Διαφήμιση

Από την διπλωματία στα ορυχεία και τα όπλα: Η Τουρκία ενισχύει την παρουσία της στην Αφρική

Μοιραστείτε το Σχόλια Ακολουθήστε τo Euronews στο Google
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μιλά με τον Νοτιοκορεάτη πρόεδρο Λι Τζε-μιούνγκ στο προεδρικό Μπλε Σπίτι στη Σεούλ, Νότια Κορέα, 3 Νοεμβρίου 2026.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συνομιλεί με τον Νοτιοκορεάτη πρόεδρο Λι Τζε-μιουνγκ στο προεδρικό Μπλε Σπίτι στη Σεούλ, 3 Νοεμβρίου 2026. -  Πνευματικά Δικαιώματα  AP Photo
Πνευματικά Δικαιώματα AP Photo
Από Chaima Chihi
Δημοσιεύθηκε
Μοιραστείτε το Close Button

Η Άγκυρα ξεκίνησε με διπλωματία, εμπόριο και ανθρωπιστική βοήθεια, και πέρασε σε άμυνα, ενέργεια, μεταλλεία και υποδομές, μεταβαίνοντας από «οικοδόμηση σχέσεων» σε «επένδυση» στην Αφρική

H Τουρκία επιδιώκει να εδραιώσει την παρουσία της στην Αφρική, υπερβαίνοντας τα όρια της διπλωματικής εκπροσώπησης και των εμπορικών σχέσεων. Η τουρκική παρουσία στη μαύρη ήπειρο έχει επεκταθεί ώστε να καλύπτει τομείς, όπως η εξαγωγή όπλων και οι επενδύσεις στα ορυχεία, στην ενέργεια, στους οδικούς άξονες και στα λιμάνια.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Με αυτή την κατεύθυνση, η Άγκυρα επιδιώκει να αξιοποιήσει τις ολοένα στενότερες σχέσεις της με τις αφρικανικές πρωτεύουσες, προκειμένου να πετύχει απτά οφέλη σε οικονομικό, ασφαλείας και στρατηγικό επίπεδο.

Τα χαρακτηριστικά αυτού του ανοίγματος φαίνονται σε αρκετές χώρες της ηπείρου. Στη Μάλι , για παράδειγμα, η τουρκική συνεργασία περιλαμβάνει την εκπαίδευση μονάδων ειδικών δυνάμεων, πέρα από την οικονομική εταιρική σχέση και τη μεταφορά τεχνολογίας. Στον Νίγηρα, τουρκικές εταιρείες δραστηριοποιούνται στην αναζήτηση χρυσού, ενώ η Άγκυρα αναζητεί επενδυτικές ευκαιρίες στον κλάδο των μετάλλων σε Νιγηρία, Σενεγάλη και Ανγκόλα.

Στην Αίγυπτο, η ηγεσία του τουρκικού ναυτικού πρότεινε την κατασκευή πολεμικών πλοίων από κοινού με το Κάιρο, στο πλαίσιο του προγράμματος «MILGEM», κατά τρόπο που προσομοιάζει στη συνεργασία με το Πακιστάν.

Στο Σουδάν, η Άγκυρα έχει προηγούμενη εμπειρία που χρονολογείται από το 2017, όταν υπέγραψε συμφωνία για την αποκατάσταση του παλιού οθωμανικού λιμανιού στο νησί Σουάκιν. Πρόσφατα, ρεπορτάζ (πηγή στα Αραβικά) που δημοσίευσε το ιταλικό πρακτορείο ειδήσεων «Νόβα» στις 11 Νοεμβρίου ανέφερε ότι η Τουρκία προσανατολίζεται στη δημιουργία ναυτικής βάσης στη χώρα και ότι η αμυντική προσέγγιση μεταξύ Τουρκίας και Σαουδικής Αραβίας, στο πλαίσιο του «Συμμαχίας της Μέκκας» που έχει υπογραφεί με το Πακιστάν, μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για αυτό το σχέδιο, με τις εκτιμήσεις να συγκλίνουν ότι το Ριάντ δεν θα αντιταχθεί σε αυτή την κίνηση, σε αντίθεση με τη στάση του στο παρελθόν.

Οι πληροφορίες αυτές συνέπεσαν με επίσκεψη αντιπροσωπείας του τουρκικού ναυτικού στο Πορτ Σουδάν μεταξύ 2 και 5 Νοεμβρίου/Τεχεβίν, όπου επιθεώρησε εγκαταστάσεις επισκευής και καθέλκυσης πλοίων και συζήτησε την ενίσχυση των δυνατοτήτων του σουδανικού ναυτικού.

Κι αν η τουρκική παρουσία στο Σουδάν δεν είναι νέα, η εξέλιξη έγκειται στο εύρους της και στην πολλαπλότητα των εργαλείων της, όπως εξηγεί ο Τούρκος σύμβουλος και ερευνητής διεθνών σχέσεων Ταχά Άουντα Ογλού, σε δήλωσή του στο Euronews.

