Το νέο νομοθετικό πλαίσιο, από κοινή πρόταση PS και PSD, θεσπίζει πιο ευνοϊκό καθεστώς για τους γονείς από το σημερινό.
Οι βουλευτές ενέκριναν την Τρίτη, στο πλαίσιο κοινοβουλευτικής ομάδας εργασίας, μια κοινή πρόταση του PS και του PSD που προβλέπει την επέκταση της γονικής άδειας. Η πρόταση προβλέπει ότι οι γονείς θα δικαιούνται άδεια με αποδοχές στο 100% για 180 ημέρες (έξι μήνες) όταν η άδεια είναι μοιρασμένη ή για 150 ημέρες (πέντε μήνες) αν την λάβει μόνο ο ένας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στην πρώτη από αυτές τις περιπτώσεις, κάθε γονέας θα πρέπει να λάβει τουλάχιστον 30 συνεχόμενες ημέρες ή δύο περιόδους των 15 συνεχόμενων ημερών, ώστε να του καταβληθεί επίδομα που αντιστοιχεί στο σύνολο της αποδοχής αναφοράς του, όπως υπολογίζεται από την Κοινωνική Ασφάλιση, για το διάστημα που δεν εργάζεται. Στις μονογονεϊκές οικογένειες, ο μοναδικός γονέας θα έχει δικαίωμα στο σύνολο των 180 ημερών με αποδοχές στο 100%.
Οι γονείς θα καλύπτονται από επίδομα ύψους 83% της αποδοχής αναφοράς για έξι μήνες (180 ημέρες), εάν δεν υπάρξει επιμερισμός της άδειας. Θα μπορούν επίσης να έχουν δικαίωμα σε άδεια έως 210 ημέρες, με αποδοχές στο 90% εφόσον ο πατέρας λάβει τουλάχιστον 60 συνεχόμενες ημέρες (δύο μήνες), πέραν της αποκλειστικής γονικής άδειας των 28 ημερών, ή στο 86% εάν ο καθένας από τους γονείς περάσει με το μωρό, σε καθεστώς αποκλειστικής φροντίδας, έναν από τους δύο τελευταίους μήνες της άδειας.
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο θα προσφέρει πιο ευνοϊκές συνθήκες για τους γονείς σε σχέση με αυτές που ισχύουν σήμερα, τη στιγμή που η άδεια με αποδοχές στο 100% καλύπτει μόνο τις πρώτες 120 ημέρες της ζωής του μωρού όταν δεν υπάρχει επιμερισμός, ή 150 ημέρες εφόσον ο πατέρας λάβει 30 ημέρες αποκλειστικής άδειας. Οι γονείς μπορούν ακόμη, και στις δύο περιπτώσεις, να παρατείνουν αυτή την περίοδο για έναν επιπλέον μήνα, με απώλεια όμως στις αποδοχές, καθώς το επίδομα αντιστοιχεί στο 80% και 83% της αποδοχής αναφοράς αντίστοιχα.
Με αυτή την έγκριση στην κοινοβουλευτική ομάδα εργασίας, το κείμενο πηγαίνει τώρα στην comissão parlamentar de Trabalho, Segurança Social e Inclusão και, στη συνέχεια, για τελική ψηφοφορία στην ολομέλεια.
Παρά ταύτα, αυτή η επέκταση της γονικής άδειας υπολείπεται της πρότασης μιας νομοθετικής πρωτοβουλίας πολιτών που κατατέθηκε στην Assembleia da República ήδη το 2023 και προέβλεπε περίοδο με αποδοχές στο 100% για τις πρώτες 180 ημέρες της ζωής του μωρού, η οποία μπορούσε να επεκταθεί στις 210 έως 240 ημέρες σε περίπτωση επιμερισμού. Μια πρωτοβουλία που αποτέλεσε τη βάση για την κοινή τροποποιητική πρόταση του PS και του PSD, λιγότερο φιλόδοξη, η οποία μόλις εγκρίθηκε.
Ωστόσο, σύμφωνα με την «Negócios» (πηγή στα Πορτογαλικά), αυτή η επέκταση των γονικών αδειών δεν θα επηρεάσει όσες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, καθώς η πρωτοβουλία που εγκρίθηκε από την ομάδα εργασίας θα ισχύει μόνο για άδειες που ξεκινούν από το επόμενο έτος.
Η πρόταση προβλέπει επίσης τη δυνατότητα ένας εργαζόμενος στον ιδιωτικό τομέα, όπως ισχύει ήδη στον δημόσιο, να μπορεί να κάνει χρήση του καθεστώτος συνεχόμενου ωραρίου. Έτσι, ένας υπάλληλος με παιδιά κάτω των 12 ετών ή με απογόνους με αναπηρία, χρόνια νόσο ή καρκίνο θα μπορεί να παραιτείται από το διάλειμμα για μεσημεριανό ή βραδινό ώστε να ολοκληρώνει το ωράριό του συνεχόμενα και να φεύγει νωρίτερα. Θα του διασφαλίζεται, πάντως, το δικαίωμα σε μια παύση διάρκειας έως 30 λεπτών.
Πώς συγκρίνεται η Πορτογαλία με άλλες ευρωπαϊκές χώρες;
Το μοντέλο επέκτασης της γονικής άδειας θα αφήσει, πάντως, την Πορτογαλία με λιγότερο γενναιόδωρο καθεστώς σε σχέση, για παράδειγμα, με την γειτονική Ισπανία (πηγή στα Πορτογαλικά). Σήμερα, η χώρα χορηγεί, στις οικογένειες με δύο γονείς, συνολικά 19 εβδομάδες άδειας με αποδοχές στο 100% για κάθε γονέα, που αυξάνονται σε 32 εβδομάδες στις μονογονεϊκές οικογένειες.
Και στη Γαλλία, μέχρι πριν από μερικούς μήνες (πηγή στα Πορτογαλικά), η αμειβόμενη άδεια μητρότητας ήταν λίγο κάτω από τέσσερις μήνες για το πρώτο παιδί, ενώ οι πατέρες είχαν δικαίωμα σε 28 ημέρες άδειας μετά τη γέννηση. Ωστόσο, νέοι κανόνες που ισχύουν από τον Ιούλιο δίνουν στους γονείς τη δυνατότητα να μοιραστούν μία επιπλέον απουσία ενός ή δύο μηνών, η οποία προστίθεται στα ήδη κατοχυρωμένα δικαιώματά τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, θα αμείβονται με το 70% του καθαρού μισθού τους τον πρώτο μήνα και με το 60% τον δεύτερο.
Στη Σουηδία, που θεωρείται σημείο αναφοράς στον τομέα αυτό, η νομοθεσία προβλέπει ένα σύνολο 480 ημερών (περίπου 16 μήνες) αμειβόμενης άδειας, παρότι η μηνιαία αποζημίωση δεν υπερβαίνει το 80% του μισθού. Και στη Φινλανδία (πηγή στα Πορτογαλικά), χορηγούνται 320 εργάσιμες ημέρες άδειας ανά παιδί (περίπου 14 μήνες): κάθε γονέας δικαιούται 160 εργάσιμες ημέρες άδειας, εκ των οποίων 63 ημέρες μπορούν να μεταφερθούν στον άλλον. Το γονικό επίδομα υπολογίζεται βάσει των εισοδημάτων των εργαζομένων και καταβάλλεται από την Κοινωνική Ασφάλιση.