Το κόστος ζωής εξακολουθεί να αποτελεί την κύρια παγκόσμια ανησυχία για πέμπτη συνεχή χρονιά, σύμφωνα με έρευνα της Ipsos σε 32 χώρες. Ωστόσο, οι προτεραιότητες διαφέρουν ανά περιοχή
Κύρια παγκόσμια ανησυχία παραμένει το κόστος ζωής, όμως οι προτεραιότητες αλλάζουν ανάλογα με το πού ζει κανείς: η κοινωνική προστασία και η μετανάστευση ξεχωρίζουν στην Ευρώπη, η ανεργία στην Αφρική και οι κοινωνικές ανισότητες ανησυχούν ιδιαίτερα στη Νότια Αμερική.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τι ανησυχεί έναν Ευρωπαίο πολίτη; Και κάποιον που ζει στην Αφρική, την Ασία, την Αμερική ή την Ωκεανία; Μοιραζόμαστε τις ίδιες ανησυχίες, ανεξάρτητα από την ήπειρο όπου γεννηθήκαμε, ή είναι η οικονομική και κοινωνική μας κατάσταση αυτή που καθορίζει ποια προβλήματα μάς κρατούν ξάγρυπνους;
Η μελέτη FII PRIORITY Compass 2026, που εκπονήθηκε από το Ινστιτούτο Πρωτοβουλίας Επενδύσεων του Μέλλοντος (Future Investment Initiative Institute - FII Institute) σε συνεργασία με την εταιρεία Ipsos, προσφέρει μια ακτινογραφία των ανησυχιών του παγκόσμιου πληθυσμού, με βάση τις απαντήσεις 61.200 ενηλίκων από 32 χώρες, που αντιπροσωπεύουν το 66 % του παγκόσμιου πληθυσμού.
Πρώτο συμπέρασμα είναι ότι το κόστος ζωής εξακολουθεί να αποτελεί τη βασική ανησυχία σε παγκόσμιο επίπεδο, για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά. Το 24 % των ερωτηθέντων το αναφέρει ως τη μεγαλύτερη έγνοια του. Η φτώχεια και οι κοινωνικές ανισότητες, από τη μία, και η ανεργία, από την άλλη, μοιράζονται τη δεύτερη θέση, με 12 % καθεμία.
Ακολουθούν η παραβατικότητα και η εγκληματικότητα (8 %), το σύστημα κοινωνικής προστασίας (7 %) και, με 6 % καθεμία, η εκπαίδευση, η φορολογία και οι διεθνείς εντάσεις. Τι γίνεται όμως όταν τα αποτελέσματα αναλύονται ανά περιφέρεια; Υπάρχουν προβλήματα που ξεπερνούν τα σύνορα, αλλά και σημαντικές διαφορές μεταξύ ηπείρων.
Οι ανησυχίες της Ευρώπης: η κοινωνική προστασία και η μετανάστευση
Στην Ευρώπη, το κόστος ζωής καταλαμβάνει την πρώτη θέση, αλλά οι ανησυχίες ξεπερνούν τα όρια της οικιακής οικονομίας. Το σύστημα κοινωνικής προστασίας εμφανίζεται στη δεύτερη θέση και η μετανάστευση στην τρίτη.
Η φτώχεια και οι κοινωνικές ανισότητες, μαζί με την παραβατικότητα και την εγκληματικότητα, μοιράζονται την τέταρτη θέση, ενώ οι διεθνείς εντάσεις συμπληρώνουν την πρώτη πεντάδα.
Η κατάταξη αυτή σκιαγραφεί μια Ευρώπη ανήσυχη τόσο για την ικανότητά της να διατηρήσει την οικονομική ευημερία των πολιτών της όσο και για ζητήματα που σχετίζονται με την κοινωνική συνοχή, την ασφάλεια και τη διεθνή σταθερότητα.
Αφρική: Η ανεργία
Στην Αφρική, αντίθετα, η ανεργία βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των ανησυχιών. Το κόστος ζωής καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση, ακολουθούμενο από τη φτώχεια και τις κοινωνικές ανισότητες. Το εκπαιδευτικό σύστημα εμφανίζεται στην τέταρτη θέση και η παραβατικότητα και η εγκληματικότητα στην πέμπτη.
