Ερευνητές δοκίμασαν πλωτά σκίαστρα πάνω από κοράλλια και διαπίστωσαν ότι ορισμένα ανέκτησαν το χρώμα τους. Η μέθοδος μειώνει την έντονη ηλιακή και υπεριώδη ακτινοβολία.
Μπορεί μια ομπρέλα να λειτουργήσει κάτω από το νερό; Η απάντηση φαίνεται πως είναι ναι, απλώς όχι για τον λόγο που ίσως φαντάζονται οι περισσότεροι.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σε όλον τον κόσμο, οι θαλάσσιοι καύσωνες έχουν θέσει τα κοράλλια σε κίνδυνο εξαιτίας της υπερβολικής θερμικής καταπόνησης. Όταν η θερμοκρασία του ωκεανού ανεβαίνει υπερβολικά, τα στρεσαρισμένα κοράλλια μπορεί να αποβάλουν τα μικροσκοπικά φύκη που ζουν στους ιστούς τους, με αποτέλεσμα να γίνονται λευκά και να χάνουν την κύρια πηγή τροφής τους — ένα φαινόμενο γνωστό ως λεύκανση των κοραλλιών, το οποίο εμφανίζεται πλέον με ανησυχητική συχνότητα.
Μια ομάδα επιστημόνων στη Φλόριντα πιστεύει ότι οι υποβρύχιες ομπρέλες θα μπορούσαν να περιορίσουν τις ζημιές.
«Η λεύκανση των κοραλλιών που προκαλείται από τη ζέστη είναι πιθανότατα η μεγαλύτερη απειλή για τους υφάλους παγκοσμίως», λέει η Κάρεν Νίλι από το Nova Southeastern University, επικεφαλής συγγραφέας ερευνητικής μελέτης που δημοσιεύτηκε αυτή την εβδομάδα στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Marine Science. «Λύσεις όπως η σκίαση μπορούν να προσφέρουν προσωρινή προστασία σε μικρή κλίμακα».
Πώς οι υποβρύχιες ομπρέλες προστάτευσαν κοράλλια στη Φλόριντα
Η μελέτη ξεκίνησε μετά τον πρωτοφανή θαλάσσιο καύσωνα που έπληξε τα Florida Keys το 2023.
Στις περισσότερες περιοχές, όλα τα είδη κοραλλιών υπέστησαν λεύκανση, ενώ τα διακλαδιζόμενα κοράλλια —είδη που αναπτύσσονται σχηματίζοντας δομές που μοιάζουν με δέντρα ή κέρατα, όπως τα staghorn και elkhorn— σχεδόν εξαφανίστηκαν. Σε μία παράκτια περιοχή, περισσότερο από το ήμισυ των κοραλλιών που παρακολουθούσαν οι ερευνητές έχασαν μέρος ή το σύνολο του ζωντανού ιστού τους.
«Η μελέτη αυτή προέκυψε άμεσα από εκείνο το γεγονός: θέλαμε να αποδείξουμε στην πράξη ότι υπάρχουν εργαλεία που μπορούν να σώσουν συγκεκριμένα κοράλλια σε παρόμοια περιστατικά στο μέλλον», λέει η Νίλι.
Το επόμενο καλοκαίρι, οι ερευνητές επέλεξαν 40 αποικίες από δύο είδη εγκεφαλοειδών κοραλλιών στα νότια Florida Keys.
Οι μισές αφέθηκαν εκτεθειμένες, ενώ στις υπόλοιπες τοποθετήθηκαν πλωτά σκίαστρα από πλαίσια PVC και νάιλον δίχτυ — σαν υποβρύχιες ομπρέλες που αιωρούνταν περίπου 30 εκατοστά πάνω από τα κοράλλια.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα σκίαστρα δεν χρησιμοποιήθηκαν για να ψύξουν το νερό. Αντίθετα, μείωσαν την έντονη ηλιακή ακτινοβολία και την υπεριώδη ακτινοβολία, οι οποίες μπορούν να επιδεινώσουν τη λεύκανση.
Οι δύτες άρχισαν να παρακολουθούν τα κοράλλια τον Ιούλιο του 2024 και τοποθέτησαν τις ομπρέλες τον Αύγουστο, όταν η καλοκαιρινή ζέστη εντάθηκε. Η παρακολούθηση συνεχίστηκε έως τον Νοέμβριο, όταν οι θερμοκρασίες υποχώρησαν, με τους ερευνητές να καταγράφουν τις αλλαγές στο χρώμα των κοραλλιών και στα φύκη που ζουν μέσα στους ιστούς τους.
