως αποτέλεσμα της ρωσικής επιθετικότητας κατά της Ουκρανίας, "οι συνθήκες ασφαλείας στην περιοχή μας έχουν αλλάξει δραματικά και ριζικά".
"Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο όχι μόνο η Ουκρανία, αλλά και τα κράτη της Βαλτικής, η Πολωνία και η Φινλανδία έχουν λάβει παρόμοια μέτρα. Δεν είμαστε μόνοι μας", δήλωσε στο Euronews.
Σύμφωνα με τον Heorhii Tykhyi, η απόφαση (πηγή στα Γαλλικά) να "τερματιστεί η εφαρμογή των ξεπερασμένων υποχρεώσεων", που ελήφθη το καλοκαίρι του 2025, "ήταν δύσκολη για την Ουκρανία, αλλά αντιμετωπίζουμε μια εισβολή πλήρους κλίμακας, η οποία συνοδεύεται από μαζικές θηριωδίες κατά του κράτους και του πληθυσμού μας".
Ο επικεφαλής της ουκρανικής διπλωματίας, Andrii Sybiha, μίλησε για την ανάγκη_"_να εξαλειφθεί οτιδήποτε αποδυναμώνει την Ουκρανία στην προστασία του πληθυσμού της".
"Ο Heorhii Tykhyi συνέχισε:"Η Ουκρανία δεν μπορεί να περιοριστεί στο δικαίωμά της στην αυτοάμυνα, που εγγυάται το άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών , για την προστασία του πληθυσμού της από τον κίνδυνο να πέσει στα χέρια των Ρώσων κατακτητών, δεδομένης της γενοκτονικής φύσης αυτού του πολέμου.
"Όλος ο κόσμος έχει δει τι συνέβη στην Μπούτσα, το Ιζιούμ, τη Μαριούπολη και άλλα μέρη που ήταν ή παραμένουν υπό ρωσική κατοχή", πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.
Στις 31 Μαρτίου, εν μέσω του μπλοκαρίσματος ενός ευρωπαϊκού δανείου ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ που θεωρείται ζωτικής σημασίας για την Ουκρανία, αρκετοί υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ και ο Ύπατος Εκπρόσωπος Κάγια Κάλλας ταξίδεψαν στην Μπούτσα, κοντά στο Κίεβο, για να τιμήσουν την τέταρτη επέτειο της απελευθέρωσης της πόλης.
Ο Ουκρανός υπουργός Andrii Sybiha, καλωσορίζοντας τους ομολόγους του, δήλωσε ότι αυτή η ισχυρή ευρωπαϊκή παρουσία δείχνει ότι η απονομή δικαιοσύνης για τις θηριωδίες που διέπραξε η Ρωσία είναι "αναπόφευκτη".
Σε συνέντευξή του στο Euronews, ο Heorhii Tykhyi επέμεινε ότι, εκτός από τη Συνθήκη για την Απαγόρευση των Ναρκών, "το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο απαιτεί από κάθε χώρα να λαμβάνει μέτρα για την ελαχιστοποίηση των ζημιών που προκαλούνται στους αμάχους", διαβεβαιώνοντας το Euronews ότι αυτή ήταν μια αρχή που "συμμερίζονται όλες οι ουκρανικές αμυντικές δυνάμεις".
"Η προσοχή δεν πρέπει να εκτρέπεται σε κατηγορίες εναντίον μιας χώρας που υπερασπίζεται τον εαυτό της έναντι ενός βάναυσου και πολύ ισχυρότερου επιτιθέμενου που δεν σέβεται κανέναν κανόνα", τόνισε, προσθέτοντας ότι η Ουκρανία θα συνεχίσει να θέτει ως προτεραιότητα την ασφάλειά της και να ενισχύει όλα όσα συμβάλλουν στην προστασία των πολιτών της. "Διότι αυτή είναι η καθημερινή μας πραγματικότητα: αυτός ο πόλεμος λαμβάνει χώρα στο έδαφός μας και όλοι γνωρίζουν πόσο πολύ υποφέρει ο λαός μας ως αποτέλεσμα".
Σύμφωνα με τη Handicap International, ο αριθμός των θυμάτων ναρκών έχει μειωθεί από περίπου 25.000 το 1999 σε λίγο πάνω από 6.000 το 2024 ως αποτέλεσμα της Σύμβασης. Ωστόσο, η ΜΚΟ σημείωσε αύξηση του αριθμού των θυμάτων αμάχων τα τελευταία χρόνια.
Το Euronews ρώτησε τους Γάλλους διπλωμάτες τι μήνυμα επιθυμούν να στείλουν στις πέντε ευρωπαϊκές χώρες που αποχώρησαν από τη Συνθήκη, αλλά δεν είχε λάβει απάντηση μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης.