Εκπρόσωποι από 186 χώρες συμφωνούν για το Ταμείο του Παγκόσμιου Περιβαλλοντικού Μηχανισμού, που θα στηρίξει έργα σε 144 χώρες.
Ο Παγκόσμιος Μηχανισμός Περιβάλλοντος (Global Environment Facility, GEF) (πηγή στα Αγγλικά), ένα πολυμερές ταμείο που χρηματοδοτεί περιβαλλοντικά έργα σε όλο τον κόσμο, ενέκρινε ένα αρχικό πακέτο ύψους 3,9 δισ. δολαρίων (3,4 δισ. ευρώ) για τη στήριξη της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, της προστασίας της βιοποικιλότητας και της ασφάλειας των υδάτινων πόρων για τα επόμενα τέσσερα χρόνια.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η απόφαση ελήφθη στη Γενική Συνέλευση του GEF στη Σαμαρκάνδη, στο Ουζμπεκιστάν, όπου εκπρόσωποι από 186 χώρες συναντήθηκαν για να συμφωνήσουν τις προτεραιότητες του ένατου κύκλου αναπλήρωσης του ταμείου, που καλύπτει την περίοδο 2026-2030.
Η χρηματοδότηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο αντιμετωπίζουν ολοένα μεγαλύτερες πιέσεις να ανταποκριθούν σε ξηρασίες, πλημμύρες, απώλεια βιοποικιλότητας και άλλες περιβαλλοντικές προκλήσεις που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
Το ταμείο πίσω από τις παγκόσμιες περιβαλλοντικές συμφωνίες
Ο Παγκόσμιος Μηχανισμός Περιβάλλοντος, που δημιουργήθηκε το 1991, διοχετεύει χρηματοδότηση από τις κυβερνήσεις-δωρητές σε περιβαλλοντικά έργα σε όλο τον κόσμο και λειτουργεί ως χρηματοδοτικός μηχανισμός για μια σειρά διεθνών συμφωνιών, μεταξύ των οποίων η Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή και το Παγκόσμιο Πλαίσιο για τη Βιοποικιλότητα Κουνμίνγκ-Μοντρεάλ.
Το GEF στηρίζει σήμερα περισσότερα από 2.300 ενεργά έργα και προγράμματα. Διαχειρίζεται 12,6 δισ. δολάρια (11 δισ. ευρώ) σε χρηματοδότηση που βρίσκονται σε φάση υλοποίησης και αναμένεται να κινητοποιήσει επιπλέον 80,5 δισ. δολάρια (70 δισ. ευρώ) μέσω συγχρηματοδότησης. Από τη δημιουργία του, ο οργανισμός αναφέρει ότι έχει χορηγήσει πάνω από 27 δισ. δολάρια (23,5 δισ. ευρώ) σε επιδοτήσεις και έχει συμβάλει στην κινητοποίηση περίπου 155 δισ. δολαρίων (135 δισ. ευρώ) σε πρόσθετες επενδύσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ένα παράδειγμα για το πώς αξιοποιούνται αυτοί οι πόροι είναι το πρόγραμμα «Βιώσιμες Πόλεις» του GEF. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, η πρωτοβουλία έχει συνεργαστεί ήδη με περισσότερες από 100 πόλεις σε 40 χώρες, αξιοποιώντας χρηματοδότηση του GEF για να συμβάλει στη βελτίωση του αστικού σχεδιασμού, της ανθεκτικότητας και της περιβαλλοντικής διαχείρισης.
Ο Μινγκ Ζανγκ, παγκόσμιος διευθυντής της Παγκόσμιας Τράπεζας για την αστική ανάπτυξη, τα υποεθνικά δημόσια οικονομικά, τον τουρισμό και τη διαχείριση καταστροφών, δήλωσε ότι η χρηματοδότηση μέσω επιχορηγήσεων μπορεί να βοηθήσει στην προσέλκυση μεγαλύτερων επενδύσεων από αναπτυξιακές τράπεζες και τον ιδιωτικό τομέα.
«Η προσέγγιση με βάση τις επιδόσεις θα μπορούσε να είναι χρήσιμη, προσφέροντας το κατάλληλο κίνητρο για την επίτευξη των αποτελεσμάτων που επιδιώκετε», είπε.
Χρηματοδοτικές προτεραιότητες για τα επόμενα τέσσερα χρόνια
Το πακέτο θα στηρίξει έργα σε 144 χώρες-αποδέκτες και καθορίζει τον προσανατολισμό της χρηματοδότησης του GEF έως το 2030.
«Αυτά είναι 3,9 δισ. δολάρια που Ευρωπαίοι δωρητές και άλλοι δωρητές παγκοσμίως έχουν δεσμευτεί να διαθέσουν στις 144 χώρες-αποδέκτες του GEF, ώστε να επιδιώξουν περιβαλλοντικούς στόχους παγκόσμιας σημασίας – την προστασία της βιοποικιλότητας, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την αποκατάσταση υποβαθμισμένων περιοχών και τη διαχείριση κοινών συστημάτων γλυκού νερού και ωκεανών», δήλωσε ο Φρεντ Μπολτς, επικεφαλής προγραμματισμού στη Γραμματεία του GEF.
Τουλάχιστον το 35% του Καταπιστευματικού Ταμείου του GEF θα κατευθυνθεί προς τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και τα μικρά νησιωτικά αναπτυσσόμενα κράτη, που συχνά είναι από τα πιο εκτεθειμένα σε περιβαλλοντικούς κινδύνους. Επιπλέον, το 20% θα στηρίξει πρωτοβουλίες που υλοποιούνται από αυτόχθονες πληθυσμούς και τοπικές κοινότητες.
