Οι σκληροπυρηνικοί στο Ιράν παρουσιάζουν τη συμφωνία-πλαίσιο ως νίκη, ενώ ο Τραμπ απορρίπτει τα σχέδια ταμείου ανοικοδόμησης 300 δισ. δολαρίων και προειδοποιεί για νέες επιθέσεις αν η Τεχεράνη δεν συμμορφωθεί.
Το σκληροπυρηνικό κατεστημένο του Ιράν παρουσιάζει τη συμφωνία-πλαίσιο ΗΠΑ-Ιράν ως απόδειξη ότι η Τεχεράνη άντεξε περισσότερο από την Ουάσινγκτον και όχι ως παραχώρηση, την ώρα που παραμένουν ερωτήματα για το πόσο έλεγχο άσκησαν οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) επί των όρων της.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο διοικητής της Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης, Εσμαΐλ Καανί, έκανε τη Δευτέρα το βράδυ την πρώτη του δημόσια εμφάνιση εδώ και μήνες για να μιλήσει για τη συμφωνία, δηλώνοντας στην ιρανική κρατική τηλεόραση ότι τα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ «είναι πλήρως στα χέρια των παιδιών της Χεζμπολάχ, των (Χούθι) στην Υεμένη και ακόμη ορισμένων συντρόφων και παιδιών της αντίστασης που δεν είναι Υεμενίτες».
Το σχόλιο για το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ - που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν - ερμηνεύτηκε ως προειδοποίηση ότι το περιφερειακό δίκτυο της Τεχεράνης διατηρεί μοχλό πίεσης σε μια άλλη παγκόσμια θαλάσσια οδό, ακόμη και καθώς αίρεται ο αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ.
Η Δύναμη Κουντς - ο κλάδος πληροφοριών και ασύμμετρου πολέμου των Φρουρών της Επανάστασης - είναι ο βασικός αρχιτέκτονας του Άξονα της Αντίστασης, ενός δικτύου ένοπλων οργανώσεων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, στο οποίο περιλαμβάνονται η Χαμάς στη Γάζα, οι Χούθι στην Υεμένη και σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ, τις οποίες η Τεχεράνη χρηματοδοτεί, εξοπλίζει και καθοδηγεί.
Την ίδια ώρα, το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου (ISW), με έδρα την Ουάσινγκτον, εκτιμά εδώ και μήνες ότι ο ανώτατος διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης Αχμάντ Βαχίντι και ο στενός του κύκλος αξιοποίησαν τον ισχυρισμό περί ιρανικού ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ για να ενισχύσουν την εσωτερική ισχύ των Φρουρών, συμπεριλαμβανομένα και έναντι αντιπάλων όπως ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκόρ Γκαλιμπάφ, και για να διαμορφώσουν τη γενικότερη διαπραγματευτική στάση της χώρας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Βαχίντι τάσσεται ανοιχτά απέναντι στην πολιτική ηγεσία του Ιράν, η οποία πίεζε για μια ταχεία συμφωνία ώστε να τερματιστεί ο πόλεμος και να ανοίξουν ξανά τα αποκλεισμένα θαλάσσια περάσματα με την ελπίδα αναθέρμανσης της οικονομίας, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης - που ελέγχουν τη στρατιωτική παρουσία του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ - αντιστάθηκαν και επικράτησαν σε κάθε περίπτωση σύγκρουσης.
«Υβριδικός πόλεμος πλήρους κλίμακας»
Για τους σκληροπυρηνικούς του Ιράν, το μνημόνιο αναμένεται να παρουσιαστεί στο εσωτερικό ως στρατηγική νίκη, ως απόδειξη ότι η Ισλαμική Δημοκρατία επέζησε του πολέμου και υποχρέωσε την Ουάσινγκτον να διαπραγματευτεί. Αυτή η αφήγηση δεν συμμερίζεται το σύνολο του πολιτικού φάσματος στο Ιράν.
Ο Εμπραχίμ Ρεζαεΐ, εκπρόσωπος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής του ιρανικού κοινοβουλίου, χαρακτήρισε το μνημόνιο «ανισόρροπο» και είπε ότι δεν τηρήθηκαν όλες οι κόκκινες γραμμές του Ιράν.
«Βρισκόμαστε σε υβριδικό πόλεμο πλήρους κλίμακας και πρέπει να αξιοποιήσουμε αυτή την ευκαιρία για να γίνουμε ισχυρότεροι», είπε σε τηλεοπτική συνέντευξη.
Η αντίδραση έρχεται σε μια ευαίσθητη συγκυρία, καθώς το Ιράν προετοιμάζει τις επίσημες κηδείες για τον εκλιπόντα αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στις αμερικανοϊσραηλινές αεροπορικές επιδρομές στο εναρκτήριο πλήγμα του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου.
