Το Καζακστάν θέλει η τεχνητή νοημοσύνη να πάψει να είναι απλώς ένα ψηφιακό εργαλείο και να γίνει νέα μηχανή ανάπτυξης, από τα πανεπιστήμια και τις βιομηχανίες έως την ενέργεια και τις υποδομές.
Τα chatbots από μόνα τους δεν θα οικοδομήσουν μια πραγματική οικονομία της τεχνητής νοημοσύνης. Η ουσιαστική αλλαγή θα έρθει όταν η τεχνητή νοημοσύνη γίνει πραγματικά μέρος του τρόπου με τον οποίο οι άνθρωποι βγάζουν τα προς το ζην, οι εταιρείες παράγουν αγαθά και οι κυβερνήσεις λαμβάνουν αποφάσεις.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Οι άνθρωποι πρέπει να αρχίσουν να αναγνωρίζουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι παιχνίδι. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι chatbots», δήλωσε ο Lee Kai-fu, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της 01.AI και πρόεδρος της Sinovation Ventures, στο Euronews από την πρωτεύουσα του Καζακστάν, την Αστάνα.
«Η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να γίνει το εργαλείο με το οποίο οι άνθρωποι κερδίζουν τα προς το ζην. Τότε, και μόνο τότε, αυτό γίνεται μια ψηφιακή οικονομία των πολιτών».
Αυτό το άλμα από τη συμβατική οικονομία σε μια οικονομία που κινείται από την τεχνητή νοημοσύνη ήταν κεντρικό θέμα στο φόρουμ AI & Digital Bridge, που συγκέντρωσε στην Αστάνα κυβερνητικούς αξιωματούχους, εταιρείες τεχνολογίας, επενδυτές και ειδικούς.
Για το Καζακστάν, ο στόχος είναι να αξιοποιήσει την τεχνητή νοημοσύνη όχι μόνο για τον εκσυγχρονισμό των υπαρχουσών βιομηχανιών, αλλά και για να βοηθήσει τη χώρα να αναμορφώσει τη μεταποιητική της βάση και να ανέβει ψηλότερα στην αλυσίδα αξίας.
«Η πραγματική αξία της τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται στην ενίσχυση των ανθρώπινων ικανοτήτων», δήλωσε ο πρόεδρος Kassym-Jomart Tokayev κατά την τρίτη συνεδρίαση του Artificial Intelligence Development Council, που πραγματοποιήθηκε παράλληλα με το φόρουμ.
«Ο ανταγωνισμός δεν περιορίζεται πλέον στους φυσικούς πόρους, το κεφάλαιο και τις αγορές· επεκτείνεται πλέον στην ταχύτητα με την οποία μπορεί να βελτιωθεί η αποδοτικότητα της παραγωγής», είπε ο Tokayev.
Ο τομέας πληροφορικής της χώρας ήδη εξαπλώνεται στο εξωτερικό. Οι εξαγωγές υπηρεσιών πληροφορικής ξεπέρασαν τα 860 εκατομμύρια ευρώ πέρυσι, ενώ καζακικές ψηφιακές λύσεις χρησιμοποιούνται πλέον σε περισσότερες από 100 χώρες.
Ο υπουργός Ψηφιακής Ανάπτυξης Zhaslan Madiyev δήλωσε ότι το Καζακστάν αναπτύσσει και τα πέντε επίπεδα της οικονομίας της τεχνητής νοημοσύνης, από τις ενεργειακές υποδομές, τα τσιπ και τις πλατφόρμες cloud μέχρι τα γλωσσικά μοντέλα και τις εφαρμογές.
«Βλέπουμε το μεγαλύτερο δυναμικό για το Καζακστάν στην εφαρμοσμένη τεχνητή νοημοσύνη: στη δημιουργία και κλιμάκωση λύσεων που αυξάνουν την αποδοτικότητα της οικονομίας και των επιχειρήσεων, αλλά και την ποιότητα της καθημερινής ζωής των ανθρώπων», είπε ο Madiyev.
Η δυνητική αγορά είναι σημαντική. Ο Madiyev επικαλέστηκε εκτιμήσεις που ανεβάζουν τη συνολική παγκόσμια αγορά τεχνητής νοημοσύνης σε πάνω από 43 τρισεκατομμύρια ευρώ.
Η τεχνητή νοημοσύνη στην παραγωγή
Η Έκθεση Βιομηχανικής Ανάπτυξης του ΟΗΕ για το 2026 κατατάσσει την τεχνητή νοημοσύνη ανάμεσα στις πέντε μετασχηματιστικές μεγατάσεις που αναδιαμορφώνουν την παγκόσμια οικονομία.
