Καύσωνας και ξηρασία: Γιατί η μπίρα στο Οκτόμπερφεστ μπορεί σύντομα να είναι λιγότερη

Καύσωνες, ξεραμένο έδαφος και αισθητά μικρότεροι κώνοι λυκίσκου: για πολλούς παραγωγούς λυκίσκου στην Αυστρία η φετινή συγκομιδή είναι απογοητευτική. Ιδιαίτερα πληγείσα είναι η περιοχή Mühlviertel, μία από τις σημαντικότερες ζώνες καλλιέργειας λυκίσκου της χώρας.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

«Η ζέστη και η ξηρασία μας έχουν καταπονήσει πολύ. Έχω σε ορισμένα σημεία φυτά που έχουν καταστραφεί εντελώς», λέει στον ORF ο Στέφαν Χόφερ, πρόεδρος του συνεταιρισμού καλλιεργητών λυκίσκου Mühlviertler. Ακόμη και τα φυτά που άντεξαν την ξηρασία αναπτύχθηκαν χειρότερα. «Τα υπόλοιπα απλώς δεν μπόρεσαν πια να σχηματίσουν τους κώνους. Όλα είναι περίπου στο μισό μέγεθος σε σχέση με ένα κανονικό έτος.»

Το πρόβλημα όμως δεν σταματά στα αυστριακά σύνορα. Και στη Γερμανία, μία από τις σημαντικότερες παραγωγούς λυκίσκου παγκοσμίως, η εντεινόμενη ξηρασία φέρνει τη γεωργία αντιμέτωπη με σοβαρές προκλήσεις.

Ιδιαίτερα έντονα αυτό φαίνεται στη Βαυαρία. Η πόλη Spalt, μαζί με ακόμη τρεις γερμανικές περιοχές καλλιέργειας, ανήκει στις ζώνες από τις οποίες προέρχεται περίπου το 40% της παγκόσμιας παραγωγής λυκίσκου.

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα δυσκολεύουν ολοένα και περισσότερο τις καλλιέργειες. Οι παρατεταμένες ξηρές περίοδοι δεν επηρεάζουν μόνο την ανάπτυξη των φυτών, αλλά ευνοούν και επιβλαβείς οργανισμούς όπως η τετράνυχος. Σε περίπτωση έντονης προσβολής, οι απώλειες στη σοδειά μπορεί να είναι σημαντικές.

Βρίσκεται λοιπόν η Γερμανία σύντομα αντιμέτωπη με έλλειψη μπίρας;

Η ξηρασία εξελίσσεται σε πρόβλημα για την καλλιέργεια λυκίσκου

Τουλάχιστον για το φετινό Oktoberfest οι φίλοι της μπίρας δεν χρειάζεται προς το παρόν να ανησυχούν: μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν προειδοποιήσεις για ενδεχόμενη έλλειψη μπίρας στη γιορτή.

Ωστόσο, τα προβλήματα στα χωράφια λυκίσκου ενδέχεται τελικά να γίνουν αισθητά και στις ζυθοποιίες. Ο λυκίσκος είναι από τις βασικές πρώτες ύλες της μπίρας και ευθύνεται για την πικράδα και μεγάλο μέρος του αρώματός της.

Το πόσο έντονα θα επηρεάσει η φετινή σοδειά τις τιμές και την παραγωγή δεν μπορεί, με βάση τις μέχρι τώρα προβλέψεις, να εκτιμηθεί ακόμη με σαφήνεια. Εκτός από την τρέχουσα ποσότητα της συγκομιδής, ρόλο παίζουν μεταξύ άλλων τα υπάρχοντα αποθέματα, τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας και η εξέλιξη των καλλιεργούμενων εκτάσεων.

Ένα πάντως είναι ξεκάθαρο: ο κλάδος καλείται όλο και περισσότερο να ασχοληθεί με το πώς θα καλλιεργεί τις πρώτες ύλες του σε ολοένα ξηρότερες συνθήκες. Οι επιχειρήσεις δοκιμάζουν διαφορετικές προσεγγίσεις.

Η άρδευση καλείται να θωρακίσει την καλλιέργεια λυκίσκου απέναντι στην ξηρασία

Μία από τις πιο προφανείς απαντήσεις στην αυξανόμενη ξηρασία είναι η πρόσθετη άρδευση. Για πολλές επιχειρήσεις λυκίσκου, η εξασφάλιση νερού εξελίσσεται έτσι σε κομβικό ζήτημα για το μέλλον.

Στο Mühlviertel της Αυστρίας οι παραγωγοί έχουν ήδη αρχίσει να προσαρμόζονται. Περίπου στο 20% των εκτάσεων με λυκίσκο έχουν πλέον εγκατασταθεί αρδευτικά συστήματα. Με τις ξηρές περιόδους να αυξάνονται, η ανάγκη μπορεί να μεγαλώσει ακόμη περισσότερο.

Στη Βαυαρία σχεδιάζονται επίσης μεγάλα αρδευτικά έργα. Στο Spalter Hügelland προβλέπεται να δημιουργηθεί ένα σύστημα που θα αντλεί τον χειμώνα νερό από μια γεώτρηση με διηθημένο νερό από τις όχθες της Fränkischen Rezat και θα το διοχετεύει σε μια νέα δεξαμενή. Από εκεί θα αρδεύονται, στους ξηρούς μήνες, περίπου 400 εκτάρια καλλιέργειας λυκίσκου. Με τη χρήση του διηθημένου νερού από τις όχθες επιδιώκεται παράλληλα να προστατευτεί ο υδροφόρος ορίζοντας.

Το κόστος εκτιμάται έως και σε 20 εκατομμύρια ευρώ. Περίπου τα μισά αναμένεται να καλύψει το ομόσπονδο κρατίδιο της Βαυαρίας, ενώ το υπόλοιπο ποσό θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί από τους συμμετέχοντες αγρότες.

Και στην περιοχή Hallertau (πηγή στα Γερμανικά), τη μεγαλύτερη ζώνη καλλιέργειας λυκίσκου στη Γερμανία, γίνονται προσπάθειες για μακροπρόθεσμη εξασφάλιση νερού. Στον εκεί αρδευτικό σύνδεσμο έχουν ενταχθεί 461 επιχειρήσεις με συνολικά περίπου 12.000 εκτάρια. Η Βαυαρία στηρίζει τον σχεδιασμό νέας αρδευτικής υποδομής με 9,5 εκατομμύρια ευρώ.

Ωστόσο, η πρόσθετη άρδευση από μόνη της δύσκολα θα αρκέσει. «Το να ανοίγεις απλώς το νερό δεν είναι αρκετό», δήλωσε στον ORF ο Μανουέλ Στάρλινγκερ, διευθυντής του συνεταιρισμού καλλιεργητών λυκίσκου Mühlviertler.

Και πράγματι, η ζυθοποιία δεν αναζητεί λύσεις μόνο στον λυκίσκο. Γιατί και μια ακόμη βασική πρώτη ύλη υποφέρει από τις πιο ξηρές συνθήκες.

Χειμερινό κριθάρι αντί για εαρινό

Και στο κριθάρι, λοιπόν, οι αγρότες και οι ζυθοποιίες αναζητούν εναλλακτικές. Για μισό λίτρο μπίρας χρειάζονται κατά μέσο όρο περίπου 60 έως 75 γραμμάρια εαρινού κριθαριού. Ακριβώς αυτή η ποικιλία, όμως, δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ξηρασία.

Το εαρινό κριθάρι έχει «μεγάλο πρόβλημα, ωριμάζει πλέον μόνο από ανάγκη και δεν αναπτύσσεται σωστά», λέει στον rbb ο ζυθοποιός Γεργκ Κίρχχοφ.

Γι’ αυτό μια ζυθοποιία στο Πότσνταμ πειραματίζεται στην περιοχή Uckermark με χειμερινό κριθάρι. Σε δύο εκτάρια αρχικά δοκιμάζεται αν είναι κατάλληλο για την καλλιέργεια και στη συνέχεια για τη διαδικασία ζυθοποίησης.

Η καθοριστική διαφορά βρίσκεται στον χρόνο της σποράς. «Το χειμερινό κριθάρι σπέρνεται τον Οκτώβριο και έχει έτσι στη διάθεσή του όλη την υγρασία του φθινοπώρου και των αρχών του χειμώνα», εξηγεί ο Κίρχχοφ. «Τον Ιανουάριο είναι, κατά κανόνα, ήδη πράσινο και έχει τεράστιο πλεονέκτημα στην ανάπτυξη.»

Ενώ το εαρινό κριθάρι μεταφέρει μεγάλο μέρος της ανάπτυξής του στους ολοένα ξηρότερους ανοιξιάτικους και θερινούς μήνες, το χειμερινό κριθάρι μπορεί να αξιοποιήσει περισσότερο την υγρασία της ψυχρότερης εποχής του χρόνου.

Το εγχείρημα συνοδεύεται από το πρόγραμμα Terrathesis της Filmuniversität Babelsberg, το οποίο χρηματοδοτείται από το ίδρυμα Volkswagen και ασχολείται με τις συγκεκριμένες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής στο Βρανδεμβούργο.

«Όλοι λένε ότι ο καιρός αλλάζει, γίνεται πιο ξηρός. Αλλά τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει, για παράδειγμα, ότι και η ζυθοποιία στη γειτονιά σου αντιμετωπίζει προβλήματα», λέει ο επικεφαλής του προγράμματος, Αντρέ Νέμπε.

Στόχος του προγράμματος είναι να φέρει κοντά την επιστήμη, τη γεωργία και τη ζυθοποιία, και θα συνεχιστεί έως τα τέλη του 2029.