Η νέα ευρωπαϊκή πράξη EU KIDS ACT απαγορεύει τα social media σε κάτω των 13 και επιτρέπει «μίνι λογαριασμούς» για 13–15. Χωρίς endless scroll, push notifications ή επαφές με αγνώστους· παιχνίδια, chatbot AI και app stores ασφαλή από τον σχεδιασμό.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και η εκτελεστική αντιπρόεδρος Χένα Βίρκουνεν παρουσίασαν στις 17 Σεπτεμβρίου το EU Kids Act.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η πρόταση ενισχύει την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο, με στόχο τη βελτίωση της σωματικής και ψυχικής τους υγείας. Καθιερώνει ένα ελάχιστο ενιαίο όριο ηλικίας στην ΕΕ για τη δημιουργία λογαριασμών στα κοινωνικά δίκτυα και απαγορεύει τους λογαριασμούς για παιδιά κάτω των 13 ετών. Βάζει τέλος στα προφίλ βάσει των οποίων λειτουργούν οι ροές προτάσεων και στα εθιστικά χαρακτηριστικά και υποχρεώνει τους παρόχους υπηρεσιών να αποδεικνύουν ότι οι υπηρεσίες τους είναι «ασφαλείς από τον σχεδιασμό».
Η πράξη ακολουθεί την Special Panel on child safety, η οποία παρουσίασε τον Ιούλιο του 2026 την έκθεσή της «Child safety online» και συνέστησε περιορισμούς στην πρόσβαση σε αυτό που χαρακτηρίζει «social media».
Με την πρόταση, η ΕΕ θέλει να θεσπίσει ενιαίους κανόνες που θα προστατεύουν όλα τα παιδιά το ίδιο σε ολόκληρη την Ευρώπη και να αποφύγει ένα μωσαϊκό εθνικών νομοθεσιών. Για να τεθεί σε ισχύ, πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
Γιατί θεωρείται αναγκαία;
Νέα έρευνα Eurobarometer του 2026 συνδέει την πρώιμη χρήση των κοινωνικών δικτύων με μεγαλύτερο χρόνο μπροστά στην οθόνη. Παιδιά που άρχισαν να χρησιμοποιούν social media πριν κλείσουν τα 10 δηλώνουν ότι περνούν 7,5 ώρες σε οθόνες τα Σαββατοκύριακα, έναντι 5,7 ωρών για εκείνα που ξεκίνησαν μετά τα 14. Τις καθημερινές, οι έφηβοι 13 έως 18 ετών περνούν 4,5 ώρες σε οθόνες, χρόνος που αυξάνεται στις 6,1 ώρες τα Σαββατοκύριακα.
Το ζήτημα ξεπερνά τον χρόνο οθόνης και αφορά τον ίδιο τον σχεδιασμό των πλατφορμών. «Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι πια οι υπηρεσίες που ήταν όταν δημιουργήθηκαν. Πολλές έχουν εξελιχθεί από χώρους επικεντρωμένους στην κοινωνική επαφή σε εξαιρετικά σύνθετα συστήματα σχεδιασμένα να αιχμαλωτίζουν και να εμπορευματοποιούν την προσοχή», δήλωσε η Φραντσέσκα Πισάνου, ανώτερη υπεύθυνη πολιτικής στην Eurochild.
Τα διαφημιστικά επιχειρηματικά μοντέλα τους, τα συστήματα συστάσεων και τα εθιστικά χαρακτηριστικά, όπως το άπειρο scrolling, η αυτόματη αναπαραγωγή και οι push ειδοποιήσεις, οδηγούν σε υπερβολική χρήση ή εθισμό των παιδιών. Η ανεξέλεγκτη πρόσβαση σε επιβλαβές διαδικτυακό περιεχόμενο δημιουργεί κινδύνους για τη σωματική και ψυχική υγεία και ενισχύει επιβλαβείς κοινωνικές συμπεριφορές.
Σύμφωνα με το Eurobarometer, περίπου 33% των ανηλίκων αισθάνονται στρες ή θλίψη και 90% αναφέρουν αρνητικά συμπτώματα όπως κατάθλιψη, δυσκολίες συγκέντρωσης ή διατροφικές διαταραχές. Το άγχος και η μοναξιά αυξάνονται λόγω του διαδικτυακού εκφοβισμού. Περίπου 5% των παιδιών 9-16 ετών υφίστανται διαδικτυακό bullying κάθε μήνα, γεγονός που καθιστά το θέμα κορυφαία ανησυχία στις κλήσεις προς τις γραμμές βοήθειας των Safer Internet Centres.
