Η έρευνα World Risk Poll, με 143.000 άτομα σε 140 χώρες, δείχνει άνοδο κινδύνου σε Βόρεια και Νότια Αφρική λόγω διαδικτύου, ενώ 220 εκατ. πληγέντες δεν έλαβαν καμία προειδοποίηση τα τελευταία πέντε χρόνια.
Η Αφρική έχει καταγράψει τις ταχύτερες βελτιώσεις παγκοσμίως στην ανθεκτικότητα απέναντι σε καταστροφές, όπως αποκαλύπτει νέα, μεγάλης κλίμακας διεθνής μελέτη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Έρευνα του Lloyd's Register Foundation δείχνει ότι οι αφρικανικές περιοχές έχουν σημειώσει τις μεγαλύτερες προόδους στην ικανότητα των ανθρώπων να αντέχουν και να ανακάμπτουν από καταστροφές και άλλες μεγάλες διαταραχές από το 2023.
Η Βόρεια Αφρική, για παράδειγμα, κατέγραψε αύξηση πέντε μονάδων στην ανθεκτικότητα, ακολουθούμενη από τη Νότια Αφρική με τέσσερις μονάδες. Η Ανατολική Αφρική και η Κεντρική και Δυτική Αφρική βελτιώθηκαν καθεμία κατά τρεις μονάδες.
Η διεύρυνση της πρόσβασης στο διαδίκτυο, η καλύτερη προετοιμασία των νοικοκυριών και η ενισχυμένη οικονομική ανθεκτικότητα σε χώρες όπως η Κένυα, η Αίγυπτος, η Ουγκάντα, η Αλγερία και η Νιγηρία τροφοδότησαν αυτές τις επιδόσεις.
Τα ευρήματα, ωστόσο, αναδεικνύουν μια σημαντική πρόκληση. Στην Κεντρική και Δυτική Αφρική, ελάχιστοι ενήλικοι που επλήγησαν από καταστροφές έλαβαν οποιαδήποτε προειδοποίηση, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο οι βελτιώσεις στην ανθεκτικότητα μεταφράζονται σε καλύτερη προστασία για τις ευάλωτες κοινότητες.
Τι οδηγεί την πρόοδο της Αφρικής;
Πρόκειται για το αποτέλεσμα της τέταρτης έκδοσης του World Risk Poll, το οποίο διενεργήθηκε σε περισσότερους από 143.000 ανθρώπους σε 140 χώρες και εδάφη το 2025. Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από τη Gallup, εξετάζει τις εμπειρίες σε θέματα κινδύνου για την ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένων χωρών όπου τα επίσημα δεδομένα είναι περιορισμένα.
Ο Δείκτης Ανθεκτικότητας μετρά την ικανότητα των ανθρώπων να απορροφούν και να ανακάμπτουν από μεγάλους κλυδωνισμούς σε κλίμακα από 0 έως 100. Η αξιολόγηση καλύπτει τέσσερις τομείς: ατομική ανθεκτικότητα, ετοιμότητα νοικοκυριών, στήριξη από την κοινότητα και ευρύτερες κοινωνικές συνθήκες.
Η αυξημένη πρόσβαση στο διαδίκτυο μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να ενημερώνονται για πιθανούς κινδύνους, ενώ η ετοιμότητα των νοικοκυριών ενισχύει την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται όταν προκύπτουν έκτακτες ανάγκες.
Οι ερευνητές εντόπισαν την Αλγερία, τη Νιγηρία, την Κένυα, την Αίγυπτο και την Ουγκάντα ως χώρες που συμβάλλουν στις περιφερειακές βελτιώσεις, παρότι οι παράγοντες πίσω από τις επιδόσεις διέφεραν. Τα ευρήματα, ωστόσο, δεν σημαίνουν ότι η Αφρική έχει γίνει η πιο ανθεκτική ήπειρος στον κόσμο. Αντίθετα, οι περιοχές της έχουν καταγράψει τις ταχύτερες βελτιώσεις στην περίοδο που εξετάζεται.
Γιατί όμως εκατομμύρια εξακολουθούν να μην λαμβάνουν προειδοποιήσεις;
Παρά την πρόοδο, η μελέτη αποκαλύπτει τεράστιες ανισότητες στην πρόσβαση σε δυνητικά σωτήριες πληροφορίες. Στην Κεντρική και Δυτική Αφρική, για παράδειγμα, μόλις το 47% των ενηλίκων που επλήγησαν από καταστροφές δήλωσαν ότι είχαν λάβει κάποια προειδοποίηση.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι πολίτες σε χώρες χαμηλού εισοδήματος ήταν σχεδόν δυο φορές πιο πιθανό να έχουν βιώσει κάποια καταστροφή την προηγούμενη πενταετία, σε σχέση με όσους ζουν σε χώρες υψηλού εισοδήματος.
Σχεδόν ένας στους τρεις ενήλικες στις φτωχότερες χώρες ανέφερε ότι επηρεάστηκε, έναντι 16% στις πλουσιότερες.