Παρότι το 2024 καταγράφηκε το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο θερμικής καταπόνησης στην περιοχή από το 1985, ορισμένα από τα σκιασμένα κοράλλια άρχισαν να ανακτούν το χρώμα τους μετά την τοποθέτηση των ομπρελών. Αντίθετα, τα κοράλλια που παρέμειναν εκτεθειμένα έγιναν πιο ωχρά κατά τη θερμότερη περίοδο του πειράματος.
Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι οι ομπρέλες αποτελούν μόνο μια προσωρινή λύση.
Η κάλυψη ολόκληρων υφάλων θα ήταν πρακτικά αδύνατη, επομένως θεωρούν ότι η μέθοδος μπορεί να χρησιμοποιηθεί κυρίως για την προστασία ευάλωτων κοραλλιών σε περιόδους ακραίας ζέστης. Σε βάθος χρόνου, όμως, η προστασία τους εξαρτάται από τον περιορισμό της θέρμανσης των θαλασσών.
«Η εφαρμογή της μεθόδου σε μεγάλη κλίμακα είναι ο βασικός περιορισμός αυτής της μελέτης», εξηγεί η Νίλι. «Η σκίαση δεν είναι πανάκεια».
Οι θαλάσσιοι καύσωνες προκαλούν λεύκανση υφάλων σε όλο τον κόσμο
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι θερμοκρασίες των ωκεανών συνεχίζουν να σπάνε ρεκόρ. Στις 22 Αυγούστου, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας εκτός των πολικών περιοχών έφτασε τους 21,1°C, την υψηλότερη ημερήσια θερμοκρασία που έχει καταγραφεί.
Την ίδια ώρα, η ακραία ζέστη πλήττει τους κοραλλιογενείς υφάλους ολοένα πιο συχνά. Τον Αύγουστο, το Global Coral Reef Monitoring Network ανέφερε ότι τα περιστατικά λεύκανσης συμβαίνουν πλέον περίπου κάθε πέντε με έξι χρόνια (πηγή στα Αγγλικά), έναντι περίπου μίας φοράς ανά δεκαετία στο παρελθόν.
Παρότι τα κοράλλια μπορούν να ανακάμψουν από τη λεύκανση όταν πέσουν οι θερμοκρασίες της θάλασσας, οι συχνοί θαλάσσιοι καύσωνες μπορεί να μην αφήνουν αρκετό χρόνο στους κατεστραμμένους υφάλους για να αποκατασταθούν.
Το πιο πρόσφατο παγκόσμιο επεισόδιο λεύκανσης ξεκίνησε το 2023. Μεταξύ 2023 και 2024, η κάλυψη από σκληρά κοράλλια μειώθηκε παγκοσμίως κατά 8,9% — η μεγαλύτερη ετήσια πτώση που έχει καταγραφεί.
Έως τον Μάρτιο του 2025, το 84% των κοραλλιογενών υφάλων του πλανήτη είχε εκτεθεί σε θερμοκρασίες αρκετά υψηλές ώστε να προκαλέσουν λεύκανση, ενώ τμήματα του Μεγάλου Κοραλλιογενούς Υφάλου της Αυστραλίας κατέγραψαν τις μεγαλύτερες ετήσιες απώλειες ζωντανών κοραλλιών σε σχεδόν 40 χρόνια παρακολούθησης.
Παρότι οι κοραλλιογενείς ύφαλοι καλύπτουν λιγότερο από το 0,2% του πυθμένα των ωκεανών, είναι ζωτικής σημασίας για τη ζωή τόσο κάτω από το νερό όσο και στην ξηρά.
Παρέχουν τροφή και καταφύγιο σε τουλάχιστον το ένα τέταρτο όλων των θαλάσσιων ειδών, μεταξύ αυτών και πολλά είδη ψαριών που αλιεύονται για ανθρώπινη κατανάλωση, ενώ λειτουργούν και ως φυσικό προστατευτικό φράγμα για τις ακτές.
Οι υποβρύχιες ομπρέλες δεν μπορούν να αποτρέψουν τους θαλάσσιους καύσωνες, όμως η μελέτη στη Φλόριντα δείχνει ότι θα μπορούσαν να προσφέρουν σε αυτούς τους κρίσιμους οργανισμούς τουλάχιστον κάποια προστασία καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται.