Οι διαδηλώσεις στην Ισπανία κατά της έξωσης της 87χρονης Μαρίκαρμεν γέννησαν παραπλανητικούς ισχυρισμούς για τους ακτιβιστές στέγης και την ευρύτερη κρίση ενοικίων.
Χιλιάδες πολίτες διαδηλώνουν σε όλη την Ισπανία, μετά την έξωση της Maricarmen Abascal από το σπίτι της στη Μαδρίτη από τις αρχές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η 87χρονη Maricarmen ζούσε εκεί περισσότερα από 70 χρόνια. Οι εικόνες αστυνομικών να την απομακρύνουν με φορείο από το διαμέρισμα έχουν μετατρέψει τη νομική διαμάχη σε συμβολική υπόθεση για τους ακτιβιστές υπέρ του δικαιώματος στη στέγη.
Οι διαδηλωτές πραγματοποίησαν πορεία στη Μαδρίτη, έστησαν κατασκήνωση στην Puerta del Sol και οργάνωσαν συγκεντρώσεις και σε άλλες ισπανικές πόλεις.
Χρησιμοποιούν την υπόθεση της Maricarmen για να αναδείξουν τη γενικότερη κρίση στέγης: τα αυξανόμενα ενοίκια και την έλλειψη προσιτών κατοικιών, που τροφοδοτούν τον φόβο ότι οι ενοικιαστές δεν θα μπορούν πια να ζουν στις μεγάλες πόλεις.
Η υπόθεση έχει εξελιχθεί σε βαθιά πολιτική αντιπαράθεση, με αποτέλεσμα να κυκλοφορούν πολλές ψευδείς, παραπλανητικές ή επιλεκτικά μονταρισμένες αναρτήσεις.
Μια νομική απόφαση
Ένας από τους πιο διαδεδομένους ισχυρισμούς στο διαδίκτυο είναι ότι η έξωση της Maricarmen ήταν «παράνομη». Αυτό δεν ισχύει: τα δικαστήρια ενέκριναν την έξωση ύστερα από πολυετή διαμάχη για ένα προστατευόμενο μισθωτήριο συμβόλαιο από τη δεκαετία του 1950. Η απομάκρυνσή της έγινε βάσει έγκυρης δικαστικής εντολής, παρά τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε.
Το αρχικό μισθωτήριο ήταν στο όνομα του πατέρα της· στη συνέχεια πέρασε στη μητέρα της και αργότερα στην ίδια τη Maricarmen. Τα δικαστήρια έκριναν ότι η δεύτερη αυτή μεταβίβαση μπορούσε να ισχύει μόνο για δύο χρόνια, εκτός αν η Maricarmen είχε αναγνωρισμένη αναπηρία άνω του 65%. Οι αρχές αναγνώρισαν ποσοστό 50%.
Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας επικύρωσε τη θέση του ιδιοκτήτη, γεγονός που σήμαινε ότι η παλιά, προστατευόμενη μίσθωση είχε λήξει νομικά και η εταιρεία μπορούσε να ανακτήσει το διαμέρισμα. Η έξωση, επομένως, ήταν νόμιμη.
Τι ζητούν οι διαδηλωτές
Έτσι, σε αντίθεση με όσα υπονοούν ορισμένοι παραπλανητικοί τίτλοι, οι διαδηλωτές δεν αμφισβητούν αν η έξωση ήταν νόμιμη, αλλά αν ήταν δίκαιη.
Σε αυτό συμβάλλει και το γεγονός ότι, βάσει των νόμων της δικτατορίας του Φρανθίσκο Φράνκο, οι παντρεμένες γυναίκες δεν μπορούσαν να υπογράφουν μόνες τους οικονομικές συμβάσεις ή μισθωτήρια.
Η μητέρα της Maricarmen μπορούσε να κληρονομήσει το μισθωτήριο μόνο με υποκατάσταση μετά τον θάνατο του συζύγου της. Αν ήταν συνιδιοκτήτρια ή συνυπογράφουσα από την αρχή, η μεταβίβαση του συμβολαίου στη Maricarmen θα θεωρούνταν η πρώτη υποκατάσταση, εξασφαλίζοντας νομικά το δικαίωμά της να μείνει στο σπίτι για όλη της τη ζωή.
Οι διαδηλωτές τονίζουν επίσης ότι η Maricarmen είναι 87 ετών, ζει στο ακίνητο πάνω από επτά δεκαετίες και συνέχιζε να καταβάλλει το προστατευόμενο ενοίκιο της.
Μετά τη λήξη της παλιάς μίσθωσης, η εταιρεία διαχείρισης ακινήτων Urbagestión πρότεινε ενοίκιο περίπου 1.650 ευρώ τον μήνα, πολύ υψηλότερο από τα περίπου 440 έως 500 ευρώ που πλήρωνε ως τότε. Το ποσό αυτό υπερβαίνει τη μηνιαία σύνταξή της, γύρω στα 1.350 ευρώ, ουσιαστικά αναγκάζοντας μια ευάλωτη ενοικιάστρια μακράς διάρκειας να φύγει επειδή δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο νέο ενοίκιο.
