Για εκατομμύρια Ευρωπαίους, πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος πηγαίνει στη στέγαση. Το Euronews Business εξετάζει ποιες χώρες πλήττονται περισσότερο, με ειδικούς να εξηγούν τους παράγοντες
Κατά μέσο όρο, οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά 69% μεταξύ 2015 και β΄ τριμήνου 2026, σύμφωνα με τη Eurostat. Σε ορισμένα κράτη μέλη οι τιμές έχουν υπερδιπλασιαστεί. Προς τα πάνω κινούνται επίσης τα ενοίκια και το ενεργειακό κόστος.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια κρίση που τροφοδοτείται από την άνοδο των τιμών των κατοικιών και την αύξηση του κόστους στέγασης», ανέφερε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Ιδιαίτερη πίεση ασκεί η κρίση στέγασης σε όσους δαπανούν πάνω από 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγη. Η Eurostat χαρακτηρίζει τον δείκτη αυτό «δείκτη υπερβολικού κόστους στέγασης». Στην ΕΕ, ο μέσος όρος του βρισκόταν στο 7,7% το 2025.
«Οι βασικοί παράγοντες του υπερβολικού κόστους στέγασης είναι η αύξηση των δαπανών για τη στέγη, είτε πρόκειται για ενοίκια είτε για τιμές κατοικιών, οι οποίες εκτοξεύονται σε πολλές πόλεις, σε σχέση με τη συγκρατημένη αύξηση των εισοδημάτων, ειδικά για τα χαμηλότερα κλιμάκια της κατανομής εισοδήματος», δήλωσε στο Euronews Business η Δρ Χάνα Βίντμερ από το ETH Zürich.
Ποιες χώρες πλήττονται περισσότερο; Πού στην Ευρώπη είναι ο δείκτης υπερβολικού κόστους στέγασης υψηλότερος;
Τι περιλαμβάνει το κόστος στέγασης;
Σύμφωνα με τη Eurostat, κόστος στέγασης είναι οι μηνιαίες δαπάνες που πληρώνουν τα νοικοκυριά για την κατοικία τους. Περιλαμβάνουν το ενοίκιο ή τους τόκους στεγαστικών δανείων, τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας όπως νερό, ηλεκτρικό, φυσικό αέριο και θέρμανση, καθώς και πάγιες χρεώσεις όπως ασφάλιστρα, συντήρηση, επισκευές και φόρους.
Ως διαθέσιμο εισόδημα νοείται το συνολικό εισόδημα του νοικοκυριού μετά τους φόρους και τις κοινωνικές εισφορές. Περιλαμβάνει επίσης κοινωνικές παροχές όπως συντάξεις.
Τον υψηλότερο δείκτη υπερβολικού κόστους στέγασης στην Ευρώπη, μεταξύ των χωρών για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, έχει η Ελλάδα. Σε αυτές περιλαμβάνονται τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, δύο χώρες της EFTA και πέντε υποψήφιες προς ένταξη χώρες.
Το 2025, το 26,4% των κατοίκων της Ελλάδας ζούσε σε νοικοκυριά που δαπανούσαν πάνω από 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγη. Το ποσοστό αυτό είναι πάνω από τριπλάσιο του μέσου όρου της ΕΕ, που ήταν 7,7%.
Ακολουθεί, μεταξύ των χωρών της ΕΕ, η Δανία με 14,7%. Η Γερμανία (11,2%) και η Σουηδία (10,8%) βρίσκονται επίσης πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ είναι ο δείκτης και στην Εσθονία (8,8%), την Τσεχία (8,2%) και το Λουξεμβούργο (8,1%).
Εκτός ΕΕ, υψηλά ποσοστά καταγράφονται στην Ελβετία (15,3%) και τη Νορβηγία (13,5%). Πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ βρίσκονται επίσης τρεις υποψήφιες χώρες: η Τουρκία (10%), το Μαυροβούνιο (8,7%) και η Σερβία (7,9%).
«Δεδομένων των πολύ διαφορετικών συνθηκών, ιδίως ως προς την οικονομία και το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, οι εξηγήσεις για το επίπεδο του υπερβολικού κόστους στέγασης σε Ελλάδα, Ελβετία και Δανία δεν είναι οι ίδιες. Ούτε και οι συνέπειες», δήλωσε στο Euronews Business η ανώτερη ερευνήτρια στο Aalborg University Ρίκε Σκόβγκααρντ Νίλσεν.
Πρόσθεσε ότι τα χρήματα που έχουν οι άνθρωποι αφού πληρώσουν το ενοίκιο διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των τριών αυτών χωρών, όπως και το κόστος ζωής. Ως αποτέλεσμα, η επίπτωση στα νοικοκυριά διαφοροποιείται επίσης.
Η Κύπρος εμφανίζει το χαμηλότερο ποσοστό: μόλις 2,4% των ανθρώπων δαπανούν πάνω από 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγη. Χαμηλά ποσοστά έχουν επίσης η Κροατία (3,2%), η Σλοβενία (3,5%) και η Σλοβακία (3,5%).