Περιορισμοί για ανηλίκους και γονικός έλεγχος
Το EU Kids Act θεσπίζει ενιαίους κανόνες στην ΕΕ για την προστασία των ανηλίκων από όλες τις διαδικτυακές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών δικτύων, των πλατφορμών διαμοιρασμού βίντεο, των βιντεοπαιχνιδιών, των app stores και των AI companions.
Καθορίζει ελάχιστα όρια ηλικίας για πρόσβαση σε κοινωνικά δίκτυα όπως τα TikTok, Instagram και YouTube. Παιδιά 3 έως 13 ετών δεν μπορούν να έχουν προσωπικό λογαριασμό, αλλά μπορούν να χρησιμοποιούν λογαριασμούς που διαχειρίζονται οι γονείς και να έχουν πρόσβαση μόνο σε περιεχόμενο κατάλληλο για την ηλικία τους. Οι γονείς μπορούν να δημιουργούν «μίνι λογαριασμούς» για εφήβους 13 έως 15 ετών, με περιορισμούς στις κοινωνικές επαφές και χρόνο οθόνης έως μία ώρα την ημέρα.
Οι γονείς μπορούν πάντα να επιβλέπουν τα παιδιά. Οι πλατφόρμες οφείλουν να παρέχουν εργαλεία για τον χρόνο οθόνης, καθώς και δυνατότητες προβολής και έγκρισης επαφών, διαχείρισης ρυθμίσεων, αναφοράς επιβλαβούς περιεχομένου και ελέγχου της πρόσβασης στη συσκευή, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα παιδιά χρησιμοποιούν μόνο υπηρεσίες φιλικές προς τους ανηλίκους.
Για την Eurochild, ο γονικός έλεγχος είναι κρίσιμος, αλλά «πρέπει να συμπληρώνει, όχι να αντικαθιστά, ισχυρές προστασίες που εφαρμόζονται αυτόματα σε κάθε παιδί», λέει η Πισάνου.
«Η υπερβολική εξάρτηση από τους γονικούς ελέγχους φορτώνει άδικα τους φροντιστές και προϋποθέτει ότι κάθε παιδί έχει πρόσβαση σε υποστηρικτικούς, ψηφιακά καταρτισμένους και διαθέσιμους ενήλικες. Αυτή δεν είναι η πραγματικότητα για όλα τα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων παιδιών σε εναλλακτική φροντίδα, παιδιών που βιώνουν οικογενειακές συγκρούσεις ή παραμέληση [...]», πρόσθεσε.
Επαλήθευση ηλικίας και ιδιωτικότητα
Η αυτοδήλωση ηλικίας μέσω του πεδίου ημερομηνίας γέννησης παύει να είναι αποδεκτή. Οι πλατφόρμες δεν θα ελέγχουν ταυτοποιητικά έγγραφα ούτε θα μαθαίνουν την ταυτότητα των χρηστών όταν αυτοί αποκτούν πρόσβαση σε διαδικτυακές υπηρεσίες. Θα χρησιμοποιούν το EU Age Verification App, το European Digital Identity Wallet ή εγκεκριμένα συστήματα τρίτων, για να διαπιστώνουν αν τα παιδιά υπερβαίνουν ή όχι το ελάχιστο όριο ηλικίας, χωρίς να διατηρούν προσωπικά δεδομένα, να εντοπίζουν ή να παρακολουθούν τους χρήστες.
Εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος των νέων κανόνων, οι πάροχοι πρέπει να επαληθεύσουν αν οι υφιστάμενοι κάτοχοι λογαριασμών είναι κάτω των 15 ετών και να απενεργοποιήσουν τους λογαριασμούς όσων είναι κάτω του ορίου ή των οποίων η ηλικία δεν μπορεί να εξακριβωθεί.
Υποχρεώσεις για τις μεγάλες πλατφόρμες τεχνολογίας
Όλες οι διαδικτυακές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών δικτύων, των πλατφορμών διαμοιρασμού βίντεο, των online βιντεοπαιχνιδιών, των AI companions και των chatbots, πρέπει να είναι «ασφαλείς από τον σχεδιασμό».
Οι πάροχοι υπηρεσιών δεν επιτρέπεται να ενθαρρύνουν την καταναγκαστική ή υπερβολική χρήση μέσω ατελείωτης αυτόματης αναπαραγωγής, άπειρου scrolling ή επιβραβεύσεων για αναρτήσεις. Οφείλουν να ενσωματώσουν χρονικά όρια και διαλείμματα χρήσης και δεν μπορούν πλέον να παρακολουθούν ή να κοινοποιούν την τοποθεσία των ανηλίκων σε πραγματικό χρόνο, ούτε να ενεργοποιούν την πρόσβαση σε μικρόφωνα και κάμερες, εκτός αν οι ίδιοι οι ανήλικοι τα ανοίγουν. Απαγορεύονται επίσης οι μηχανισμοί προτάσεων περιεχομένου που βασίζονται στη διαδικτυακή συμπεριφορά.