Οι διαδηλωτές ζητούν ισχυρότερη προστασία απέναντι στις εξώσεις ευάλωτων ενοικιαστών, μακρύτερα ή αυτόματα ανανεούμενα μισθωτήρια συμβόλαια και αυστηρότερα όρια στις αυξήσεις των ενοικίων.
Ορισμένες συλλογικότητες ζητούν ακόμη αυστηρότερους κανόνες για τις κερδοσκοπικές πρακτικές στην αγορά κατοικίας και μεγαλύτερη κρατική παρέμβαση στην αγορά ενοικίων. Ασκούν πλέον πίεση στο κοινοβούλιο να εγκρίνει νέες προστασίες για ευάλωτους ενοικιαστές και μεγαλύτερη διάρκεια μισθώσεων.
Άλλοι ψευδείς και παραπλανητικοί ισχυρισμοί
Ένας ακόμη αμφισβητούμενος ισχυρισμός που κυκλοφορεί διαδικτυακά είναι ότι το Sindicato de Inquilinas, το βασικό συνδικάτο ενοικιαστών στην Ισπανία, εμπόδισε τη Maricarmen να καταλήξει σε συμφωνία με τον ιδιοκτήτη πριν από την έξωση.
Η Urbagestión υποστηρίζει ότι το συνδικάτο δυσκόλεψε την άμεση επικοινωνία με τη Maricarmen, ενώ ο δικηγόρος της λέει το αντίθετο: ότι η εταιρεία αρνήθηκε επανειλημμένες προσπάθειες για διαπραγμάτευση.
Η Urbagestión έχει επίσης κατηγορήσει άτομα που εμπλέκονται στη διαμάχη για εκφοβισμό, εκβιασμό και παραβίαση τηλεφώνων και λογαριασμών email. Ωστόσο, η εταιρεία δεν προσκόμισε στοιχεία για τους ισχυρισμούς αυτούς σε ρεπορτάζ που εξετάστηκαν από οργανισμούς επαλήθευσης γεγονότων όπως το ισπανικό Maldita.es.
Ένας ακόμη παραπλανητικός ισχυρισμός προέρχεται από ένα κομμένο βίντεο με δηλώσεις της ίδιας της Maricarmen. Στο απόσπασμα φαίνεται να ρίχνει την ευθύνη αποκλειστικά στον αριστερό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ για την κατάστασή της, αλλά στην πλήρη συνέντευξη αναφέρει κι άλλα πρόσωπα: επικρίνει επίσης την περιφερειακή πρόεδρο της Μαδρίτης Isabel Díaz Ayuso, τον δήμαρχο της πόλης José Luis Martínez-Almeida (και οι δύο από το δεξιό Λαϊκό Κόμμα) καθώς και την ίδια την Urbagestión. Το βίντεο, λοιπόν, χρησιμοποιεί μια πραγματική φράση, αλλά αφαιρεί το ευρύτερο πλαίσιο της απάντησής της.
Μια ξεχωριστή ψευδής αναφορά αφορά δύο διαδηλωτές, την «Irene και τον Pablo», που μίλησαν στο elDiario.es σε κατασκήνωση διαμαρτυρίας στην πλατεία Puerta del Sol στη Μαδρίτη. Ορισμένοι χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υπέθεσαν ότι πρόκειται για τον Πάμπλο Ιγκλέσιας, πρώην ηγέτη του ακροαριστερού κόμματος Podemos, και την ευρωβουλευτή Irene Montero, από το ίδιο κόμμα.
Ωστόσο, μια γρήγορη ματιά στο ίδιο το άρθρο δείχνει ότι είναι στην πραγματικότητα μια 28χρονη γυναίκα και ένας 37χρονος άνδρας, χωρίς καμία ένδειξη ότι πρόκειται για τους συγκεκριμένους πολιτικούς.
Τα επόμενα βήματα
Η Maricarmen έχει πλέον αποδεχθεί μια συμφωνία που θα της επιτρέψει να επιστρέψει στο διαμέρισμα μόλις πάρει εξιτήριο από το νοσοκομείο. Βάσει της νέας ρύθμισης, θα πληρώνει περίπου όσα και πριν, γύρω στα 500 ευρώ τον μήνα, με ανώτατο όριο το 30% του εισοδήματός της. Η συμφωνία δημιουργεί μια νέα μίσθωση και δεν αναιρεί τη δικαστική απόφαση που τερμάτισε το παλιό, προστατευόμενο συμβόλαιο.
Παράλληλα, η ισπανική κυβέρνηση έχει προτείνει μέτρα που θα επεκτείνουν ορισμένες προστασίες από εξώσεις και θα αυξήσουν τη διάρκεια των μισθωτηρίων, όμως πρέπει ακόμη να εγκριθούν από το κοινοβούλιο. Οι διαδηλωτές συνεχίζουν έτσι την εκστρατεία τους, πιέζοντας τους πολιτικούς να υιοθετήσουν τα μέτρα αυτά και ζητώντας ευρύτερες μεταρρυθμίσεις στο σύστημα στέγασης της Ισπανίας.