Η Γκιμαράες, Πράσινη Πρωτεύουσα της Ευρώπης, μεταμορφώνει την πόλη με πράσινους διαδρόμους και ποτάμια για να αντέξει στην ακραία ζέστη και την κλιματική αλλαγή.
Η Γκιμαράες, η σημερινή Ευρωπαϊκή Πράσινη Πρωτεύουσα, είναι η δεύτερη πόλη της Πορτογαλίας που τιμάται με τον τίτλο, μετά τη Λισαβόνα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η πόλη του Μίνιο, στον βορρά της Πορτογαλίας, επικράτησε της Heilbronn στη Γερμανία και του Klagenfurt στην Αυστρία, για να αναδειχθεί Ευρωπαϊκή Πράσινη Πρωτεύουσα για το 2026.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογεί τις υποψήφιες σε επτά τομείς: ποιότητα του αέρα, θόρυβος, νερό, βιοποικιλότητα και πράσινοι χώροι, απόβλητα και κυκλική οικονομία, περιορισμός της κλιματικής αλλαγής και προσαρμογή σε αυτήν.
Πίσω από αυτή τη διάκριση βρίσκονται πάνω από δέκα χρόνια δουλειάς σε πράσινους διαδρόμους, στην αποκατάσταση υδάτινων ρευμάτων και στη μείωση των απορριμμάτων.
Γνωστό ως «λίκνο του έθνους», το ιστορικό κέντρο της πόλης είναι Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Unesco από το 2001. Σε αυτό το χιλιετηρίο κέντρο, χτισμένο σε πέτρα και με καλοκαίρια που πλέον φτάνουν τους 40 βαθμούς Κελσίου, η πόλη προσπαθεί να διατηρήσει συνθήκες κατοίκησης, σε έναν δήμο που εκτείνεται σε 241 τετραγωνικά χιλιόμετρα και φιλοξενεί περίπου 166.000 ανθρώπους.
Τις πρωτοβουλίες για το έτος της Πράσινης Πρωτεύουσας συντονίζει η Unidade de Missão Guimarães 26, με έδρα το Laboratório da Paisagem, που δημιουργήθηκε το 2014 από τον δήμο μαζί με τη Universidade do Minho και τη Universidade de Trás-os-Montes e Alto Douro.
Για τον Carlos Ribeiro, πρόεδρο του Laboratório da Paisagem, ο ανασχεδιασμός των πόλεων είναι πλέον ζήτημα δημόσιας υγείας.
«Βλέπουμε αύξηση των ασθενειών που σχετίζονται με τα κύματα καύσωνα. Άρα πρέπει να μεταμορφώσουμε τις πόλεις. Πρέπει να σχεδιάσουμε πόλεις με καλύτερη ποιότητα ζωής. Και αυτές οι πόλεις είναι πόλεις με μεγάλη συνδεσιμότητα ανάμεσα σε πράσινες περιοχές, αλλά το πιο σημαντικό, είναι πόλεις όπου οι άνθρωποι χρησιμοποιούν αυτές τις πράσινες περιοχές, τα πάρκα», εξηγεί ο υπεύθυνος.
Η πόλη αναπτύσσει μια στρατηγική πράσινης υποδομής, βασισμένη σε ένα ακτινωτό μοντέλο: ένα δίκτυο διαδρόμων που ξεκινούν από το κέντρο και εκτείνονται προς τα έξω, συνδέοντας πάρκα, υδάτινα ρεύματα, γεωργικές εκτάσεις και δάση.
Στους διακηρυγμένους στόχους περιλαμβάνονται η αύξηση της πράσινης κάλυψης, η προώθηση της βιοποικιλότητας και η μείωση των αστικών θερμικών νησίδων.
Το νερό είναι ουσιώδες για αυτόν τον σκοπό. Οι ποταμοί Ave και Vizela χρησιμοποιούνται για αναψυχή αλλά και για ψύξη. Στις όχθες τους υπάρχουν πλέον διαδρομές χαμηλής επίπτωσης για πεζούς.
Και αυτό διότι, το καλοκαίρι, η θερμοκρασία στη Γκιμαράες μπορεί εύκολα να φτάσει τους 40 βαθμούς Κελσίου.
«Γνωρίζουμε ότι έχουμε κλιματική αλλαγή και πρέπει να δράσουμε γι’ αυτό. Γι’ αυτό, τα τελευταία χρόνια, προετοιμάζουμε την πόλη για την κλιματική αλλαγή και προσπαθούμε να βελτιώσουμε τη συνδεσιμότητα, ώστε να αναδείξουμε, να βελτιώσουμε τις πράσινες περιοχές και να μειώσουμε τη θερμοκρασία. Καταφέραμε να μειώσουμε τη θερμοκρασία κατά δύο βαθμούς. Άρα ξέρουμε ότι πρέπει να δημιουργήσουμε περισσότερα πράσινα πάρκα, περισσότερες πράσινες περιοχές και μετά πρέπει να βελτιώσουμε αυτό το είδος λύσεων», υποστηρίζει ο Carlos Ribeiro του Laboratório da Paisagem.
Οι δύο βαθμοί δεν είναι μια κατά προσέγγιση εκτίμηση.
Ερευνητές του Laboratório de Paisagem και της Universidade do Minho, σε συνεργασία με πανεπιστήμια του Τέξας και της Κολομβίας, χρησιμοποίησαν δορυφορικές εικόνες μιας δεκαετίας για να μετρήσουν την επίδραση των πράσινων παρεμβάσεων της πόλης.
Δημοσιευμένη τον Σεπτέμβριο του 2025, η μελέτη δείχνει ότι οι θερμοκρασίες της επιφάνειας του εδάφους μειώθηκαν έως και κατά 2,49 βαθμούς Κελσίου στις περιοχές όπου εισήχθησαν πράσινες στέγες και αστικοί κήποι.
Ωστόσο, οι συγγραφείς προειδοποιούν ότι θα χρειαστούν ισχυρότερες περιβαλλοντικές πολιτικές για να διατηρηθεί η πρόοδος που έχει επιτευχθεί μέχρι τώρα.