Οι κλιματικοί επιστήμονες προειδοποιούν για κύμα ακραίων καιρικών φαινομένων, καθώς ισχυρό Ελ Νίνιο συμπίπτει με την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Τα επόμενα πέντε χρόνια, η Γη είναι, σύμφωνα με νέες κλιματικές προβλέψεις των Ηνωμένων Εθνών, εξαιρετικά πιθανό να ξεπερνά ξανά και ξανά το διεθνώς συμφωνημένο όριο κλιματικής θέρμανσης που θεωρείται ασφαλές και, στην πορεία, να καταρρίψει εκ νέου το ρεκόρ της θερμότερης χρονιάς.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (ΠΜΟ) προβλέπει επίσης μια υπερθερμαινόμενη Αρκτική, η οποία θα ζεσταθεί κατά σχεδόν 1,66°C από σήμερα έως το 2030, και μια επικίνδυνη ξηρασία με πιθανές δασικές πυρκαγιές στον Αμαζόνιο, ένα κρίσιμο τμήμα της φυσικής άμυνας της Γης για τον περιορισμό της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.
Προβολές του κλιματικού οργανισμού του ΟΗΕ και της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας του Ηνωμένου Βασιλείου δείχνουν ότι υπάρχει πιθανότητα 75% η μέση παγκόσμια θερμοκρασία την περίοδο 2026-2030 να υπερβεί τους 1,5°C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή. Αυτό το όριο είναι το συμφωνημένο ανώτατο επίπεδο θέρμανσης, υπολογισμένο ως μέσος όρος 20ετίας, που καθορίστηκε το 2015 με τη Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα.
Πόσο θερμά θα είναι τα επόμενα πέντε χρόνια;
Σύμφωνα με την έκθεση του ΠΜΟ, υπάρχει πιθανότητα 91% τουλάχιστον ένα από τα επόμενα πέντε χρόνια να ξεπεράσει το όριο του 1,5°C και πιθανότητα 86% ένα από αυτά τα χρόνια να σπάσει το ρεκόρ της θερμότερης χρονιάς που καταγράφηκε το 2024.
Ο ΠΜΟ προβλέπει επίσης ότι κάθε χρονιά από τώρα έως το 2030 θα είναι κατά 1,3°C έως 1,9°C θερμότερη σε σχέση με τα τέλη του 19ου αιώνα.
«Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι το [1,5°C] δεν είναι κάποιο "χείλος γκρεμού" από το οποίο θα πέσουμε», λέει η συν-συγγραφέας της έκθεσης Μελίσα Σίμπρουκ, κλιματολόγος στη Μετεωρολογική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου. «Κάθε αύξηση ακόμη και κατά 0,1 του βαθμού έχει ολοένα και πιο σοβαρές επιπτώσεις.»
Μια ολόκληρη γκάμα ακραίων καιρικών φαινομένων
Μια επιστημονική έκθεση του ΟΗΕ λίγα χρόνια αργότερα ανέλυσε ότι η υπέρβαση του ορίου του 1,5 βαθμού σημαίνει μεγαλύτερη πιθανότητα θανάτων, κινδύνων και απώλειας ειδών. Παρότι πρόκειται για μερικά δέκατα του βαθμού, ορισμένα οικοσυστήματα του πλανήτη, όπως τα κοράλλια και οι παγετώνες, δεν μπορούν να αντέξουν αυτή την πίεση.
Η κλιματική επιστήμονας Φρίντερικε Ότο από το Imperial College London, που δεν συμμετείχε στην έκθεση του ΠΜΟ, προειδοποιεί ότι ένας ολόκληρος χρόνος ή και περισσότερο πάνω από το 1,5°C θα συνοδευτεί από «μια ολόκληρη σειρά ακραίων καιρικών φαινομένων που ξεπερνούν οτιδήποτε έχουμε ζήσει μέχρι σήμερα» και ότι οι πόλεις είναι εντελώς απροετοίμαστες.
Η Ευρώπη έχει ήδη κληθεί από τον ΟΗΕ να «απεξαρτηθεί από τα ορυκτά καύσιμα» καθώς τεράστιες περιοχές της ηπείρου συνεχίζουν να ψήνονται σε εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες. Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψαν αυτή την εβδομάδα την θερμότερη ημέρα Μαΐου στα χρονικά, ενώ ακόμη και πιο ψυχρές περιοχές όπως το Όσλο σημείωσαν θερμοκρασίες πολύ πάνω από τα κλιματικά κανονικά επίπεδα για την εποχή.
«Αυτή η ζέστη ρεκόρ φέρει ξεκάθαρα το αποτύπωμα της κλιματικής αλλαγής», λέει η Ότο.
«Θερμοκρασίες αυτού του μεγέθους ήταν κάποτε εξαιρέσεις ακόμη και στην καρδιά του καλοκαιριού. Το να βλέπουμε 35°C στο Ηνωμένο Βασίλειο την άνοιξη είναι πραγματικά εντυπωσιακό, αλλά η επιστήμη είναι ξεκάθαρη: η κλιματική αλλαγή κάνει αυτούς τους καύσωνες πιο έντονους, πιο παρατεταμένους και πολύ συχνότερους.»
Ευθύνεται το Ελ Νίνιο για τα ρεκόρ ζέστης;
Σχεδόν όλες οι βραχυπρόθεσμες προβλέψεις κάνουν λόγο για την εμφάνιση ενός ισχυρού φαινομένου Ελ Νίνιο, μιας φυσικής θέρμανσης τμημάτων του κεντρικού Ειρηνικού που αλλάζει τα καιρικά πρότυπα σε όλο τον κόσμο και εκτοξεύει τις παγκόσμιες θερμοκρασίες.
