Η έξωση μιας 87χρονης γυναίκας με αναπηρία από το σπίτι όπου ζούσε επί 70 χρόνια στη Μαδρίτη έχει προκαλέσει οργή και συγκρίσεις για τα δικαιώματα των ενοικιαστών σε όλη την Ευρώπη.
Η περιπέτεια ενός Ισπανού συνταξιούχου έφερε ξανά στο προσκήνιο την κρίση στέγασης στην Ευρώπη. Τι γίνεται, όμως, όταν οι ιδιοκτήτες θέλουν να πάρουν πίσω το ακίνητό τους;
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στην πράξη, οι ιδιοκτήτες μπορούν ακόμη να λύσουν το συμβόλαιο με τον ενοικιαστή πριν από τη λήξη του, αν το επιθυμούν, αλλά υπό προϋποθέσεις και με σημαντικές διαφορές ανάλογα με τη χώρα όπου ζει κανείς στην Ευρώπη.
Γενικά, όταν οι ενοικιαστές πληρώνουν κανονικά, οι ιδιοκτήτες χρειάζονται έναν σοβαρό και νομικά αναγνωρισμένο λόγο, όπως ότι πουλάνε το ακίνητο, ότι το χρειάζονται οι ίδιοι ή στενοί συγγενείς τους ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, ότι το σπίτι χρειάζεται εκτεταμένη ανακαίνιση.
Δεν απαιτείται λόγος ανωτέρας βίας όταν ο ενοικιαστής δεν πληρώνει συστηματικά· ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχουν νομικές εξαιρέσεις και εμπόδια, αν ο ενοικιαστής θεωρείται ευάλωτος.
Ισπανία: Σύντομη προθεσμία προειδοποίησης, πιθανή αναστολή για ευάλωτους ενοικιαστές
Η Ισπανία έχει μία από τις συντομότερες προθεσμίες προειδοποίησης — μόλις δύο μήνες — σύμφωνα με τον νόμο Ley de Arrendamientos Urbanos. Ωστόσο, οι όροι αυτοί ισχύουν μόνο μετά τον πρώτο χρόνο μίσθωσης.
Ο ιδιοκτήτης πρέπει να είναι φυσικό πρόσωπο και όχι εταιρεία. Φυσικά, η μη καταβολή ενοικίου αποτελεί λόγο έξωσης μέσω της νομικής διαδικασίας που ονομάζεται desahucio por falta de pago.
Οι ενοικιαστές που θεωρούνται «οικονομικά ευάλωτοι» (πηγή στα Αγγλικά) μπορούν να ζητήσουν αναστολή, ενώ οι κοινωνικές υπηρεσίες εξετάζουν εναλλακτικές λύσεις στέγασης. Η αναστολή μπορεί να απορριφθεί αν ο ιδιοκτήτης διαθέτει λιγότερα από τρία ακίνητα.
Η αναστολή μπορεί να διαρκέσει έως τρία χρόνια και επανεξετάζεται κάθε 12 μήνες.
Γαλλία: «Χειμερινή ανακωχή» και μεγαλύτερη προθεσμία για μη επιπλωμένα ακίνητα
Στη Γαλλία, οι ενοικιαστές είναι κάπως πιο προστατευμένοι. Οι ιδιοκτήτες δεν μπορούν να λύσουν τη μίσθωση στη μέση· η προθεσμία προειδοποίησης ξεκινά μόνο τρεις μήνες πριν από τη λήξη του συμβολαίου αν το σπίτι είναι επιπλωμένο και έξι μήνες πριν αν είναι μη επιπλωμένο.
Επιπλέον, οι εξώσεις απαγορεύονται κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «χειμερινής ανακωχής», δηλαδή από την 1η Νοεμβρίου έως και τις 31 Μαρτίου.
Οι ενοικιαστές που καθυστερούν στις πληρωμές έχουν έξι εβδομάδες για να τακτοποιήσουν τις οφειλές τους, αφού λάβουν commandement de payer (εντολή πληρωμής).
Ωστόσο, ο δικαστής μπορεί να δώσει σε έναν ενοικιαστή έως τρία χρόνια ( για να αποπληρώσει τα καθυστερούμενα ενοίκια μέσω ενός προγράμματος δόσεων, υπό την προϋπόθεση ότι έχει ξαναρχίσει να πληρώνει το τρέχον ενοίκιο και θεωρείται ικανός να εξοφλήσει το χρέος.
Γερμανία: Χωρίς ελάχιστη διάρκεια πριν από την προειδοποίηση καταγγελίας
Στη Γερμανία, οι ενοικιαστές μπορούν, βάσει του αστικού κώδικα Bürgerliches Gesetzbuch, να προσβάλουν νομικά την καταγγελία όταν κινδυνεύουν να περιέλθουν σε κατάσταση σοβαρής δυσχέρειας.
Κατά τα άλλα, η προθεσμία προειδοποίησης είναι τρεις μήνες, επεκτείνεται σε έξι μήνες μετά τα πέντε χρόνια μίσθωσης και σε εννέα μήνες μετά τα οκτώ χρόνια.
Σε αντίθεση όμως με τη Γαλλία και την Ισπανία, δεν προβλέπεται ελάχιστο διάστημα μίσθωσης πριν σταλεί η προειδοποίηση καταγγελίας.
Επίσης, η μη καταβολή ενοικίου για τουλάχιστον δύο μήνες αρκεί για να ξεκινήσει μια διαδικασία καταγγελίας — fristlose Kündigung.
Ο δικαστής αποφασίζει την προθεσμία αποχώρησης από το ακίνητο, με ανώτατο όριο ένα έτος. Ο ενοικιαστής έχει δύο μήνες για να εξοφλήσει την οφειλή και να ακυρώσει τη διαδικασία, αφότου εκδοθεί η απόφαση καταγγελίας.
Ωστόσο, ο μηχανισμός αυτός μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο μία φορά κάθε δύο χρόνια.
Ιταλία: Καμία καταγγελία πριν από την τετραετία αν δεν υπάρχει σοβαρή παράβαση
Στην Ιταλία, η προειδοποίηση δίνεται έξι μήνες πριν από τη λήξη του συμβολαίου, το οποίο συνήθως έχει ελάχιστη διάρκεια τεσσάρων ετών, όπως προβλέπει ο νόμος 431/98.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι ιδιοκτήτες δεν μπορούν να ζητήσουν από τους ενοικιαστές να φύγουν για κανέναν λόγο, εκτός εάν ο ενοικιαστής παραβιάζει σοβαρά τις υποχρεώσεις του.
Η διαδικασία είναι συντομότερη σε περίπτωση μη πληρωμής. Η περίοδος χάριτος κυμαίνεται από τουλάχιστον τρεις έως και τέσσερις μήνες, αν ο ενοικιαστής αντιμετωπίσει προβλήματα όπως ανεργία ή ασθένεια αφότου έχει εγκατασταθεί στο ακίνητο.
Αν ο ενοικιαστής εξακολουθεί να μην πληρώνει, η έξωση πραγματοποιείται το αργότερο μέσα σε δύο μήνες μετά τη λήξη της περιόδου χάριτος.
Ηνωμένο Βασίλειο: Νέες προστασίες για τους ενοικιαστές
Από τον Μάιο του 2026, στην Αγγλία – όπως ήδη συνέβαινε στη Σκωτία – οι ιδιοκτήτες δεν επιτρέπεται πλέον να λύουν το συμβόλαιο πριν από τη λήξη της μίσθωσης χωρίς συγκεκριμένο λόγο αποβολής, όπως πώληση ή εγκατάστασή τους στο ακίνητο, έπειτα από την κατάργηση του Section 21 του Housing Act, που επέτρεπε no-fault eviction, δηλαδή έξωση χωρίς υπαιτιότητα.
Η προθεσμία προειδοποίησης ορίστηκε σε τέσσερις μήνες και δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί κατά τον πρώτο χρόνο μίσθωσης.
Σε περίπτωση οφειλών, οι ιδιοκτήτες μπορούν να ζητήσουν υποχρεωτική έξωση όταν ο ενοικιαστής χρωστά τουλάχιστον τρία μηνιάτικα ενοίκια. Αν το χρέος είναι μικρότερο, η έξωση παραμένει δυνατή, αλλά εναπόκειται στον δικαστή να αποφασίσει αν υπάρχουν εύλογοι λόγοι.
Η εικόνα είναι κάπως διαφορετική στην Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία, όπου εξακολουθεί να είναι δυνατή η καταγγελία του συμβολαίου χωρίς συγκεκριμένο λόγο. Στην Ουαλία, ο ιδιοκτήτης πρέπει να δώσει προειδοποίηση έξι μηνών και δεν μπορεί να εξαναγκάσει τον ενοικιαστή να φύγει πριν συμπληρωθεί ο πρώτος χρόνος.
Η προθεσμία προειδοποίησης είναι πολύ μικρότερη στη Βόρεια Ιρλανδία: μόλις τέσσερις εβδομάδες, αν η μίσθωση διαρκεί λιγότερο από ένα έτος. Για μισθώσεις άνω του ενός έτους η προθεσμία είναι δύο μήνες, που αυξάνεται σε τρεις μήνες για συμβόλαια διάρκειας άνω των δέκα ετών.
Το παρασκήνιο: Τι συνέβη στη Maricarmen Abascal;
Η κρίση στέγασης στην Ευρώπη επανήλθε στο προσκήνιο όταν η Maricarmen Abascal, που κινείται με αναπηρικό αμαξίδιο, εκδιώχθηκε βίαια από το διαμέρισμά της στη Μαδρίτη την περασμένη εβδομάδα, αφού αρνήθηκε να δεχθεί αύξηση άνω των 1.000 ευρώ στο μηνιαίο ενοίκιό της.
Η σύνταξή της είναι περίπου 1.300 ευρώ και πλήρωνε 500 ευρώ για το διαμέρισμα όπου ζούσε από το 1956.
Την αύξηση αποφάσισε το επενδυτικό ταμείο Urbagestión, που απέκτησε το κτίριο όπου βρίσκεται το διαμέρισμα το 2018. Η έξωση προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις σε όλη την Ισπανία, μεταξύ άλλων στη Μαδρίτη και τη Βαρκελόνη, οδήγησε σε δωρεές και πυροδότησε ακόμη και έκκληση από τα Ηνωμένα Έθνη.
Ευτυχώς για την Abascal, η ιστορία είχε θετική κατάληξη. Μετά από διαπραγματεύσεις μεταξύ της Urbagestión και της υπηρεσίας στέγασης της Μαδρίτης, της προσφέρθηκε νέο οκταετές συμβόλαιο, με ενοίκιο ορισμένο στο ανώτατο 30% του εισοδήματός της.
Ωστόσο, η αντίδραση είχε ευρύτερες επιπτώσεις, ωθώντας την ισπανική κυβέρνηση να παρουσιάσει άμεσα νέα μέτρα στήριξης για τη στέγαση, με κυριότερο την απαγόρευση εξώσεων για ευάλωτα άτομα έως το 2030.
Παράλληλα, εισήχθησαν πρόσθετοι περιορισμοί και έλεγχοι στις αγορές συγκροτημάτων κατοικιών από επενδυτικά ταμεία, όπως αυστηρότερος έλεγχος των διαδικασιών καταγγελίας συμβολαίων σε βάρος ηλικιωμένων ενοικιαστών και αυξημένες φορολογικές επιβαρύνσεις για την κατοχή κενών διαμερισμάτων.