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης αναμένεται να τονίσουν ότι το κείμενο δεν περιλαμβάνει διατάξεις για αλλαγή καθεστώτος, πολιτικές μεταρρυθμίσεις ή την εσωτερική διακυβέρνηση του Ιράν, αλλά επικεντρώνεται σε όρους που απαιτούν από τις δύο πλευρές να σέβονται η μία την κυριαρχία της άλλης.
Η άρση των κυρώσεων, η επανεκκίνηση των εξαγωγών πετρελαίου, η αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων και η επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας αναμένεται να παρουσιαστούν ως απόδειξη ότι το Ιράν απέσπασε σημαντικές οικονομικές παραχωρήσεις χωρίς να υποχωρήσει ως προς την πολιτική του δομή.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα έχουν ήδη μεταδώσει ότι τρία ιρανικά τάνκερ, που μεταφέρουν συνολικά 5 εκατομμύρια βαρέλια αργού, διέπλευσαν τα Στενά του Ορμούζ αφού ο Τραμπ ανακοίνωσε την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
«Οποιαδήποτε συμφωνία θα αποτύχει τελικά»
Ακόμη και στους σκληροπυρηνικούς, η στήριξη στη συμφωνία δεν μεταφράζεται σε εμπιστοσύνη προς την Ουάσινγκτον.
Ο Χοσεΐν Σαριατμαντάρι, διευθυντής της σκληροπυρηνικής εφημερίδας Kayhan, επέκρινε τους Ιρανούς διαπραγματευτές επειδή δεν δημοσιοποίησαν οι ίδιοι το μνημόνιο, αναγκάζοντας τους Ιρανούς να ενημερωθούν για το περιεχόμενό του από τα αμερικανικά μέσα, και ζήτησε κοινοβουλευτικό έλεγχο πριν αυτό προχωρήσει.
Η συμφωνία περιπλέκει επίσης τη θέση των αντικαθεστωτικών στην εξορία, οι οποίοι ήλπιζαν ότι η διαρκής πίεση θα αποδυνάμωνε ή θα ανέτρεπε την Ισλαμική Δημοκρατία.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς έσπευσε να διαλύσει ευθέως αυτή την προσδοκία. «Ο Τραμπ δεν είπε ποτέ ότι στόχος του ήταν να εγκαταστήσει τον Ρεζά Παχλαβί ως νέο ηγέτη του Ιράν», δήλωσε. «Αυτό που θέλουμε είναι τον τερματισμό του πυρηνικού τους προγράμματος».
Ο Παχλαβί, η πιο προβεβλημένη αντιπολιτευτική μορφή στο εξωτερικό, απέρριψε κατηγορηματικά τη συμφωνία.
«Οποιαδήποτε συμφωνία με αυτό το καθεστώς θα αποτύχει τελικά», δήλωσε στο ITV News. «Δεν μπορεί ποτέ να υπάρξει εμπιστοσύνη. Θα συνεχίσει να εκβιάζει τον κόσμο, τους γενναίους, αθώους Ιρανούς και να διασπείρει τον τρόμο και την αστάθεια στην περιοχή και διεθνώς».
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, από την πλευρά του, έχει τονίσει ότι η συμφωνία-πλαίσιο - την οποία πρόκειται να ακολουθήσουν 60 ημέρες περαιτέρω διαπραγματεύσεων για τη διαμόρφωση μιας τελικής συμφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών - παραμένει απλώς ένα μνημόνιο κατανόησης.
«Και αν δεν μου αρέσει, θα επιστρέψουμε στο να τους πυροβολούμε, ρίχνοντας βόμβες στο κεφάλι τους», είπε ο Τραμπ. Η συμφωνία αναμένεται πλέον να υπογραφεί όχι στη Γενεύη, αλλά στο ξενοδοχείο Bürgenstock της Ελβετίας, έναν χώρο που χρησιμοποιείται συχνά για διπλωματία υψηλού επιπέδου.
Ο Τραμπ έχει στείλει και άλλα αντιφατικά μηνύματα. Μιλώντας δίπλα στον πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, απέρριψε τα δημοσιεύματα ότι η συμφωνία περιλαμβάνει ταμείο ανοικοδόμησης 300 δισ. δολαρίων για το Ιράν.
«Αυτό είναι ψευδές», είπε. «Δεν επενδύουμε ούτε 10 σεντς», επαναλαμβάνοντας ότι η διευθέτηση παραμένει υπό όρους. «Αν δεν συμμορφωθούν, θα επιστρέψουμε κατευθείαν στο να ρίχνουμε βόμβες κατακέφαλα», πρόσθεσε ο Τραμπ.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν επικρίνει ανοιχτά τον βεβιασμένο χαρακτήρα της συμφωνίας, προειδοποιώντας ότι θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση της Τεχεράνης - στάση που αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τις πιθανότητες της συμφωνίας να επιβιώσει του επόμενου 60ήμερου κύκλου διαπραγματεύσεων.