Η Δρ Μαριέτα Χάφνερ από το TU Delft επισήμανε ότι όταν το κόστος στέγασης, όπως οι τιμές κατοικιών, τα ενοίκια, οι τιμές ενέργειας, τα επιτόκια και ο πληθωρισμός, αυξάνεται ταχύτερα από τα εισοδήματα, το μερίδιο των δαπανών στέγασης μέσα στο εισόδημα μεγαλώνει. Τελικά, αυξάνεται και το ποσοστό όσων πληρώνουν πάνω από 40% του εισοδήματός τους.
«Είναι πιθανό ότι η αύξηση του κόστους ενέργειας θα αποτελέσει τον κύριο παράγοντα την επόμενη χρονιά για την περαιτέρω άνοδο του κόστους στέγασης», είπε.
Μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ, η Ισπανία (7,2%), η Γαλλία (6,4%) και η Ιταλία (5,0%) βρίσκονται όλες κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ η Γερμανία (11,2%) καταλαμβάνει την πέμπτη θέση συνολικά.
Γιατί διαφέρει η επιβάρυνση μεταξύ χωρών;
«Πιθανότατα είναι ο συνδυασμός των μορφών κατοχής κατοικίας, με τους ενοικιαστές στην ιδιωτική αγορά ενοικίων να έχουν συνήθως τη μεγαλύτερη επιβάρυνση κόστους στέγασης, των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας και της ευρύτερης οικονομικής συγκυρίας που εξηγεί τα υψηλότερα ή χαμηλότερα ποσοστά υπερβολικού κόστους στέγασης», είπε η Βίντμερ.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η σύγκριση χωρών είναι περίπλοκη. Η εμπειρία υπερβολικού κόστους στέγασης μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ διαφορετικό στην Ελβετία από ό,τι στην Ελλάδα, ανάλογα με τις κοινωνικές παροχές και την ποιότητα της κατοικίας.
Περισσότερα από 34 εκατ. άνθρωποι στην ΕΕ επηρεάζονται
Οι απόλυτοι αριθμοί δίνουν ακόμη πιο σαφή εικόνα: πάνω από 34 εκατομμύρια άνθρωποι στην ΕΕ ζουν σε νοικοκυριά που δαπανούν πάνω από 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγη.
Τον μεγαλύτερο αριθμό ατόμων που επιβαρύνονται με υπερβολικό κόστος στέγασης έχει η Γερμανία, με 9,4 εκατ. ανθρώπους. Ακολουθεί η Τουρκία με 8,6 εκατ., έπειτα η Γαλλία (4,4 εκατ.), η Ισπανία (3,5 εκατ.) και η Ιταλία (2,9 εκατ.).
Παρά τον σχετικά μικρό πληθυσμό της σε σύγκριση με αυτές τις χώρες, η Ελλάδα βρίσκεται στην έκτη θέση, με 2,7 εκατ. ανθρώπους να ζουν σε νοικοκυριά που επηρεάζονται από υπερβολικό κόστος στέγασης.
Είναι δεδομένο ότι όσοι έχουν χαμηλά εισοδήματα πλήττονται περισσότερο. Στην ΕΕ, το ποσοστό ανεβαίνει στο 29,1% ανάμεσα σε ανθρώπους που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας. Η ομάδα αυτή περιλαμβάνειανθρώπους με ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα κάτω από το όριο κινδύνου φτώχειας, το οποίο ορίζεται στο 60% του εθνικού διάμεσου ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος.
Το 2025, το διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα στην ΕΕ ήταν 22.939 ευρώ τον χρόνο, ή 1.912 ευρώ τον μήνα. Σε επίπεδο ΕΕ, το 60% αυτού αντιστοιχούσε σε 1.147 ευρώ τον μήνα.
Η Ελλάδα βρίσκεται ξανά στην κορυφή της λίστας. Το 2025, το 82,6% των ανθρώπων που βρίσκονταν σε κίνδυνο φτώχειας στην Ελλάδα ζούσαν σε νοικοκυριά που δαπανούσαν πάνω από 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγη. Αυτό σημαίνει ότι επηρεαζόταν περισσότεροι από τέσσερις στους πέντε. Ακολουθούν η Δανία (59,8%) και η Ελβετία (56,1%), ενώ το ποσοστό είναι επίσης πάνω από 40% στη Σουηδία (46,8%), τη Νορβηγία (43,8%) και την Τσεχία (43,4%).
Η Γερμανία (35,0%) βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, που είναι 29,1%, ενώ η Ισπανία (28,3%), η Γαλλία (25,4%) και η Ιταλία (21,7%) βρίσκονται κάτω από αυτόν.
Η Κύπρος έχει το χαμηλότερο ποσοστό, 7,6%, και ακολουθούν η Αλβανία (8,2%), η Κροατία (14,9%) και η Σλοβακία (15,4%).