Ωστόσο, μόνο το 64% των ενηλίκων που επλήγησαν από καταστροφές σε χώρες χαμηλού εισοδήματος έλαβαν προειδοποίηση, έναντι 84% σε χώρες υψηλού εισοδήματος. Ακόμη κι όταν υπήρχαν προειδοποιήσεις, πολλοί δεν μπόρεσαν να αντιδράσουν.
Λιγότεροι από τους μισούς ενηλίκους που προειδοποιήθηκαν σε χώρες με χαμηλό και χαμηλομεσαίο εισόδημα έλαβαν μέτρα πριν χτυπήσει η καταστροφή, έναντι 71% σε χώρες υψηλού εισοδήματος.
Η Nancy Hey, διευθύντρια τεκμηρίωσης και ανάλυσης στο Global Safety Evidence Centre του Lloyd's Register Foundation, δήλωσε ότι τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σημασία της ετοιμότητας.
«Μια προειδοποίηση αξίζει μόνο όσο και αυτά που μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι με αυτήν», είπε.
Μπορούν τα κινητά τηλέφωνα να σώσουν περισσότερες ζωές;
Η έρευνα αναδεικνύει την κινητή τεχνολογία ως μεγάλη ευκαιρία για να καλυφθούν τα κενά στα συστήματα προειδοποίησης για καταστροφές.
Σε όλο τον κόσμο, εκτιμάται ότι 1,1 δισεκατομμύριο ενήλικες βίωσαν κάποια καταστροφή την προηγούμενη πενταετία, αλλά σχεδόν 220 εκατομμύρια δεν είχαν λάβει καμία προειδοποίηση εκ των προτέρων.
Από όσους δεν προειδοποιήθηκαν, το 77% διέθετε κινητό τηλέφωνο, δηλαδή πάνω από 170 εκατομμύρια άνθρωποι.
Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι οι πολίτες είναι πιο πιθανό να αναλάβουν δράση όταν οι προειδοποιήσεις τους φτάνουν μέσω πολλαπλών καναλιών.
Μόλις το 37% όσων έλαβαν ειδοποιήσεις μέσω ενός μόνο καναλιού αντέδρασαν, έναντι 51% όταν η προειδοποίηση έφτασε από δύο και 64% από τρία μέσα. Τα κανάλια αυτά περιλαμβάνουν γραπτά μηνύματα, τηλεόραση και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η τοπική ετοιμότητα είναι ήδη εμφανής σε τμήματα της Αφρικής.
Στο Μαλάουι, εθελοντές κινητοποίησαν τις κοινότητες για να καθαρίσουν τα φρεάτια απορροής πριν από ακραίες βροχοπτώσεις τον Ιανουάριο, σύμφωνα με την International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies.
Η πρωτοβουλία αυτή δείχνει πώς οι κοινότητες μπορούν να λάβουν πρακτικά μέτρα πριν φτάσει η σφοδρή κακοκαιρία.
Η Caroline Zastiral, αναπληρώτρια παγκόσμια επικεφαλής για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών και την ανθεκτικότητα, τόνισε ότι η αποτελεσματικότητα των προειδοποιήσεων εξαρτάται από την ικανότητα των ανθρώπων να ανταποκριθούν.
«Οι προειδοποιήσεις οδηγούν σε δράση όταν οι άνθρωποι διαθέτουν την εμπιστοσύνη, τις γνώσεις, τον χρόνο και τους πόρους για να προστατεύσουν τον εαυτό τους, τους δικούς τους και την περιουσία τους», είπε.
Πρόκληση για πλούσιες και φτωχές χώρες
Παρότι η μελέτη αναδεικνύει τη μεγαλύτερη έκθεση των φτωχότερων χωρών σε καταστροφές, ειδικά στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, αμφισβητεί επίσης την υπόθεση ότι ο εθνικός πλούτος καθιστά αυτομάτως τους πολίτες πιο ανθεκτικούς.
Η έρευνα αναφέρει ακόμη ότι η κοινωνική ανθεκτικότητα, που περιλαμβάνει την εμπιστοσύνη στους εθνικούς θεσμούς, αυξήθηκε παγκοσμίως από τις 63 μονάδες το 2021 σε ιστορικό υψηλό 66 το 2025. Αντίθετα, η ατομική ανθεκτικότητα μειώθηκε από 46 σε 42 μονάδες, στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί.
Το Lloyd's Register Foundation καλεί τις κυβερνήσεις και τους αρμόδιους φορείς διαχείρισης καταστροφών να διευρύνουν την κάλυψη των προειδοποιήσεων και να επενδύσουν περισσότερο στην ετοιμότητα των νοικοκυριών.
Ο Dr Andrew Tupper, επικεφαλής της Early Warning Services Section στον World Meteorological Organisation, υπογράμμισε ότι οι προειδοποιήσεις πρέπει να αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου συστήματος που βοηθά τις κοινότητες να ανταποκριθούν.
«Ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης είναι άχρηστο αν δεν δίνει στους ανθρώπους τη δύναμη να δράσουν», είπε.