Σύμφωνα με την έκθεση του ΠΜΟ, το φαινόμενο μπορεί να διαρκέσει έως και το 2028. Γι' αυτό, η Σίμπρουκ εκτιμά ότι το 2027 είναι πιθανό να σπάσει το θερμικό ρεκόρ του 2024.
Ένα ισχυρό Ελ Νίνιο «μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών αργότερα μέσα στη χρονιά», λέει ο δρ Θεόδωρος Κίπινγκ του Imperial College London. «Ενώ σε πολλές περιοχές του κόσμου η περίοδος δασικών πυρκαγιών δεν έχει ακόμη κορυφωθεί, αυτή η γρήγορη εκκίνηση σε συνδυασμό με το αναμενόμενο Ελ Νίνιο σημαίνει ότι ενδεχομένως να βρεθούμε αντιμέτωποι με μια ιδιαίτερα σκληρή χρονιά πυρκαγιών.»
Οι δασικές πυρκαγιές δεν σκοτώνουν μόνο ανθρώπους τη στιγμή που εκδηλώνονται· επηρεάζουν και την ποιότητα του αέρα σε ακτίνα εκατοντάδων χιλιομέτρων, προκαλώντας σειρά προβλημάτων υγείας. Για παράδειγμα, οι πυρκαγιές στην Αυστραλία το 2019 σκότωσαν 33 ανθρώπους, αλλά ο καπνός τους προκάλεσε 417 επιπλέον θανάτους και χιλιάδες εισαγωγές σε νοσοκομεία τους επόμενους έξι μήνες.
Ορισμένοι μετεωρολόγοι εκτιμούν ότι ένα τυπικό επεισόδιο Ελ Νίνιο τείνει να προκαλεί μια προσωρινή αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 0,1-0,2°C. Ωστόσο, αυτό δεν είναι τόσο σημαντικό όσο η άνοδος της θερμοκρασίας που τροφοδοτείται από την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, η οποία έχει αυξήσει τη μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της Γης περίπου κατά 1,3-1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
«Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό φαινόμενο», εξηγεί η Ότο. «Έρχεται και φεύγει. Η κλιματική αλλαγή, αντίθετα, επιδεινώνεται όσο δεν σταματάμε να καίμε ορυκτά καύσιμα. Άρα η κλιματική αλλαγή είναι ο πραγματικός λόγος ανησυχίας.»
Την ώρα όμως που η Ευρώπη ασφυκτιά κάτω από καύσωνες, ορισμένοι κλιματικοί επιστήμονες συζητούν κατά πόσον η υπερθέρμανση του πλανήτη επιταχύνεται πραγματικά. Η Σίμπρουκ λέει ότι αυτό είναι «προφανώς αρκετά ανησυχητικό», αλλά οι μελλοντικές θερμοκρασίες ίσως διαψεύσουν τέτοιες εκτιμήσεις.
Επιταχυνόμενη θέρμανση στην Αρκτική
Δεν είναι μόνο η λεκάνη της Μεσογείου που προετοιμάζεται για ακόμη πιο ακραίες θερμοκρασίες.
Οι προβολές, που βασίζονται στον μέσο όρο περίπου 200 εκτελέσεων υπολογιστικών προσομοιώσεων με 13 διαφορετικά κλιματικά μοντέλα από διάφορες χώρες, δείχνουν ότι η θέρμανση στην Αρκτική αυξάνεται 3,5 φορές πιο γρήγορα από ό,τι στον υπόλοιπο πλανήτη, επειδή υπάρχει πλέον λιγότερος πάγος και χιόνι που να αντανακλούν την ηλιακή ακτινοβολία στο διάστημα, εξηγεί η Σίμπρουκ.
Οι χειμώνες στην Αρκτική την περίοδο 2020-2025 ήταν κατά μέσο όρο 1,2°C θερμότεροι σε σχέση με τον μέσο όρο 1991-2020. Ο ΠΜΟ προβλέπει ότι οι επόμενοι πέντε χειμώνες θα είναι κατά μέσο όρο 2,8°C θερμότεροι από αυτό το πρόσφατο κανονικό επίπεδο, προσθέτει η Σίμπρουκ.
Η έκθεση προβλέπει επίσης ότι ο θαλάσσιος πάγος στην Αρκτική θα συνεχίσει να συρρικνώνεται το καλοκαίρι.
Ένα σαφές προειδοποιητικό μήνυμα για τον Αμαζόνιο
Η έκθεση προβλέπει ακόμη θερμότερες και ασυνήθιστα ξηρές συνθήκες στη λεκάνη του Αμαζονίου, κάτι που θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφικό τόσο για τους ντόπιους κατοίκους όσο και για τον πλανήτη συνολικά.
Οι άνθρωποι εξαρτώνται από τον Αμαζόνιο για το νερό τους και οι πιο θερμές, ξηρές συνθήκες αναμένεται να αυξήσουν τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών, λέει η Σίμπρουκ, απειλώντας να μετατρέψουν τον Αμαζόνιο, που σήμερα απορροφά το διοξείδιο του άνθρακα που παγιδεύει τη θερμότητα από την ατμόσφαιρα, σε μια περιοχή που θα επιδεινώνει το πρόβλημα.
Η περιοχή του Σάχελ στην Αφρική, που τα τελευταία χρόνια είναι ιδιαίτερα ξηρή, είναι πιθανό να δεχθεί περισσότερες από τις κανονικές βροχοπτώσεις, κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει πλημμύρες, προειδοποιεί η Σίμπρουκ.