Σε αντίθεση με την Ευρώπη, όπου η κοινωνική προστασία και η μετανάστευση συγκαταλέγονται στις βασικές ανησυχίες, στην Αφρική η εργασία και οι οικονομικές ευκαιρίες συγκεντρώνουν μεγάλο μέρος της ανησυχίας των πολιτών.
Ασία: Το κόστος ζωής και οι ανισότητες
Στην Ασία, η αύξηση του κόστους ζωής επιστρέφει στην πρώτη θέση. Η φτώχεια και οι κοινωνικές ανισότητες εμφανίζονται στη δεύτερη θέση, ενώ η ανεργία καταλαμβάνει την τρίτη.
Το εκπαιδευτικό σύστημα και η κοινωνική προστασία μοιράζονται την τέταρτη θέση, ακολουθούμενα από τη φορολογία. Η κατάταξη αποτυπώνει έναν συνδυασμό ανησυχιών που σχετίζονται με την αγοραστική δύναμη, τις ευκαιρίες απασχόλησης και την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.
Αμερική: Δύο διαφορετικές πραγματικότητες
Η έρευνα διακρίνει ανάμεσα στη Βόρεια και τη Νότια Αμερική και τα αποτελέσματα δείχνουν σημαντικές διαφορές.
Στη Βόρεια Αμερική, το κόστος ζωής είναι η κύρια ανησυχία, ακολουθούμενο από την παραβατικότητα και την εγκληματικότητα. Η φτώχεια και οι κοινωνικές ανισότητες καταλαμβάνουν την τρίτη θέση, ενώ η κοινωνική προστασία και οι διεθνείς εντάσεις συμπληρώνουν την πρώτη πεντάδα.
Στη Νότια Αμερική, αντίθετα, η βασική ανησυχία είναι η φτώχεια και οι κοινωνικές ανισότητες. Η εγκληματικότητα εμφανίζεται στη δεύτερη θέση και το κόστος ζωής στην τρίτη. Η ανεργία και το σύστημα κοινωνικής προστασίας συμπληρώνουν την κατάταξη.
Έτσι, ενώ η Βόρεια Αμερική μοιράζεται με την Ευρώπη την ανησυχία για την αύξηση του κόστους ζωής, στη Νότια Αμερική οι κοινωνικές ανισότητες αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα.
Μέση Ανατολή και Ωκεανία: Το κόστος ζωής καθορίζει την ατζέντα
Η έκθεση αναλύει ξεχωριστά επίσης τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική (MENA) και την Ωκεανία. Στη MENA, το κόστος ζωής βρίσκεται στην πρώτη θέση, ακολουθούμενο από την ανεργία και τη φτώχεια και τις κοινωνικές ανισότητες. Το εκπαιδευτικό σύστημα και οι διεθνείς εντάσεις συμπληρώνουν τις πέντε βασικές ανησυχίες.
Στην Ωκεανία, το κόστος ζωής βρίσκεται εκ νέου στην κορυφή της κατάταξης, μπροστά από τη φτώχεια και τις κοινωνικές ανισότητες και από την εγκληματικότητα. Η κοινωνική προστασία και η ανεργία καταλαμβάνουν την τέταρτη και πέμπτη θέση, αντίστοιχα. Η σύγκριση επιβεβαιώνει ότι οι οικονομικές δυσκολίες αποτελούν κοινό παρονομαστή, αν και κάθε περιοχή αντιμετωπίζει τις δικές της προκλήσεις.
Παγκόσμιος Βορράς και Παγκόσμιος Νότος: Δύο τρόποι να βλέπει κανείς τον κόσμο
Πέρα από τις ηπειρωτικές διαφορές, το FII PRIORITY Compass εισάγει μια ακόμη σύγκριση: εκείνη ανάμεσα στον Παγκόσμιο Βορρά και τον Παγκόσμιο Νότο.
Στον Παγκόσμιο Βορρά συγκεντρώνονται κυρίως βιομηχανικές χώρες και ανεπτυγμένες οικονομίες, με σχετικά υψηλά επίπεδα εισοδήματος και εδραιωμένες υποδομές και οικονομικά συστήματα. Στην έρευνα του 2026 περιλαμβάνει 13 χώρες: Ισπανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Σουηδία, Πολωνία, Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδά, Ιαπωνία, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία και Νότια Κορέα.
Ο Παγκόσμιος Νότος περιλαμβάνει κυρίως αναδυόμενες οικονομίες και χώρες σε ανάπτυξη, με ποικίλες οικονομικές και κοινωνικές πραγματικότητες. Στη μελέτη αυτή εκπροσωπείται από άλλες 19 χώρες, ανάμεσά τους η Αργεντινή, η Βραζιλία, η Κολομβία, το Μεξικό, η Κίνα, η Ινδία, η Ινδονησία, το Βιετνάμ, το Μαρόκο, η Αίγυπτος, η Νιγηρία, η Κένυα, η Νότια Αφρική και η Σαουδική Αραβία.
Δεν πρόκειται για έναν αυστηρά γεωγραφικό διαχωρισμό: η Αυστραλία, για παράδειγμα, ανήκει στον Παγκόσμιο Βορρά παρότι βρίσκεται στο νότιο ημισφαίριο. Ούτε σημαίνει ότι όλες οι χώρες κάθε ομάδας μοιράζονται τις ίδιες οικονομικές συνθήκες. Πρόκειται για μια ταξινόμηση που χρησιμοποιείται για την ανάλυση ιστορικών, οικονομικών και κοινωνικών διαφορών μεταξύ κρατών.
Η σύγκριση των απαντήσεων αποκαλύπτει ορισμένες σημαντικές διαφορές. Το κόστος ζωής ανησυχεί το 30 % των ερωτηθέντων στον Παγκόσμιο Βορρά, έναντι 19 % στον Παγκόσμιο Νότο. Αντίθετα, η ανεργία έχει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα στον Νότο, όπου τη δηλώνει το 17 %, έναντι 5 % στον Βορρά.
Η φτώχεια και οι κοινωνικές ανισότητες επίσης ανησυχούν περισσότερο στον Νότο (14 %) απ’ ό,τι στον Βορρά (8 %). Αντιθέτως, οι διεθνείς εντάσεις προκαλούν ανησυχία στο 9 % των ερωτηθέντων στον Βορρά, έναντι 4 % στον Νότο. Και η μετανάστευση παρουσιάζει διαφορές: 9 % στον Βορρά και 2 % στον Νότο.
Ποιος έχει περισσότερη εμπιστοσύνη στο μέλλον;
Ένα ακόμη από τα πιο εντυπωσιακά συμπεράσματα της έρευνας προκύπτει όταν οι πολίτες καλούνται να πουν αν πιστεύουν ότι ο κόσμος κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Οι απαντήσεις αναδεικνύουν ένα σημαντικό χάσμα: το 47 % των ερωτηθέντων στον Παγκόσμιο Νότο θεωρεί ότι ο κόσμος πηγαίνει προς τη σωστή κατεύθυνση, έναντι μόλις 15 % στον Παγκόσμιο Βορρά.
Η διαφορά εμφανίζεται και όταν αξιολογείται η κατάσταση κάθε χώρας. Το 56 % των πολιτών στον Βορρά θεωρεί ότι η χώρα τους προχωρά προς τη σωστή κατεύθυνση, έναντι 32 % στον Νότο.
Με άλλα λόγια, οι πολίτες του Βορρά έχουν πιο θετική εικόνα για την πορεία των ίδιων των χωρών τους, αλλά εμφανίζονται πολύ πιο απαισιόδοξοι όταν καλούνται να τοποθετηθούν για την πορεία του πλανήτη.
Τεχνητή νοημοσύνη: Ο Παγκόσμιος Νότος δείχνει μεγαλύτερο ενθουσιασμό
Οι διαφορές ανάμεσα στις δύο περιοχές αποτυπώνονται και στο τεχνολογικό πεδίο. Οι πολίτες του Παγκόσμιου Νότου εμφανίζουν μεγαλύτερη διάθεση να εντάξουν εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στην καθημερινή τους ζωή. Το 52 % θα ήταν διατεθειμένο να πληρώσει για έναν ψηφιακό βοηθό ΤΝ ικανό να διαχειρίζεται την ατζέντα και τα βασικά ηλεκτρονικά μηνύματά τους, έναντι 22 % στον Παγκόσμιο Βορρά.
