Σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι στην Ευρώπη εκτίθενται σε κινδύνους για την ψυχική τους υγεία στον χώρο εργασίας, όμως το θέμα παραμένει ταμπού.
Η υγεία και η ασφάλεια είναι η ραχοκοκαλιά της επαγγελματικής ζωής. Ωστόσο, καθώς οι χώροι εργασίας και οι τρόποι δουλειάς εξελίσσονται, εμφανίζονται νέες προκλήσεις, ενώ οι παλιές παραμένουν άλυτες.
Μέσα σε συνθήκες έλλειψης προσωπικού και γηράσκοντος πληθυσμού, το εργατικό δυναμικό της Ευρώπης παλεύει με κακή ψυχική υγεία, όμως το ζήτημα εξακολουθεί να μην αναγνωρίζεται στους χώρους εργασίας, όπως είπε στο Euronews ο William Cockburn, εκτελεστικός διευθυντής της EU-OSHA.
«Είτε ρωτάμε εργοδότες είτε εργαζόμενους, όλοι αναγνωρίζουν την απροθυμία να μιλήσουν ανοιχτά για ζητήματα ψυχικής υγείας ως το … βασικό εμπόδιο για να ληφθούν πραγματικά μέτρα», είπε.
Πολλοί εργαζόμενοι στην ΕΕ λένε ότι η δουλειά τους βλάπτει την ψυχική τους υγεία. Σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι (45%) αντιμετωπίζουν κινδύνους για την ψυχική τους υγεία στη δουλειά, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA).
«Βλέπουμε ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στον χώρο εργασίας, για παράδειγμα πολλές ώρες εργασίας, ιδιαίτερα έντονο ρυθμό, συναισθηματικά απαιτητικά καθήκοντα … και τα συνδέουμε με αυξημένη επίπτωση στην υγεία των εργαζομένων», είπε ο Cockburn.
Περίπου το 44% των εργαζομένων αναφέρει έντονη πίεση χρόνου ή υπερφόρτωση. Σύμφωνα με το European Trade Union Institute (ETUI), η κατάθλιψη που σχετίζεται με την εργασία (πηγή στα Αγγλικά) κοστίζει στην ΕΕ πάνω από 100 δισ. ευρώ τον χρόνο, αν συνυπολογιστούν οι απουσίες, η μειωμένη παραγωγικότητα και το κόστος για την υγεία και την κοινωνία συνολικά.
Παρά το βάρος που συνεπάγονται αυτές οι καταστάσεις για τους εργοδότες, ο Cockburn υποστήριξε ότι η απροθυμία να μιλήσουν και το επίμονο στίγμα ανάμεσα στους εργαζομένους επιβραδύνουν τη δράση.
Τι μπορεί λοιπόν να γίνει;
Κατά τον Cockburn, τα ζητήματα ψυχικής υγείας «πρέπει να αντιμετωπίζονται όπως τα ζητήματα σωματικής υγείας στην εργασία».
Η προσέγγιση, όπως σημείωσε, είναι πρώτα να αξιολογούνται οι κίνδυνοι και μετά να προσαρμόζεται ό,τι χρειάζεται ώστε να ελαχιστοποιηθεί η βλάβη.
«Εντοπίζουμε κινδύνους όπως οι πολλές ώρες εργασίας, οι δυσλειτουργικές σχέσεις στη δουλειά … και, σε ακραίες περιπτώσεις, εκφοβισμό και παρενόχληση, βία ή απειλές βίας», πρόσθεσε.
Οι εργαζόμενοι πρέπει να συμμετέχουν στη συζήτηση
Παρότι πολλοί βλέπουν την ψυχική υγεία ως προσωπικό ζήτημα, η Esther Lynch, γενική γραμματέας της European Trade Union Confederation (ETUC), υποστηρίζει ότι η πρόληψη πρέπει να επικεντρώνεται στον χώρο εργασίας και όχι στο άτομο που επηρεάζεται.
«Δεν περιμένουμε να κοπεί σε κάποιον ένα δάχτυλο για να βάλουμε προστατευτικά», είπε η Lynch. «Κάνουμε εκτίμηση κινδύνου, προσδιορίζουμε ποιος είναι ο κίνδυνος που συνδέεται με τον τρόπο που γίνεται αυτή η δουλειά και μετά βάζουμε τα προστατευτικά».
Για να επιτευχθεί αυτό, όπως συμφωνούν οι ειδικοί, οι εργαζόμενοι πρέπει να είναι μέρος της συζήτησης. Ωστόσο, μόνο το 45% λέει ότι τους ζητείται η γνώμη για τις στρεσογόνες πτυχές της εργασίας τους, σύμφωνα με την EU-OSHA.
«Η συμμετοχή των εργαζομένων είναι νομική υποχρέωση βάσει του ευρωπαϊκού δικαίου, αλλά είναι επίσης βασικός παράγοντας επιτυχίας για αποτελεσματικές παρεμβάσεις στην υγεία και την ασφάλεια στην εργασία», είπε ο Cockburn.
Αυτή την εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε την καμπάνια Healthy Workplaces, μια πρωτοβουλία που αποσκοπεί να βοηθήσει τους εργοδότες να προλαμβάνουν, να αξιολογούν και να διαχειρίζονται τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στην εργασία. Ένας από τους στόχους της είναι να ξεπεραστεί αυτή η απροθυμία να μιλούν για τις δυσκολίες ψυχικής υγείας.
«Όταν επενδύουμε στη δημιουργία και τη διατήρηση υγιών εργασιακών περιβαλλόντων, βελτιώνουμε όχι μόνο την ευημερία των ανθρώπων, μειώνουμε τις αναρρωτικές άδειες και την εναλλαγή του προσωπικού, βελτιώνουμε την απόδοση και δεν επιβαρύνουμε τα συστήματα υγείας μας», είπε η Roxana Mînzatu, εκτελεστική αντιπρόεδρος για τα κοινωνικά δικαιώματα και τις θέσεις εργασίας, στην έναρξη της καμπάνιας την Τρίτη. «Είναι κέρδος για όλους».