Σύμφωνα με την Πισάνου, «τα παιδιά θα πρέπει να βλέπουν μια σημαντικά ασφαλέστερη ροή. Οι συστάσεις με βάση την εμπλοκή θα απενεργοποιούνται από προεπιλογή, ώστε οι πλατφόρμες να μην μπορούν πλέον να διαμορφώνουν τη ροή των παιδιών πρωτίστως γύρω από ό,τι τα κρατά να κάνουν scroll. Τα παιδιά θα μπορούν να επιλέγουν μια μη προφιλιασμένη ροή, να αλλάζουν τις προτιμήσεις τους και να διαγράφουν ενδιαφέροντα που έχουν συναχθεί για εκείνα».
Για τα AI chatbots, οι κανόνες δεν είναι αρκετά αυστηροί, προειδοποίησε η Πισάνου. «Θα θέλαμε να επανεξεταστεί το ελάχιστο όριο ηλικίας για αυτόνομη πρόσβαση […]. Μπορεί επίσης να χρειάζονται πιο συγκεκριμένες διασφαλίσεις, συμπεριλαμβανομένων περιορισμών στον ανθρωπομορφικό και δουλοπρεπή σχεδιασμό, στη συγκαλυμμένη διαφήμιση και στην εμπορική επιρροή».
Τα online παιχνίδια και οι εφαρμογές πρέπει επίσης να είναι προσαρμοσμένα στους ανηλίκους. Οι πάροχοι οφείλουν να τα κατατάσσουν σε κατηγορίες ηλικίας και να εμποδίζουν τα παιδιά να αποκτούν πρόσβαση ή να αγοράζουν διαδικτυακά αντικείμενα ακατάλληλα για την ηλικία τους.
Το «βάρος απόδειξης» μεταφέρεται στις πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες (VLOPs), οι οποίες πρέπει να αποδεικνύουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και σε ανεξάρτητους ελεγκτές ότι οι υπηρεσίες τους είναι ασφαλείς. Οι παραβιάσεις επισύρουν πρόστιμα έως 6% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών.
Πώς προστατεύει ήδη η ΕΕ τους ανηλίκους στο διαδίκτυο;
Η Ένωση διαθέτει ήδη ένα ισχυρό πλαίσιο μέσω του Digital Services Act (DSA) και της Audiovisual Media Services Directive (AVMSD).
Ο DSA λειτουργεί ως ψηφιακό σύνταγμα, απαιτώντας από τις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες να διατηρούν ρυθμίσεις ασφάλειας, προστασίας και ιδιωτικότητας για ανηλίκους, ενώ απαγορεύει τη στοχευμένη διαφήμιση προς παιδιά που βασίζεται στην ανάλυση της συμπεριφοράς τους. Η AVMSD τον συμπληρώνει, υποχρεώνοντας τις πλατφόρμες διαμοιρασμού και streaming βίντεο να εφαρμόζουν συστήματα ταξινόμησης περιεχομένου και γονικούς ελέγχους ώστε να προστατεύουν τα παιδιά από βία, ρητορική μίσους και περιεχόμενο ενηλίκων.
Για να εφαρμόσει περιορισμούς ηλικίας χωρίς να θίγεται η ιδιωτικότητα, η ΕΕ ανέπτυξε την εφαρμογή EU Age Verification App. Ενσωματωμένη στα εθνικά ψηφιακά πορτοφόλια ταυτότητας, επιτρέπει στους χρήστες να επαληθεύουν την ηλικία τους μέσω ασφαλών data tokens τύπου «Yes/No». Έτσι, οι πλατφόρμες μπορούν να περιορίζουν το περιεχόμενο και τη δημιουργία λογαριασμών χωρίς να συλλέγουν ή να αποθηκεύουν έγγραφα όπως διαβατήρια ή πιστοποιητικά γέννησης.
Το Action Plan Against Cyberbullying τυποποιεί τους ορισμούς και τον τρόπο αντιμετώπισης της ψηφιακής παρενόχλησης σε όλη την Ένωση και απαιτεί από τις πλατφόρμες να προσφέρουν εργαλεία ασφάλειας.
Η ΕΕ εφαρμόζει επίσης τη στρατηγική «Better Internet for Kids (BIK+)», η οποία χρηματοδοτεί ένα δίκτυο Safer Internet Centres σε κάθε χώρα της ΕΕ, προσφέροντας πολύγλωσσες γραμμές υποστήριξης, εργαλεία ψηφιακού γραμματισμού, οδηγίες ασφάλειας και εκπαιδευτικό υλικό για γονείς, εκπαιδευτικούς και παιδιά.
«Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι περιορισμοί ηλικίας είναι δύσκολο να εφαρμοστούν αποτελεσματικά από μόνοι τους. Η έρευνά μας δείχνει ότι τα όρια ηλικίας παρακάμπτονται ήδη ευρέως. Πολλοί έφηβοι άρχισαν να χρησιμοποιούν πλατφόρμες πριν από το επίσημο ελάχιστο όριο ηλικίας και 30% των χρηστών κοινωνικών δικτύων δήλωσαν ότι έδωσαν ψεύτικη ηλικία όταν έκαναν εγγραφή», ανέφερε στην Euronews η οργάνωση Consumers’ Rights Euroconsumers.
Εθνικές νομοθεσίες
Μια βασική ομάδα κρατών μελών στηρίζει δυναμικά το Kids’ Act, με επικεφαλής τη Γαλλία και τη Δανία και με τη στήριξη της Ελλάδας, της Ισπανίας και της Αυστρίας. Υποστηρίζουν ότι οι κατακερματισμένες εθνικές προσεγγίσεις δεν αρκούν απέναντι σε παγκόσμιες πλατφόρμες όπως η Meta.
Οι χώρες προχωρούν έτσι σε ρυθμίσεις παράλληλα με τη νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία. Είκοσι τρία από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ καταρτίζουν, συζητούν ή θεσπίζουν εθνικούς νόμους για τον περιορισμό ή την απαγόρευση της πρόσβασης ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν είναι ο πιο ένθερμος υπερασπιστής μιας ευρωπαϊκής απαγόρευσης, καλώντας την Επιτροπή να εισαγάγει έναν ενιαίο ευρωπαϊκό περιορισμό για τους κάτω των 15 ετών. Το γαλλικό κοινοβούλιο είχε ήδη εγκρίνει ένα εμβληματικό νομοσχέδιο που ορίζει τη «ψηφιακή ενηλικίωση» στα 15.
Αφού το Συνταγματικό Συμβούλιο ακύρωσε τον Αύγουστο του 2026 την αρχική γενική απαγόρευση, επικαλούμενο ανησυχίες για την ελευθερία της έκφρασης και την ιδιωτικότητα, η Γαλλία άλλαξε πορεία. Στις 14 Σεπτεμβρίου 2026 υπέβαλε στην ΕΕ ένα αναθεωρημένο σχέδιο, αντικαθιστώντας την καθολική απαγόρευση με αυστηρούς περιορισμούς σε λειτουργίες και γονικούς ελέγχους για τους 13 έως 15 ετών.
Η Δανία ενέκρινε εθνική απαγόρευση social media για τους κάτω των 15 ετών, με περιορισμένες εξαιρέσεις γονικής διαχείρισης για 13χρονους και 14χρονους. Οι Δανοί νομοθέτες δικαιολόγησαν το μέτρο επικαλούμενοι την αύξηση του άγχους και της κατάθλιψης στους νέους στην περιοχή.
Η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Πολωνία έχουν καταθέσει σχέδια νόμων που απαιτούν αυστηρά μέτρα επαλήθευσης ηλικίας. Η Γερουσία της Ρουμανίας ενέκρινε νομοσχέδιο περιορισμού της πρόσβασης των νέων στα κοινωνικά δίκτυα, το οποίο βρίσκεται τώρα στη διαδικασία εξέτασης από τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Η Ελλάδα έχει στηρίξει σθεναρά το EU Kids’ Act ως απάντηση στην έξαρση του cyberbullying, ευθυγραμμιζόμενη με την Αυστρία υπέρ προστίμων που βασίζονται στα παγκόσμια έσοδα για τις εταιρείες τεχνολογίας που δεν συμμορφώνονται.
Αρκετές χώρες αντιτίθενται σε αυτό που θεωρούν υπερβολική ρύθμιση. Η Τσεχία και η Εσθονία απέρριψαν τις γενικές απαγορεύσεις social media, υποστηρίζοντας ότι περιορίζουν την ψηφιακή ελευθερία και δημιουργούν κινδύνους για την ιδιωτικότητα μέσω υποχρεωτικών ελέγχων ταυτότητας. Η Εσθονία, μαζί με το Βέλγιο, αρνήθηκε επίσης να υπογράψει τη Jutland Declaration, μια διεθνή πολιτική δέσμευση που στοχεύει εθιστικά χαρακτηριστικά σχεδιασμού, προτιμώντας την υφιστάμενη νομοθεσία για την προστασία δεδομένων αντί για κρατικά ελεγχόμενη πρόσβαση στο διαδίκτυο.