Η Άγκυρα στην Αφρική

Οι τουρκικές κινήσεις στην Αφρική ανάγονται στη δεκαετία του 1990 και γνώρισαν επέκταση με την υιοθέτηση της πολιτικής του ανοίγματος το 2005.

Ωστόσο, η Τουρκία πλέον στρέφεται σε πιο διευρυμένες στρατηγικές εταιρικές σχέσεις, ιδίως στον αμυντικό τομέα, όπου, σύμφωνα με τον Άουντα Ογλού, η συνεργασία έχει επιταχυνθεί τα τελευταία δύο χρόνια.

Η Άγκυρα εγκαινίασε την παρουσία της μέσω της διπλωματίας, του εμπορίου και της ανθρωπιστικής βοήθειας, για να περάσει σταδιακά σε κλάδους που άπτονται των ζωτικών της συμφερόντων, όπως οι αμυντικές βιομηχανίες, η ενέργεια, η εξόρυξη και οι υποδομές. Τον μετασχηματισμό αυτόν ο Άουντα Ογλού τον συνοψίζει ως μετάβαση από τη φάση «χτίσιμο σχέσεων» στη φάση «επένδυση σε αυτές».

Αιχμή αυτού του μετασχηματισμού αποτελούν οι αμυντικές βιομηχανίες, τροφοδοτούμενες από την επιθυμία της Τουρκίας να ανοίξει νέες αγορές για τα στρατιωτικά της προϊόντα και να αυξήσει τα έσοδά της. Ο Τούρκος ερευνητής θεωρεί ότι η ψύχρανση των σχέσεων ορισμένων αφρικανικών χωρών με τους ευρωπαίους εταίρους τους, και ιδίως με τη Γαλλία, προσέφερε στην Άγκυρα ευκαιρία να παρουσιαστεί ως εναλλακτικός στρατιωτικός εταίρος.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του προσανατολισμού είναι το Μάλι , όπου η συνεργασία έχει ξεπεράσει τις συμβάσεις αγοράς οπλισμού και φτάνει στην εκπαίδευση και τη μεταφορά τεχνογνωσίας: πρώην στελέχη των τουρκικών ναυτικών κομάντο αναλαμβάνουν την εκπαίδευση των ειδικών δυνάμεων του Μάλι.

Από την πλευρά του, το Μπαμακό επιδιώκει να αποκτήσει τεχνολογία και να αναπτύξει τη δική του αμυντική βιομηχανία, ενώ παράλληλα θέλει να διευρύνει τη συνεργασία με τουρκικές εταιρείες στους τομείς της ενέργειας, της γεωργίας και της υγείας, στηριζόμενη στην αρχή της «μεταφοράς γνώσης» αντί της απλής εισαγωγής.

Ορυκτά και ενέργεια

Οι αναταράξεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού ωθούν την Τουρκία να αναζητήσει αξιόπιστες πηγές πρώτων υλών. Η Αφρική, σύμφωνα με τον Άουντα Ογλού, αποτελεί σημαντική πηγή χρυσού, ουρανίου και σπάνιων μετάλλων, των οποίων η Άγκυρα επιδιώκει να εξασφαλίσει τις ανάγκες της.

Η μαύρη ήπειρος, που αριθμεί πάνω από πενήντα χώρες, διαθέτει τεράστιους πόρους και αυξανόμενες ανάγκες στη βιομηχανία, την ενέργεια και τις υποδομές, γεγονός που έχει οδηγήσει πολλές τουρκικές εταιρείες να αναπτύξουν εργοστάσια και επενδυτικά σχέδια στο εσωτερικό της.

Στον Νίγηρα, τουρκικές εταιρείες έχουν λάβει άδειες για έρευνα χρυσού και έχουν ξεκινήσει γεωλογικές αποτυπώσεις, τεχνικές μελέτες και διερευνητικές εργασίες.

Παράλληλα, η Άγκυρα έχει συνάψει μνημόνια κατανόησης στον κλάδο της εξόρυξης με Νιγηρία και Σενεγάλη και αναζητεί αντίστοιχες επενδυτικές ευκαιρίες στην Ανγκόλα. Όμως αυτές οι κινήσεις βρίσκονται ακόμη σε αρχικό στάδιο, μεταξύ συμφωνιών-πλαισίων και ερευνητικών δραστηριοτήτων, και δεν έχουν φτάσει στη φάση της εμπορικής παραγωγής.