Για το Καζακστάν αυτό έχει σημασία, καθώς η χώρα προσπαθεί να μειώσει την εξάρτησή της από τις πρώτες ύλες και να αυξήσει το μερίδιο της παραγωγής με υψηλότερη προστιθέμενη αξία.
Στους πρώτους οκτώ μήνες του έτους, η βιομηχανική παραγωγή έφτασε σχεδόν τα 90 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η μεταποίηση αυξήθηκε κατά 8,4% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με τον Tokayev.
Ωστόσο, η διατήρηση αυτών των ρυθμών ανάπτυξης θα απαιτήσει κάτι περισσότερο από την αύξηση των όγκων παραγωγής.
«Για να διατηρήσουμε υψηλούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης, πρέπει να αυξήσουμε την παραγωγικότητα της εργασίας, να εκσυγχρονίσουμε τη βιομηχανική βάση και να επεκτείνουμε την παραγωγή αγαθών υψηλής προστιθέμενης αξίας», τόνισε ο Tokayev.
Η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να βοηθήσει τις εταιρείες να το πετύχουν, επιτρέποντας στους μηχανικούς να λαμβάνουν πιο ακριβείς αποφάσεις, αυτοματοποιώντας διαδικασίες και προσφέροντας στους μάνατζερ πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο για την παραγωγή.
Κατά τη συνεδρίαση του AI Development Council, ο Tokayev έδωσε εντολή στην κυβέρνηση να εντοπίσει εταιρείες για συνολικό μετασχηματισμό με τεχνητή νοημοσύνη, να επιταχύνει τη μετάβαση από πιλοτικά έργα σε εμπορικές εφαρμογές, να αναπτύξει βιομηχανικές βάσεις δεδομένων και να μειώσει τους κινδύνους για τους επενδυτές.
Χτίζοντας το ανθρώπινο δυναμικό πίσω από την τεχνολογία
Ωστόσο, οι υποδομές τεχνητής νοημοσύνης από μόνες τους δεν αρκούν για να δημιουργήσουν μια οικονομία της τεχνητής νοημοσύνης. Το Καζακστάν χρειάζεται επίσης ανθρώπους ικανούς να την αναπτύξουν και να την αξιοποιήσουν.
Ο Lee Kai-Fu υποστηρίζει ότι οι φόβοι για την καταστροφή θέσεων εργασίας από την τεχνητή νοημοσύνη παραβλέπουν μια πιο σημαντική αλλαγή: οι εργαζόμενοι που μαθαίνουν να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά την τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποκτήσουν πλεονέκτημα έναντι όσων δεν το κάνουν.
«Οι άνθρωποι πάντα αναρωτιούνται πώς θα βρουν δουλειά. Η τεχνητή νοημοσύνη μού παίρνει τη δουλειά. Δεν είναι έτσι, γιατί εσύ που ξέρεις να χρησιμοποιείς την τεχνητή νοημοσύνη μπορείς να βγάλεις τα περισσότερα χρήματα», είπε.
Αυτή η φιλοσοφία έχει ήδη ενσωματωθεί στο εκπαιδευτικό σύστημα του Καζακστάν.
Στο φόρουμ παρουσιάστηκε το Qazaq AI Research University (QAIRU), το πρώτο εξειδικευμένο ερευνητικό πανεπιστήμιο της χώρας με επίκεντρο την τεχνητή νοημοσύνη και το πρώτο πανεπιστήμιο με δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης στην Κεντρική Ασία.
«Το Qazaq AI Research University προορίζεται να γίνει όχι μόνο κέντρο εκπαίδευσης υψηλά καταρτισμένων ειδικών, αλλά και κορυφαίος κόμβος εφαρμοσμένης έρευνας. Ολόκληρο το ερευνητικό του πρόγραμμα πρέπει να ευθυγραμμίζεται άμεσα με τις πρακτικές ανάγκες της οικονομικής ανάπτυξης», δήλωσε ο Tokayev.
Το πανεπιστήμιο ξεκίνησε να λειτουργεί την 1η Σεπτεμβρίου με 528 φοιτητές προπτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών. Τα προγράμματά του καλύπτουν τη μηχανική μάθηση, το physical AI, τη βιομηχανική τεχνητή νοημοσύνη και τα έξυπνα συστήματα, τη μηχανική και ασφάλεια συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, τα ευφυή μη επανδρωμένα αεροπορικά συστήματα και το ψηφιακό δίκαιο.
Οι φοιτητές χρησιμοποιούν επίσης την τεχνητή νοημοσύνη σε όλη τη διάρκεια των σπουδών τους, μεταξύ άλλων για εργασίες, διαλέξεις, προγραμματισμό μαθημάτων και παρακολούθηση της προόδου τους.