Ταχύτερη πρόσβαση σε περιβαλλοντική χρηματοδότηση
Παράλληλα με τις νέες χρηματοδοτικές δεσμεύσεις, ο τελευταίος κύκλος χρηματοδότησης εισάγει μεταρρυθμίσεις με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας και την επιτάχυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση.
«Το GEF-9 εστιάζει στην απλοποίηση, επιτρέποντας σε οργανισμούς και χώρες να αξιοποιούν τους πόρους πιο γρήγορα, μειώνοντας δραστικά τη γραφειοκρατική πολυπλοκότητα για την άντληση χρηματοδότησης από το GEF», είπε ο Μπολτς.
Οι αλλαγές αυτές αποσκοπούν στη συντόμευση του χρόνου έγκρισης και στο να επιτρέψουν στα έργα να περάσουν ταχύτερα από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση.
Ο νέος κύκλος δίνει επίσης μεγαλύτερη έμφαση σε ολοκληρωμένα προγράμματα που συνδέουν την κλιματική αλλαγή, τη βιοποικιλότητα, την υποβάθμιση της γης, τα συστήματα τροφίμων και τη διαχείριση των υδάτων, αντανακλώντας τη growing αναγνώριση ότι οι περιβαλλοντικές προκλήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μεμονωμένα.
Ο κύκλος χρηματοδότησης GEF-9 ξεκινά τον Ιούλιο του 2026 και θα διαρκέσει έως το 2030, χρονιά-ορόσημο για τις παγκόσμιες δεσμεύσεις σε θέματα κλίματος, βιοποικιλότητας και αποκατάστασης των εδαφών.
Τα πρώτα έργα αναμένεται να αρχίσουν να λαμβάνουν στήριξη τους επόμενους μήνες.
Κοινές περιβαλλοντικές προκλήσεις
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παραμένουν μεταξύ των μεγαλύτερων συνεισφερόντων στο ταμείο, ενώ πολλά από τα ζητήματα που στοχεύει η χρηματοδότηση του GEF γίνονται όλο και πιο επίκαιρα και στην Ευρώπη.
Η συχνότερη εμφάνιση ξηρασιών και πλημμυρών, η απώλεια βιοποικιλότητας και το αυξανόμενο κόστος προσαρμογής ασκούν ολοένα μεγαλύτερη πίεση στα δημόσια οικονομικά και στις υποδομές σε ολόκληρη την ήπειρο.
Η Ρέιτσελ Κάιτ, ειδική εκπρόσωπος του Ηνωμένου Βασιλείου για το κλίμα, δήλωσε ότι οι περιοχές που υφίστανται ήδη έντονες περιβαλλοντικές πιέσεις μπορούν να προσφέρουν χρήσιμα διδάγματα για τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής αλλού.
«Η Κεντρική Ασία είναι το επίκεντρο των επιπτώσεων που βλέπουμε από την κλιματική αλλαγή», είπε. «Ό,τι κάνουμε εδώ μπορεί στη συνέχεια να αποτελέσει μάθημα για άλλα μέρη του κόσμου».
Πολλές από αυτές τις πιέσεις είναι ήδη ορατές σε όλη την περιοχή.
Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας που παρουσιάστηκαν στη διάρκεια της συνάντησης, περίπου 37 εκατομμύρια άνθρωποι στην περιοχή ζουν σήμερα σε ζώνες με σοβαρή λειψυδρία. Ο αριθμός αυτός θα μπορούσε να αυξηθεί στα 75 εκατομμύρια έως το 2050, καθώς οι παγετώνες υποχωρούν και η ροή των ποταμών μειώνεται.
Από χώρα-αποδέκτης σε χώρα-δωρήτρια
Η Γενική Συνέλευση πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Κεντρική Ασία.
Σε μήνυμά του προς τους αντιπροσώπους, ο πρόεδρος του Ουζμπεκιστάν Σαβκάτ Μιρζιγιόγεφ ανέφερε ότι η χώρα θεωρεί τον οικολογικό μετασχηματισμό ως «ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης».
Το Ουζμπεκιστάν προσχώρησε στο GEF το 1995 ως χώρα-αποδέκτης. Κατά τη διάρκεια της Συνέλευσης, ανακοίνωσε σχέδια να καταστεί συνεισφέρων στους επόμενους κύκλους χρηματοδότησης.
«Αυτό που βλέπετε σε αυτή τη συνέλευση είναι το Ουζμπεκιστάν να αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο, να γίνεται δωρητής του GEF, αλλά και να αναδεικνύεται σε περιφερειακό ηγέτη στην Κεντρική Ασία», δήλωσε ο Μάρκος Ατίας Νέτο, βοηθός γενικός γραμματέας του ΟΗΕ και βοηθός διαχειριστής του UNDP.
Η Eco Expo παρουσιάζει περιβαλλοντικές λύσεις
Παράλληλα με τη Γενική Συνέλευση, η Eco Expo Central Asia συγκέντρωσε περίπου 10.000 συμμετέχοντες από περισσότερες από 100 χώρες και περιλάμβανε 68 περίπτερα που παρουσίαζαν περιβαλλοντικές τεχνολογίες, πρωτοβουλίες πράσινης οικονομίας και έργα νεοφυών επιχειρήσεων.
Η έκθεση πρόσφερε μια πρακτική αποτύπωση του τρόπου με τον οποίο η διεθνής περιβαλλοντική χρηματοδότηση μπορεί να μεταφραστεί σε έργα επί του πεδίου, από τη διαχείριση των υδάτων και την αστική ανθεκτικότητα μέχρι τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την περιβαλλοντική παρακολούθηση.