Στον ενεργειακό τομέα, η Τουρκία εργάζεται για να διαφοροποιήσει τις πηγές της και να εξασφαλίσει τις ανάγκες της, παράλληλα με την επέκταση της παρουσίας των εταιρειών της στις αφρικανικές αγορές, ιδίως στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Έτσι, οι σχέσεις της Τουρκίας με τις αφρικανικές χώρες υπερβαίνουν το παραδοσιακό σχήμα της εκμετάλλευσης πόρων και μετατρέπονται σε μια πιο ολοκληρωμένη εταιρική σχέση.

Ωστόσο, τα οικονομικά κριτήρια δεν αποτελούν τον μοναδικό κινητήριο παράγοντα αυτού του ανοίγματος. Η Αφρική προσφέρει στην Άγκυρα γεωστρατηγικό βάθος που εκτείνεται από το Κέρας της Αφρικής μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα και τη Μεσόγειο, διαδρομές ζωτικής σημασίας σε ένα περιβάλλον περιφερειακών εντάσεων, όπως ο αμερικανοϊρανικός πόλεμος και οι απειλές κατά της διεθνούς ναυσιπλοΐας.

Στη Σομαλία, η Άγκυρα έχει διευρύνει τις σχέσεις της με το Μογκαντίσου από το 2011 μέσω ανθρωπιστικής, οικονομικής και συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας, ενώ παράλληλα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις θαλάσσιες επιδιώξεις.

Σε δηλώσεις του στο Euronews, ο Άουντα Ογλού επισημαίνει ότι αυτά τα ζητήματα δεν εξελίσσονται ανεξάρτητα μεταξύ τους, υπογραμμίζοντας μια επιπλέον διπλωματική διάσταση που αφορά το βάρος των αφρικανικών κρατών στον ΟΗΕ και στους διεθνείς οργανισμούς, καθώς συνιστούν μια ευρεία ομάδα ικανή να επηρεάζει στάσεις και ψηφοφορίες στα εξεταζόμενα ζητήματα.

Ανάμεσα στους μεγάλους

H τουρκική παρουσία διευρύνεται σε μια περίοδο που η Αφρική έχει μετατραπεί σε πεδίο έντονου ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Η Κίνα προχωρά με το επενδυτικό και οικονομικό της βάρος, η Ρωσία ποντάρει στη στρατιωτική και την ασφαλείας συνεργασία, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζονται σε κληρονομιά ιστορικών σχέσεων και εδραιωμένων θεσμικών δικτύων.

Σύμφωνα με τον Άουντα Ογλού, η Άγκυρα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη θέση της και το δίκτυο ισορροπημένων σχέσεών της, διατηρώντας παράλληλα την αυτονομία των αποφάσεών της και αποφεύγοντας να οδηγηθεί σε ευθεία αντιπαράθεση με το Πεκίνο, τη Μόσχα ή τη Δύση.

Ο ερευνητής θεωρεί ότι το συρρίκνωση της γαλλικής επιρροής στην περιοχή του Σαχέλ δημιουργεί στρατηγική ευκαιρία για την Τουρκία, όμως η χώρα δεν φιλοδοξεί να κληρονομήσει τον ρόλο του Παρισιού ούτε να το φέρει απέναντί της. Αντίθετα, επικεντρώνεται στην οικοδόμηση πραγματιστικών συνεργασιών με τις αφρικανικές κυβερνήσεις χωρίς να θυσιάζει τις δυτικές συμμαχίες της και την ιδιότητά της ως μέλος του ΝΑΤΟ.

Η τουρκική προσέγγιση διακρίνεται από την ποικιλία των εργαλείων της και την ευελιξία της, σύμφωνα με τον ίδιο. Ενώ για ορισμένες μεγάλες δυνάμεις, όπως η Κίνα, κυριαρχεί ένας καθαρά οικονομικός χαρακτήρας, η Άγκυρα προβάλλει ένα ολοκληρωμένο πακέτο που συνδυάζει άμυνα, εμπόριο, επενδύσεις, εκπαίδευση και ανθρωπιστική βοήθεια.

Οι εταιρείες της κινούνται με μεγάλη ευελιξία για να διεισδύσουν στις αγορές, την ώρα που η κυβέρνηση παρουσιάζει τον εαυτό της ως ευέλικτο εταίρο που δεν επιβάλλει πολιτική ή ιδεολογική στοίχιση ούτε προσχώρηση σε κάποιο διεθνές μπλοκ.

Ο Άουντα Ογλού καταλήγει ότι η διαρκής επιρροή δεν οικοδομείται μόνο πάνω σε συμφωνίες επί χάρτου, επισημαίνοντας ότι τα αμοιβαία οικονομικά συμφέροντα αποτελούν την πραγματική εγγύηση για τη συνέχιση των σχέσεων και την προστασία τους από τις πολιτικές διακυμάνσεις.

Μετάβαση στις συντομεύσεις προσβασιμότητας
Μοιραστείτε το Σχόλια Ακολουθήστε τo Euronews στο Google

Σχετικές ειδήσεις