Η πρόκληση των υποδομών
Οι φιλοδοξίες του Καζακστάν, ωστόσο, συναντούν προκλήσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τον τομέα της εκπαίδευσης.
Έρευνα του MIT Kuo Sharper Center for Prosperity and Entrepreneurship (MIT KSC) αξιολόγησε την ετοιμότητα για τεχνητή νοημοσύνη σε τέσσερις χώρες της Κεντρικής Ασίας και στο Αζερμπαϊτζάν, εξετάζοντας τη ρύθμιση, τις υποδομές, το ανθρώπινο κεφάλαιο, τα ακαδημαϊκά προγράμματα και την υιοθέτηση από τον ιδιωτικό τομέα. Οι ερευνητές πήραν συνεντεύξεις από 650 νεοφυείς επιχειρήσεις και 130 εταιρείες.
Η περιοχή διαθέτει ισχυρή πολιτική στήριξη για την τεχνητή νοημοσύνη, όμως η πρόσβαση στις κρίσιμες υποδομές παραμένει περιοριστικός παράγοντας.
«Βλέπουμε ότι η Κεντρική Ασία αναπτύσσει γρήγορα τις δικές της υποδομές για την τεχνητή νοημοσύνη. Βλέπουμε ισχυρή πολιτική βούληση, υποστηριζόμενη από χρηματοδότηση σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και ακαδημαϊκά προγράμματα. Την ίδια στιγμή, όμως, βλέπουμε σημαντικούς περιορισμούς, όπως η πρόσβαση σε μικροτσίπ», δήλωσε ο Shamil Ibragimov, διευθυντής Έρευνας του MIT KSC.
Η ηλεκτρική ενέργεια θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν ακόμη «λαιμό μπουκαλιού», καθώς αυξάνεται η ζήτηση για κέντρα δεδομένων.
«Ένας από τους βασικούς περιορισμούς είναι το έλλειμμα ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή. Οι περισσότερες χώρες της περιοχής αντιμετωπίζουν το δίλημμα πώς να χρησιμοποιήσουν τη διαθέσιμη ισχύ: να κατασκευάσουν περισσότερα κέντρα δεδομένων ή να επικεντρωθούν στις ανάγκες του γενικού πληθυσμού;»
Το ζήτημα αναδεικνύει τη φυσική πλευρά της κούρσας της τεχνητής νοημοσύνης. Οι αλγόριθμοι μπορεί να είναι ψηφιακοί, αλλά εξαρτώνται από τσιπ, κέντρα δεδομένων, υποδομές cloud και μεγάλες ποσότητες αξιόπιστης ηλεκτρικής ενέργειας.
Από το φόρουμ στον οικονομικό μετασχηματισμό
Η κλίμακα του AI & Digital Bridge αντανακλά την αυξανόμενη εστίαση του Καζακστάν στον τομέα. Το φόρουμ προσέλκυσε περίπου 25.000 επισκέπτες, 300 ομιλητές και σχεδόν 200 νεοφυείς επιχειρήσεις και εταιρείες πληροφορικής, με 62 μνημόνια και συμφωνίες να υπογράφονται.
Η εκδήλωση ήταν μέρος του προγράμματος AI Month, που διήρκεσε από τις 23 Σεπτεμβρίου έως τις 23 Οκτωβρίου, και περιλάμβανε τα AI & Digital Bridge Awards 2026 και τον τελικό του Astana Hub Battle. Τέσσερις νεοφυείς επιχειρήσεις κέρδισαν από 21.500 ευρώ η καθεμία, ενώ άλλες συμμετέχουσες εταιρείες εξασφάλισαν χρηματοδότηση έως 170.000 ευρώ.
Ωστόσο, η πραγματική σημασία του φόρουμ υπερβαίνει τις συμφωνίες και τις ανακοινώσεις.
Το Καζακστάν επιχειρεί να μετατρέψει την τεχνητή νοημοσύνη από έναν αυτόνομο τεχνολογικό κλάδο σε μια οικονομική υποδομή – μια βάση που μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα, να ενισχύσει τη μεταποίηση, να δημιουργήσει νέες επιχειρήσεις και να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο εργάζονται οι άνθρωποι.
Το αν αυτή η στρατηγική θα πετύχει θα εξαρτηθεί λιγότερο από τον αριθμό των έργων τεχνητής νοημοσύνης που θα εκκινήσει η χώρα και περισσότερο από το αν αυτές οι τεχνολογίες θα ενσωματωθούν πραγματικά στα εργοστάσια, τις επιχειρήσεις, τα πανεπιστήμια και την καθημερινή ζωή.