Η εκπαίδευση σε αυτή την τεχνολογία επίσης προκαλεί μεγαλύτερο ενδιαφέρον στον Νότο: το 71 % θα πλήρωνε για να παρακολουθήσει μαθήματα και να αποκτήσει δεξιότητες στην ΤΝ, έναντι 39 % στον Βορρά.
Ωστόσο, υπάρχει ευρεία διεθνής συμφωνία ως προς την ανάγκη θέσπισης ορίων. Το 84 % των πολιτών στον Νότο και το 86 % στον Βορρά θεωρούν ότι θα πρέπει να υπάρχει ένα διεθνές πλαίσιο για τη ρύθμιση της ΤΝ. Επιπλέον, το 79 % στον Νότο και το 81 % στον Βορρά πιστεύουν ότι αυτά τα εργαλεία δεν θα πρέπει να λαμβάνουν τελικές αποφάσεις σε ευαίσθητους τομείς όπως η πρόσληψη προσωπικού, η δικαιοσύνη ή η υγειονομική περίθαλψη.
Η απόφαση για παιδιά εξαρτάται επίσης από το πορτοφόλι
Οι οικονομικές δυσκολίες δεν καθορίζουν μόνο τις καθημερινές ανησυχίες. Επηρεάζουν και τις οικογενειακές αποφάσεις και τη δυνατότητα να αποκτήσει κανείς όσα παιδιά θα ήθελε. Το 57 % των ερωτηθέντων, τόσο στον Παγκόσμιο Βορρά όσο και στον Παγκόσμιο Νότο, αναφέρει το γενικό κόστος ζωής, τα χρέη και τις οικονομικές πιέσεις ως τα βασικά εμπόδια για το να αποκτήσουν περισσότερα παιδιά.
Η στέγη είναι το δεύτερο μεγάλο εμπόδιο: απασχολεί το 38 % των πολιτών στον Βορρά και το 33 % στον Νότο. Η εργασιακή ανασφάλεια και τα μακρά ή άκαμπτα ωράρια ακολουθούν, με 31 % και στις δύο περιοχές.
Ρόλο παίζουν επίσης οι δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες φροντίδας παιδιών και η έλλειψη πολιτικών φιλικών προς την οικογένεια, όπως οι αμειβόμενες άδειες και τα μέτρα συμφιλίωσης επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής. Τα αποτελέσματα δείχνουν σε ποιον βαθμό η οικιακή οικονομία μπορεί να καθορίσει αποφάσεις που επηρεάζουν το δημογραφικό μέλλον των κοινωνιών.
Ένας κόσμος, διαφορετικές ανησυχίες
Το FII PRIORITY Compass 2026 καταλήγει σε ένα συμπέρασμα: παρότι οι πολίτες και των πέντε ηπείρων μοιράζονται ανησυχίες, δεν βλέπουν όλοι την πραγματικότητα από την ίδια οπτική.
Η Ευρώπη δίνει ιδιαίτερη προσοχή στην κοινωνική προστασία και τη μετανάστευση, η Αφρική τοποθετεί την εργασία στην πρώτη θέση, η Ασία συνδυάζει το κόστος ζωής με τις ανισότητες, η Βόρεια Αμερική ανησυχεί επίσης για την ασφάλεια, ενώ η Νότια Αμερική αναδεικνύει τη φτώχεια ως βασική της ανησυχία.
Υπάρχει όμως κάτι που ενώνει όλες αυτές τις περιοχές: η οικονομική αβεβαιότητα και η ανάγκη εύρεσης ευκαιριών για την οικοδόμηση ενός πιο ασφαλούς μέλλοντος.
Το κόστος ζωής παραμένει η μεγάλη παγκόσμια ανησυχία. Και, παρότι ο τόπος όπου ζούμε καθορίζει σε μεγάλο βαθμό ποια προβλήματα θεωρούμε προτεραιότητα, το ερώτημα για το πώς θα βελτιώσουμε τις συνθήκες ζωής μας φαίνεται να μην γνωρίζει σύνορα.